Phát triển bền vững nuôi trồng hải sản tại tỉnh quảng ninh luận án tiến sĩ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN BÁ LÂM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NUÔI TRỒNG HẢI SẢN TẠI TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN BÁ LÂM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NUÔI TRỒNG HẢI SẢN TẠI TỈNH QUẢNG NINH Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Vũ Thanh Sơn THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn: “Phát triển bền vững nuôi trồng hải sản tại tỉnh Quảng Ninh” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi. Các tài liệu, số liệu trong Luận văn do sở Nông nghiệp & PTNT Quảng Ninh, cán bộ phòng Kế hoạch - Tài Chính sở Nông nghiệp & PTNT Quảng Ninh, Chi cục nuôi trồng thuỷ sản Quảng Ninh, Cục thống kê Quảng Ninh cung cấp và kết quả thu thập từ các nguồn tài liệu tin cậy đã đƣợc công bố trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Thái Nguyên, ngày 20 tháng 5 năm 2014 Tác giả luận văn Nguyễn Bá Lâm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài: “Phát triển bền vững nuôi trồng hải sản tại tỉnh Quảng Ninh” tôi đã nhận đƣợc sự quan tâm, giúp đỡ, hƣớng dẫn, động viên của nhiều tập thể, cá nhân.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu Trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái nguyên, Phòng Quản lý đào tạo sau đại Đại học, các khoa, phòng của Trƣờng Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh Thái Nguyên đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành Luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự hƣớng dẫn, giúp đỡ tận tình của PGS. Vũ Thanh Sơn và các ý kiến đóng góp quý báu của các nhà khoa học, các thầy cô giáo Trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên. Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi còn đƣợc sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ của các đồng chí tại địa điểm nghiên cứu.

Nhân dịp này xin đƣợc gửi sự cảm ơn tới tập thể Ban giám đốc, cán bộ phòng kế hoạch Tài Chính sở Nông nghiệp & PTNT Quảng Ninh, Chi cục nuôi trồng thuỷ sản Quảng Ninh, Chi cục khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Quảng Ninh và các bạn bè đồng nghiệp, gia đình đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Thái Nguyên, ngày 20 tháng 5 năm 2014 Tác giả luận văn Nguyễn Bá Lâm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG .vii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài. Kết cấu của luận văn. 7 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NUÔI TRỒNG HẢI SẢN BỀN VỮNG. Nhận thức chung về nuôi trồng hải sản bền vững.

Khái niệm về nuôi trồng thuỷ sản và nuôi trồng hải sản. Nuôi trồng hải sản bền vững. Nguyên lý của nuôi trồng hải sản bền vững. Các tiêu chí của phát triển nuôi trồng hải sản bền vững.

Tiêu chuẩn của mô hình nuôi trồng hải sản bền vững. Đặc trƣng của mô hình nuôi trồng hải sản bền vững. Bảo vệ môi trƣờng nuôi tốt. Tổ chức hệ thống sản xuất và quản lý có hiệu quả cao.

Quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên sinh học bền vững. Các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển nuôi trồng hải sản theo hƣớng bền vững. Nhân tố tự nhiên. Nhân tố kinh tế - xã hội.

Kinh nghiệm phát triển nuôi trồng hải sản tại một số tỉnh thành trong nƣớc. Kinh nghiệm phát triển nuôi trồng hải sản tại Hải Phòng. 17 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Kinh nghiệm phát triển nuôi trồng hải sản tại Khánh Hoà.

Kinh nghiệm phát triển nuôi trồng hải sản tại Nam Định. Bài học kinh nghiệm cho Quảng Ninh. 24 Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Câu hỏi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp tổng hợp số liệu.

Phƣơng pháp phân tích số liệu. Xây dựng các chỉ tiêu đánh giá nuôi trồng hải sản bền vững. Chỉ tiêu kinh tế. Chỉ tiêu xã hội.

Chỉ tiêu môi trƣờng - sinh thái. 29 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NUÔI TRỒNG BỀN VỮNG HẢI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH, GIAI ĐOẠN 2010 - 2013. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hƣởng đến hoạt động NTHS của tỉnh Quảng Ninh trong thời gian qua. Những điều kiện tự nhiên ảnh hƣởng đến NTHS của tỉnh Quảng Ninh.

Điều kiện về kinh tế - xã hội ảnh hƣởng đến nuôi trồng hải sản. Yếu tố bất lợi và thách thức đối với ngành nuôi trồng hải sản. Hiện trạng kết cấu hạ tầng cho các vùng nuôi trồng hải sản. Hiện trạng kết cấu hạ tầng cho vùng nuôi tôm, cá và nuôi trên biển.

Hiện trạng dịch vụ cho nuôi trồng hải sản. Sản xuất và cung ứng con giống. Hiện trạng sản xuất và cung cấp thức ăn, thuốc thú y thuỷ sản. Hiện trạng chế biến và tiêu thụ sản phẩm nuôi trồng hải sản.

Hiện trạng cơ sở chế biến thuỷ sản Quảng Ninh. Thị trƣờng tiêu thụ sản phẩm nuôi trồng hải sản. Hiện trạng về nguồn nhân lực, tổ chức sản xuất và quản lý nuôi trồng hải sản. Hiện trạng nguồn nhân lực trong nuôi trồng hải sản.

Hiện trạng tổ chức sản xuất. 50 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Hiện trạng tổ chức quản lý. Đánh giá các tác động của cơ chế chính sách đến nuôi trồng hải sản.

Đánh giá các tác động của phát triển nuôi trồng hải sản tới môi trƣờng sinh thái và ngƣợc lại. Tác động của môi trƣờng sinh thái đến nuôi trồng hải sản. Ảnh hƣởng của nuôi trồng hải sản đến môi trƣờng sinh thái. Thực trạng phát triển bền vững nuôi trồng hải sản tại Quảng Ninh.

Về mặt kinh tế. Về mặt môi trƣờng - sinh thái. Đánh giá chung về nuôi trồng hải sản tại quảng ninh. Kết quả đạt đƣợc.

Những tồn tại, hạn chế trong nuôi trồng hải sản. Nguyên nhân những yếu kém, hạn chế trong nuôi trồng hải sản. 79 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG, GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NUÔI TRỒNG HẢI SẢN TẠI TỈNH QUẢNG NINH. Quan điểm, mục tiêu phát triển bền vững nuôi trồng hải sản đến năm 2020.

Quan điểm phát triển bền vững nuôi trồng hải sản. Mục tiêu phát triển bền vững nuôi trồng hải sản. Nhóm các giải pháp phát triển bền vững nuôi trồng hải sản tại Quảng Ninh đến năm 2020. Nhóm giải pháp về kinh tế.

Nhóm giải pháp về thể chế quản lý xã hội. Nhóm giải pháp về bảo vệ môi trƣờng. Tổ chức triển khai thực hiện các nhóm giải pháp. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Các Sở, ngành có liên quan. Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố. Hội nghề cá, các tổ chức Hội liên quan khác. Tổ chức, hộ gia đình.

102 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ vi TÀI LIỆU THAM KHẢO. 105 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ VIẾT TẮT NGUYÊN NGHĨA 1 CNH-HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá 2 NTS Ngành thuỷ sản 3 NN và PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn 4 NTTS Nuôi trồng thuỷ sản 5 NTHS Nuôi trồng hải sản 6 UBND Uỷ ban nhân dân Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ vii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Một số nguồn giống loài hải sản điển hình tại biển Quảng Ninh. Tổng hợp số trại và sản lƣợng sản xuất giống NTHS Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2013. Cơ sở sản xuất con giống NTHS tỉnh Quảng Ninh năm 2013.

Diện tích NTHS tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2013 theo địa phƣơng. Diện tích NTHS tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2013 theo đối tƣợng nuôi. Sản lƣợng NTHS tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2013 theo địa phƣơng. Sản lƣợng NTHS tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2013 theo đối tƣợng nuôi.

Giá trị tổng sản lƣợng theo địa phƣơng tính theo giá trị hiện hành các năm từ 2010 - 2013. Năng xuất bình quân nuôi theo phƣơng thức quảng canh một số đối tƣợng nuôi chủ yếu từ 2010 - 2013. Năng xuất bình quân nuôi theo phƣơng thức quảng canh cải tiến một số đối tƣợng nuôi chủ yếu từ 2010 - 2013. Năng suất bình quân nuôi thâm canh một số đối tƣợng nuôi chủ yếu từ 2010 - 2013.

Số lƣợng lao động NTHS tại tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010 - 2013. Biến động về diện tích rừng ngập mặn qua các năm từ 2010 - 2013. Một số chỉ tiêu chủ yếu ngành NTHS đến năm 2020. 83 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Quảng Ninh đang từng bƣớc thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm hiện thực hoá Chiến lƣợc Biển để tập trung khai thác có hiệu quả mọi tiềm năng, thế mạnh của biển, vùng ven biển và vùng biển đảo để phát triển kinh tế, thúc đẩy sự tăng trƣởng nhanh các ngành thƣơng mại, du lịch, dịch vụ cảng biển, vận tải biển, khai thác, nuôi trồng, chế biến hải sản v. Đồng thời hình thành các trung tâm kinh tế phát triển hƣớng ra biển; gắn kết chặt chẽ với các hệ thống cảng biển trong tỉnh. Trong đó phát triển nuôi trồng hải sản (thuỷ sản nƣớc mặn/lợ) theo hƣớng bền vững đƣợc sự quan tâm từ đặc biệt từ Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Quảng Ninh và các cấp, các ngành. Năm 2013, tổng sản lƣợng thuỷ sản đạt hơn 33.550 tấn, giá trị sản xuất ngành thủy sản đạt 956.231 triệu đồng, giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt trên 24 triệu USD, thu hút trên 50 ngàn lao động (nguồn Cục Thống kê Quảng Ninh năm 2013), trong kết quả chung đó thì sự đóng góp của ngành nuôi trồng thuỷ sản (NTTS), trong đó nuôi trồng hải sản (NTHS) đƣợc đánh giá không hề nhỏ.