Luận án tiến sĩ: Phát triển xuất khẩu thủy sản tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2020 - NCS Trần Đình Nghị

i LỜI CAM ĐOAN Luận án tiến sĩ “Phát triển xuất khẩu mặt hàng thủy sản của tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ 2011- 2020” do NCS Trần Đình Nghị thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của tập thể giáo viên hướng dẫn, gồm: PGS.TS Nguyễn Văn Nam và PGS.TS Trần Đình Thiên. Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả trong luận án này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác. Tác giả luận án Trần Đình Nghị ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH.vi MỞ ĐẦU.

1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN. Tổng quan các công trình nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu liên quan đến cơ sở lý luận về phát triển xuất khẩu. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển xuất khẩu thủy sản.

Các nghiên cứu liên quan đến phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Khoảng trống khoa học cần tiếp tục nghiên cứu.25 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU THỦY SẢN VÀ BÀI HỌC CHO HÀ TĨNH. Khái quát về xuất khẩu và phát triển xuất khẩu thủy sản. Khái niệm và nội dung về xuất khẩu.

Khái niệm và nội dung về phát triển xuất khẩu thủy sản. Các chỉ tiêu đánh giá và các yếu tố tác động đến phát triển xuất khẩu thủy sản. Các chỉ tiêu đánh giá. Các yếu tố tác động đến phát triển xuất khẩu thủy sản.

Kinh nghiệm về phát triển xuất khẩu thủy sản và bài học đối với Hà Tĩnh70 1. Kinh nghiệm quốc tế. Kinh nghiệm của các vùng và địa phương trong nước. Những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh.

77 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA HÀ TĨNH TRONG THỜI GIAN QUA. Các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Tiềm năng phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Cơ chế, chính sách phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh.

Thực trạng phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Phát triển nguồn hàng thủy sản xuất khẩu. Thực trạng về phát triển thị trường xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Thực trạng về phương thức xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh.

Kết quả xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Điều tra, đánh giá thực trạng phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh giai đoạn 2008-2014. Đánh giá thực trạng phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh giai đoạn 2008- 2014. Nguyên nhân hạn chế, yếu kém.130 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA HÀ TĨNH THỜI KỲ ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN 2030.

Dự báo xu hướng phát triển và các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản của Hà Tĩnh. Dự báo xu hướng phát triển của thương mại thủy sản thế giới và nước ta đến năm 2020. Các yếu tố tác động đến thương mại thủy sản. Quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển xuất khẩu thủy sản của Hà Tĩnh.

Các giải pháp phát triển xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Các giải pháp nhằm phát triển nguồn hàng xuất khẩu. Các giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu. Các giải pháp nhằm đổi mới phương thức xuất khẩu.

Các giải pháp khác. 172 DANH MỤC CÁC CÔNG TRINH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHẦN PHỤ LỤC iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1. Chữ viết tắt Tiếng Việt Chữ viết tắt Nguyên nghĩa BĐKH Biến đổi khí hậu CBTS Chế biến thủy sản CBPG Chống bán phá giá CCHC Cải cách hành chính DN Doanh nghiệp DN XK Doanh nghiệp xuất khẩu GTTS Giá trị thủy sản HNKTQT Hội nhập kinh tế quốc tế HTQT Hợp tác quốc tế KTHS Khai thác hải sản HTX Hợp tác xã NCS Nghiên cứu sinh NDT Nhân dân tệ NTTS Nuôi trồng thủy sản TMQT Thương mại quốc tế TTHC Thủ tục hành chính XK Xuất khẩu XNK Xuất nhập khẩu XTTM Xúc tiến thương mại UBND Ủy ban nhân dân VNĐ Việt Nam Đồng VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm v 2. Chữ viết tắt Tiếng Anh Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các Quốc gia Đông Asian Nations Nam Á DEP Department of Export Cục Xúc tiến xuất khẩu Promotion EPC Export Promotion Văn phòng Xúc tiến xuất khẩu Cabinet GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm trong nước GINI GINI coefficient Hệ số bất bình đẳng trong phân phối thu nhập Global Gap Global Good Tiêu chuẩn Thực hành nông Agricultural Practice nghiệp tốt toàn cầu GMP Good Manufacturing Thực hành sản xuất tốt Practice HACCP Hazard Analysis Critical Hệ thống quản lý chất lượng vệ Control Point sinh an toàn thực phẩm dựa trên nguyên tắc phân tích mối nguy và kiểm soát PCI Provincial Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, Competitiveness Index thành phố TPCC Trade Promotion Ủy ban điều phối Xúc tiến Coordinating thương mại Committee) WEF World Economic Forum Diễn đàn Kinh tế Thế giới vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH Bảng 1.

Dự báo triển vọng sản lượng và thương mại thủy sản đến năm 2022. Phương tiện đánh bắt của Hà Tĩnh thời gian qua. Diện tích nuôi trồng thuỷ sản năm 2008 – 2014. Sản lượng thủy sản Hà Tĩnh giai đoạn 2008- 2014.

Cơ cấu nuôi trồng thủy sản giai đoạn 2008- 2014. Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Trung Quốc. Giá trị xuất khẩu thủy sản của Hà Tĩnh phân theo hình thức xuất khẩu trực tiếp và ủy thác. Quy mô và tỷ trọng xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh giai đoạn 2008-2014.

Cơ cấu giá trị xuất khẩu thủy sản Hà Tĩnh. Dự báo lượng cung thủy sản toàn cầu đến năm 2020. Dự báo nhu cầu tiêu thụ ̣thủy sản toàn cầu đến năm 2020. Cân bằng cung-cầu thủy sản toàn cầu đến năm 2020.

Dự báo cung-cầu nguyên liệu thủy sản nước ta đến năm 2020. Dự báo nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu thủy sản nước ta đến năm 2020. Biểu đồ biểu thị tốc độ tăng trương kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Biểu đồ biểu diễn sự biến đổi tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Hà Tĩnh trong cơ cấu xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2008 và 2014.

Cơ cấu GDP của Hà Tỉnh phân theo khu vực kinh tế. Sự cần thiết Phát triển xuất khẩu thủy sản đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Việt Nam có bờ biển dài 3.260 km, vùng đặc quyền kinh tế rộng khoảng 1triệu km, với 2,14 triệu ha mặt nước nội địa, 300.000 ha hồ chứa, sông suối, 600.000 ha ao hồ nhỏ ruộng trũng,… là điều kiện thuận lợi để khai thác, nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản. Tổng số lao động có thu nhập từ đánh bắt và nuôi trồng thủy sản cũng như từ các hoạt động hỗ trợ ước tính lên tới 8 triệu người.

Ngoài ra, ngành thủy sản còn góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, xóa đói giảm nghèo, góp phần nâng cao đời sống của cư dân. Nhằm phát huy những thành tựu to lớn của thủy sản đối với sự nghiệp đổi mới đất nước, Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2020 của nước ta tiếp tục khẳng định: phát triển thủy sản thành một ngành có khả năng cạnh tranh cao trong hội nhập kinh tế quốc tế, trên cơ sở phát huy lợi thế của một ngành sản xuất - khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản theo chuỗi giá trị từ sản xuất nguyên liệu đến chế biến tiêu thụ sản phẩm. Tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác xúc tiến thương mại để củng cố và phát triển các thị trường truyền thống, các thị trường lớn (EU, Nhật, Mỹ) và phát triển mở rộng các thị trường Đông Âu, Trung Đông, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nam Mỹ… Hà Tĩnh là tỉnh có nguồn tài nguyên dồi dào để phát triển đánh bắt và nuôi trồng thủy sản. Với bờ biền dài 137km, Hà Tĩnh là một trong những tỉnh có đường bờ biển dài nhất cả nước.

Diện tích mặt biển của tỉnh là 18.400 km2, trong đó có khoảng 41,4 ngàn ha là vùng ven biển với nhiều cửa sông. Vùng biển có 267 loài thuộc 90 họ thủy sản, trong đó có 60 loài có giá trị kinh tế và xuất khẩu cao. Theo đánh giá, trữ lượng thuỷ sản vùng biển Hà Tĩnh ước khoảng 84.000 tấn, trong đó sản lượng cho phép khai thác hàng năm là 44.000 tấn, hiện tại mới khai thác đạt 48% sản lượng cho phép. Điều kiện tự nhiên thuận lợi cho đánh bắt cả gần bờ lẫn 2 xa bờ.

Đường ven biển thích hợp cho việc xây dựng các cảng cá, là trung tâm giao lưu thủy sản trong tỉnh và là nơi trú ẩn cho tàu thuyền khi gặp thời tiết xấu. Trên địa bàn có 13 con sông lớn bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, với tổng chiều dài 400km và lưu vực trên 5. Cửa sông là nơi thích hợp sinh sống cho các sinh vật mặn, lợ, là điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thuỷ sản có vỏ như tôm, cua, sò, ốc. Trên đất liền có nhiều ao, hồ với diện tích khoảng 5.178 ha có thể nuôi trồng thủy sản nước ngọt.

Khả năng có thể tăng diện tích nuôi trồng còn rất lớn, theo số liệu thống kê, hiện nay nuôi trồng thuỷ sản chỉ mới chiếm khoảng 38,7 % diện tích có thể nuôi trồng. Ngoài điều kiện tự nhiên thuận lợi trong khai thác và nuôi trồng, vị trí địa lý của Hà Tĩnh nhìn chung cũng rất thuận tiện cho việc hợp tác, giao thương với các địa phương trong nước và các nước trong khu vực. Hà Tĩnh nằm trên đường bộ có quốc lộ 1A và đường sắt Bắc - Nam, đoạn giữa Hà Nội và Đà Nẵng là các trung tâm kinh tế lớn của cả nước. Qua cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Hà Tĩnh có thể thông thương với nhiều nước trong khu vực như Lào, Campuchia và Thái Lan. Với dân số trên 1,2 triệu người, nguồn lao động của Hà Tĩnh khá dồi dào. Ngoài đức tính chịu khó, cần cù, lực lượng lao động này còn có khả năng tiếp thu khoa học và công nghệ mới. Nhằm thực hiện các chủ trương của Đảng và Chính phủ, đồng thời phát huy các tiềm năng sẵn có trên địa bàn, Đảng bộ và UBND tỉnh Hà Tĩnh đã định hướng, thủy sản là một ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, trong đó xuất khẩu là định hướng chiến lược lâu dài.

Với những chính sách đã ban hành, sản xuất và xuất khẩu thủy sản của Hà Tĩnh thời gian qua đã đạt được một số kết quả nhất định, góp phần ổn định đời sống của người dân. Tuy nhiên, kết quả thu được chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có, cũng như mong muốn của tỉnh.