Luận án tiến sĩ triết học triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng bắc bộ trong t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN THỊ NGỌC TRIẾT LÝ NHÂN SINH CỦA CƢ DÂN ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM Chuyên ngành: Triết học Mã số: 9229001 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Bùi Thị Thanh Hƣơng 2.TS Trần Đăng Sinh HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào. Tác giả luận án Nguyễn Thị Ngọc LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Ban Đào tạo, Khoa Triết học của Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Bùi Thị Thanh Hương và PGS.TS Trần Đăng Sinh đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Ngọc MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án. Đóng góp mới về khoa học của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận án.

4 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến triết lý, triết lý nhân sinh, truyện cổ tích Việt Nam. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến triết lý. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến triết lý nhân sinh.

Những công trình nghiên cứu có liên quan đến truyện cổ tích Việt Nam. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến triết lý nhân sinh của ngƣời Việt. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến triết lý nhân sinh của cƣ dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến cơ sở hình thành triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ.

Những công trình nghiên cứu có liên quan đến triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam. Giá trị các công trình đã tổng quan, những vấn đề đặt ra và cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án. Giá trị các công trình đã tổng quan. Những vấn đề đặt ra và cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án.

27 Chƣơng 1: TRIẾT LÝ NHÂN SINH CỦA CƯ DÂN ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN. Một số khái niệm cơ bản. Triết lý nhân sinh. Truyện cổ tích Việt Nam.

Triết lý nhân sinh người Việt trong truyện cổ tích Việt Nam. Cơ sở hình thành triết lý nhân sinh của cƣ dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam .1 Điều kiện địa lý, tự nhiên và kinh tế-xã hội ảnh hưởng đến sự hình thành triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ. Cơ sở văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo ảnh hưởng đến sự hình thành triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ. Cơ sở nhận thức và tâm lý ảnh hưởng đến sự hình thành triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ.

61 Tiểu kết chƣơng 1. 67 Chƣơng 2: NỘI DUNG TRIẾT LÝ NHÂN SINH CỦA CƢ DÂN ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM. Triết lý về mối quan hệ giữa con ngƣời với tự nhiên. Triết lý sống hài hòa với tự nhiên.

Triết lý cải tạo, chinh phục tự nhiên. Triết lý về mối quan hệ giữa con ngƣời với gia đình, xã hội. Triết lý về mối quan hệ giữa con người với gia đình. Triết lý về mối quan hệ giữa con người với xã hội.

Triết lý về mối quan hệ giữa con ngƣời với chính bản thân mình. Triết lý về cuộc đời của con người. Triết lý nhận thức của con người về chính mình. Một số đặc trƣng của triết lý nhân sinh của cƣ dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam.

Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam phản ánh tồn tại xã hội một cách phong phú và chân thật 100 2. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam chịu ảnh hưởng của triết lý Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ là hình thức phản kháng chống lại sự bất công trong xã hội. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ là hình thức phản ánh cái hài, cái bi, cái cao cả trong xã hội.

113 Tiểu kết chƣơng 2. 118 Chƣơng 3: GIÁ TRỊ, HẠN CHẾ CỦA TRIẾT LÝ NHÂN SINH CỦA CƢ DÂN ĐỒNG BẮC BỘ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY. Giá trị của triết lý nhân sinh của cƣ dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam thể hiện tinh thần nhân văn và nhân đạo sâu sắc.

Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam có tính biện chứng, mềm dẻo, linh hoạt. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam đề cao vai trò của người phụ nữ. Hạn chế của triết lý nhân sinh của cƣ dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam còn chứa đựng yếu tố duy tâm.

Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam thể hiện nhận thức kinh nghiệm của người nông dân Bắc bộ. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam thể hiện tư duy tiểu nông. Ý nghĩa của triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam đối với đời sống xã hội ở nước ta hiện nay. Những vấn đề đặt ra trong đời sống xã hội Việt Nam hiện nay.

Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam góp phần giáo dục quan niệm sống tốt đẹp và lối sống nhân văn. Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam góp phần giáo dục giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc. 146 Tiểu kết chƣơng 3. 153 DANH SÁCH TRUYỆN CỔ TÍCH SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN.

155 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC. 157 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lí do chọn đề tài Trong nền văn học dân gian Việt Nam, truyện cổ tích là thể loại văn học rất gần gũi và có vị trí quan trọng với đời sống tinh thần của nhân dân. Thông qua truyện cổ tích, người đọc, người nghe không chỉ khám phá được cái hay, cái đẹp của một loại hình văn học dân gian mà còn hiểu hơn về văn hóa truyền thống, phong tục tập quán và đặc biệt là triết lý nhân sinh của người Việt chứa đựng trong đó.

Đồng bằng Bắc bộ là vùng đất có lịch sử tồn tại và phát triển lâu đời của người Việt. Đây là cái nôi hình thành văn hóa người Việt ngay từ buổi ban đầu và hiện tại cũng là vùng văn hóa bảo lưu được nhiều giá trị truyền thống. Truyện cổ tích là một bộ phận quan trọng trong kho tàng văn học dân gian, nó ra đời từ chính cuộc sống của con người, đồng thời là tấm gương phản ánh cuộc sống của người Việt nói chung và cư dân đồng bằng Bắc bộ nói riêng. Nghiên cứu kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, chúng ta sẽ thấy được những nét đặc trưng trong triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ.

Triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam là tinh hoa trong triết lý sống của người Việt, được lưu truyền và bảo tồn qua nhiều thế hệ. Đây chính là những kinh nghiệm sống mà cha ông đã truyền lại cho con cháu được đúc kết từ hoạt động lao động sản xuất, đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, từ cách ứng xử của con người với tự nhiên và xã hội. Bằng ngôn từ mộc mạc, dung dị, gần gũi, triết lý nhân sinh trong truyện cổ tích Việt Nam đã trở thành những chỉ dẫn quý giá, định hướng cho người Việt và cư dân đồng bằng Bắc bộ trong sinh hoạt, lao động, học tập. Mặc dù những tri thức chứa đựng trong truyện cổ tích Việt Nam là những tri thức dân gian, là kết quả của sự phản ánh những cái cụ thể, kinh nghiệm, lẽ phải thông thường, nhưng nó lại chứa đựng trong đó những giá trị tinh thần to lớn.

Mấy nghìn năm tồn tại và phát triển của dân tộc Việt Nam là mấy nghìn năm triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ được hình thành, bồi đắp 2 cũng như thực hiện chức năng định hướng của mình. Thông qua truyện cổ tích, cư dân đồng bằng Bắc bộ đã gửi gắm những ước mơ, khát vọng, kinh nghiệm sống quý báu cho các thế hệ sau. Vì vậy, triết lý nhân sinh của cư dân đồng bằng Bắc bộ trong truyện cổ tích Việt Nam cần phải được nghiên cứu, bảo tồn và tiếp tục phát triển. Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, giao lưu, hội nhập và phát triển.

Nhiều mặt của đời sống văn hóa, xã hội đã có những thay đổi tích cực. Tuy nhiên bên cạnh đó, lối sống của con người trong xã hội lại đang có những biểu hiện xuống cấp, nhiều giá trị đạo đức truyền thống dần mai một. Từ thực trạng đạo đức và lối sống của xã hội Việt Nam đương thời, vấn đề bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống cho người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ đã trở nên vô cùng quan trọng và cấp thiết.