Luận văn: Tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH CAO THỊ HƢƠNG GIANG TĂNG CƢỜNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI CỤC THUẾ TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH CAO THỊ HƢƠNG GIANG TĂNG CƢỜNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI CỤC THUẾ TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Đạt THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và hình ảnh trong luận văn hoàn toàn trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ cho một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2014 Tác giả Cao Thị Hƣơng Giang Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài: “Tăng cường thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh”, tôi đã nhận được sự hướng dẫn giúp đỡ, động viên của nhiều cá nhân và tập thể; tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Ban giám hiệu nhà trường, các thầy cô giáo Khoa Sau đại học trường Đại học kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên và thầy giáo hướng dẫn PGS. Nguyễn Hữu Đạt - Viện Kinh tế Việt Nam - người đã định hướng, chỉ bảo, dìu dắt tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Cục thuế tỉnh Bắc Ninh, các đồng nghiệp, các doanh nghiệp, người nộp thuế đã cung cấp số liệu khách quan, có những ý kiến góp ý kiến quý báu, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Cuối cùng với lòng biết ơn sâu sắc nhất xin dành cho gia đình, bạn bè đã giúp đỡ rất nhiều về vật chất và tinh thần để bản thân hoàn thành chương trình học tập cũng như đề tài nghiên cứu.

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2014 Tác giả Cao Thị Hƣơng Giang iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BẢNG.

viii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Bố cục của luận văn.

4 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THANH TRA THUẾ. Những nội dung cơ bản về thanh tra thuế. Khái niệm thanh tra thuế. Mục đích của thanh tra thuế.

Nguyên tắc thanh tra thuế. Phương pháp thanh tra thuế. Các hình thức thanh tra thuế. Quy trình thanh tra thuế.

DN FDI và sự cần thiết phải thanh tra thuế đối với DN FDI. Khái niệm và đặc điểm hoạt động của DN FDI. Sự cần thiết phải thanh tra thuế đối với DN FDI. Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra thuế.

Các nhân tố chủ quan. Các nhân tố khách quan. Kinh nghiệm thanh tra thuế trên thế giới, trong nước và bài học rút ra cho Cục thuế tỉnh Bắc Ninh .1 Kinh nghiệm thanh tra thuế của một số nước trên thế giới. Kinh nghiệm thanh tra thuế ở Việt Nam.

Bài học kinh nghiệm cho Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. 30 Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Các câu hỏi nghiên cứu. Hướng tiếp cận nghiên cứu.

Tiếp cận theo quy mô DN và ngành nghề kinh doanh. Tiếp cận có sự tham gia. Tiếp cận định lượng kết hợp định tính. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp chuyên gia. Phương pháp tổng hợp thông tin.

Phương pháp phân tích thông tin. Phương pháp phân tổ thống kê. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu đánh giá kết quả thanh tra thuế đối với DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Chỉ tiêu phản ánh kết quả thanh tra thuế.

Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công tác thanh tra thuế đối với DN FDI. 35 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI CỤC THUẾ TỈNH BẮC NINH. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh. Đặc điểm tự nhiên.

Vị trí địa lý. Điều kiện, đặc điểm kinh tế - xã hội. Chính sách ưu đãi thu hút đầu tư. Khái quát về Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh.

Tổ chức bộ máy của Văn phòng Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Tổ chức hệ thống thanh tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng thanh tra thuế đối với DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Khái quát hoạt động của DN FDI trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Thực trạng thanh tra thuế đối với DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Đánh giá chung về công tác thanh tra thuế DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Kết quả đạt được. Hạn chế và nguyên nhân.

62 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƢ NƢỚC NGOÀI TẠI CỤC THUẾ TỈNH BẮC NINH. Định hướng tăng cường thanh tra thuế đối với DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Thanh tra theo kỹ thuật quản lý rủi ro. Chuyển từ thanh tra toàn diện sang thanh tra theo chuyên đề.

Tăng cường thanh tra tại trụ sở cơ quan thuế. Tập trung xây dựng đội ngũ thanh tra viên chuyên sâu, chuyên nghiệp về từng lĩnh vực, ngành nghề. Giải pháp tăng cường thanh tra thuế đối với DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh. Tăng cường chất lượng thanh tra, chuyên môn hoá bộ máy và cân đối nguồn nhân lực thanh tra thuế.

Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ công tác thanh tra thuế. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ NNT. Tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận trong nội bộ cơ quan thuế nhằm hỗ trợ tối đa công tác thanh tra thuế. Nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch thanh tra hàng năm.

Một số kiến nghị. Kiến nghị với Quốc hội và Chính phủ Việt Nam. Kiến nghị với Bộ Tài Chính và Tổng cục thuế. Kiến nghị với Uỷ ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh.

92 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 94 vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CBCC : Cán bộ, công chức CNTT : Công nghệ thông tin CQT : Cơ quan thuế NNT : Người nộp thuế DN : Doanh nghiệp FDI : Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ĐTNT : Đối tượng nộp thuế GDP : Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GTGT : Giá trị gia tăng NSNN : Ngân sách Nhà nước MST : Mã số thuế SXKD : Sản xuất kinh doanh TNDN : Thu nhập doanh nghiệp TNCN : Thu nhập cá nhân TTĐB : Tiêu thụ đặc biệt XHCN : Xã hội chủ nghĩa viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Kế hoạch thanh tra tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh.2: Số doanh nghiệp được thanh tra .3: Số thuế thu được sau thanh tra .4: Thanh tra, kiểm tra hoàn thuế GTGT .5: Số DN được thanh tra .6: Kết quả thực hiện thanh tra DN FDI .63 ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ SƠ ĐỒ Sơ đồ 3.1: Tổ chức bộ máy của Văn phòng Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh .2: Mô hình tổ chức thanh tra, kiểm tra tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh.1: Mô hình tăng trưởng về số lượng DN FDI so với tổng số ĐTNT tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh.2: Thu ngân sách từ DN FDI so với tổng thu ngân sách từ DN thuộc quản lý của Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh .3: Hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh .4: Thuế nhà thầu đối với DN FDI tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh .1: Mức độ rủi ro về thuế TNDN đối với DN FDI theo hình chóp .2: Mô hình chóp mô tả sự chuyển đổi .3: Mô hình chuyển từ thanh tra toàn diện sang thanh tra theo chuyên đề .4: Mô hình chuyển từ thanh tra chủ yếu tại doanh nghiệp sang thanh tra chủ yếu tại cơ quan thuế. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước và là một trong những công cụ quan trọng điều tiết vĩ mô nền kinh tế quốc dân. Chính vì vậy mà các nhà kinh tế, các nhà quản lý luôn quan tâm nghiên cứu về chính sách thuế của quốc gia nói chung và của từng địa phương nói riêng.

Đối với Việt Nam, chính sách thuế hiên nay thực hiện cơ chế NNT tự tính, tự kê khai thuế, đã phân rõ trách nhiệm giữa cơ quan thuế và NNT. NNT chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc kê khai và nghĩa vụ nộp thuế của mình; cơ quan thuế có trách nhiệm quản lý việc thu nộp thuế, phát hiện những hành vi vi phạm các luật thuế và xử lý theo đúng quy định. Do bỏ chế độ thuế chuyên quản, ngành thuế đã tập trung nguồn lực để tăng cường công tác thanh tra việc thu nộp thuế. Cơ quan thuế đã ban hành quy trình nghiệp vụ thanh tra thuế; đồng thời, tiến hành sắp xếp bố trí cán bộ thuế theo hướng tăng số lượng cán bộ thuế làm công tác thanh tra thuế, trình độ cán bộ cũng được nâng cao để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới.

Có thế nói kết quả đạt được thông qua công tác thanh tra thuế là rất lớn. Tuy nhiên, khi nền kinh tế càng phát triển, số lượng NNT tăng lên, cùng với sự hiểu biết sâu rộng hơn về pháp luật thì khả năng, thủ đoạn trốn thuế, tránh thuế của một số DN ĐTNT càng tinh vi, phức tạp hơn, gây khó khăn trong việc phát hiện gian lận. Đây là thách thức lớn đặt ra cho công tác thanh tra của ngành thuế.