Luận án: Nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh cho tỉnh Bắc Giang

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH TRẦN THỊ THANH XUÂN NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CHO TỈNH BẮC GIANG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2018 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH TRẦN THỊ THANH XUÂN NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CHO TỈNH BẮC GIANG Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. ĐỖ ANH TÀI THÁI NGUYÊN - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi, các thông tin, số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng, Những kết quả nghiên cứu của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ một công trình nào khác. Tác giả luận án Trần Thị Thanh Xuân ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Khoa Quản lý - Luật kinh tế - Trường ĐH Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên, Ban Giám hiệu Trường Đại học Công nghệ GTVT- Ban Giám đốc và các thầy cô giáo thuộc cơ sở Đào tạo Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới thầy hướng dẫn PGS.TS Đỗ Anh Tài - người đã luôn tâm huyết và nhiệt tình hướng dẫn và động viên khích lệ tôi, dành nhiều thời gian hướng dẫn và chỉ bảo tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã luôn ủng hộ, chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình học tập và thu thập tài liệu phục vụ cho việc nghiên cứu luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn UBND Tỉnh Bắc Giang, Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Giang, Sở Công thương tỉnh Bắc Giang, Cục thống kê tỉnh Bắc Giang, Trung tâm xúc tiến Đầu tư tỉnh Bắc Giang, đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi tiến hành nghiên cứu. Xin gửi tấm lòng tri ân tới gia đình tôi. Những người thân yêu trong gia đình luôn là những nguồn động viên lớn lao, luôn dành cho tôi sự quan tâm, giúp đỡ trên mọi phương diện để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Trần Thị Thanh Xuân iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.vii DANH MỤC CÁC HÌNH. viii MỞ ĐẦU.

Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Điểm mới của luận án. Bố cục của luận án. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án.

Các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc. Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam. Nhận xét từ tổng quan nghiên cứu và định hƣớng nghiên cứu. Lý luận chung về nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Khái niệm năng lực cạnh tranh và phân loại năng lực cạnh tranh. Nội dung và cách tiếp cận chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Các yếu tố ảnh hƣởng đến chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Mối quan hệ nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Cơ sở thực tiễn về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Thực trạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh tại Việt Nam giai đoạn 2006-2017. Những chỉ số tăng điểm trong giai đoạn 2006-2017. Những chỉ số giảm điểm trong giai đoạn 2006-2017.

Kinh nghiệm nâng cao chỉ số NLCT của một số địa phƣơng ở Việt Nam. Tỉnh Bắc Ninh: Mô hình ứng dụng “Bác sĩ doanh nghiệp”. Tỉnh Quảng Ninh: Cải cách thủ tục hành chính về đầu tƣ - Mô hình IPA và đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và địa phƣơng (DDCI). Tỉnh Thái Nguyên: Tổ công tác trong tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Bắc Giang. 45 Kết luận chƣơng 1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đặc điểm phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bắc Giang.

Các điều kiện tự nhiên của tỉnh. Đặc điểm kinh tế, xã hội. Các khu công nghiệp và đô thị. Tăng trƣởng kinh tế.

Cơ cấu ngành kinh tế. Phƣơng pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Lựa chọn nội dung nghiên cứu.

Cách tiếp cận nghiên cứu. Chọn mẫu điều tra. Dữ liệu sử dụng: Luận án sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Phƣơng pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu.

Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Phƣơng pháp phân tích dữ liệu. 69 Kết luận chƣơng 2. THỰC TRẠNG CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH BẮC GIANG QUA GIAI ĐOẠN 2006-2017.

Thực trạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Bắc Giang giai đoạn 2006-2017. So sánh tỉnh Bắc Giang với các tỉnh trong phạm vi cả nƣớc và trong khu vực các tỉnh Miền núi phía Bắc. Kết quả khảo sát sơ bộ các chuyên gia là các nhà quản lý và của các doanh nghiệp. Về xếp hạng các chỉ số thành phần cấu thành năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Phân tích nhân tố đƣa vào nghiên cứu tìm nguyên nhân ảnh hƣởng đến kết quả đánh giá các chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh tại tỉnh Bắc Giang bị thấp và giảm điểm. Kiểm định thang đo qua hệ số Cronbach’s Alpha. Đối với nhóm chỉ số NLCT cấp tỉnh thấp điểm. Đối với nhóm chỉ số NLCT cấp tỉnh giảm điểm.

Đánh giá chung các nguyên nhân ảnh hƣởng đến chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh bị giảm điểm và thấp điểm. 108 Kết luận chƣơng 3. GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2018 - 2025. Định hƣớng phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2018-2025.

Những cơ hội và thách thức. Định hƣớng, mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2018-2025. Các giải pháp nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2018-2025. Giải pháp cho nhóm chỉ số thấp điểm.

Giải pháp cho nhóm chỉ số giảm điểm. Các giải pháp đối với doanh nghiệp nhằm nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Các giải pháp nhằm tăng cƣờng năng lực tài chính của doanh nghiệp. Xây dựng chiến lƣợc nguồn nhân lực.

Liên kết trong kinh doanh. 138 Kết luận chƣơng 4. 139 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

146 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 157 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CBCC Cán bộ công chức CCC Cụm công nghiệp CNH Công nghiệp hoá CPKCT Chi phí không chính thức CTBĐ Cạnh tranh bình đẳng ĐKKD Đăng ký kinh doanh DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà nƣớc DNTN Doanh nghiệp tƣ nhân GNTT Gia nhập thị trƣờng GTSXCN Giá trị sản xuất công nghiệp GTVT Giao thông vận tải HĐH Hiện đại hoá KCN Khu công nghiệp NCS Nghiên cứu sinh NLCT Năng lực cạnh tranh NSNN Ngân sách nhà nƣớc Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI (Provincial Competitiveness Index) TMDV Thƣơng mại dịch vụ TNHH Trách nhiệm hữu hạn TTHT Thủ tục hành chính UBND Uỷ ban nhân dân VCCI Phòng công nghiệp Việt Nam vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Kết quả xếp hạng PCI của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2007-2017 .2: Kết quả xếp hạng PCI của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2007-2017 .3: Kết quả xếp hạng PCI của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2007-2017 .1: Cơ cấu nhân lực theo trình độ chuyên môn kỹ thuật .2: So sánh quy mô các KCN - KCX các địa phƣơng .3: Thống kê khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang hiện nay .4: Thống kê số lƣợng mẫu phải đạt trên địa bàn tỉnh Bắc Giang .5: Thang đo các chỉ tiêu ảnh hƣởng đến kết quả chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh .1: Xếp hạng PCI của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2006-2017 .2: Nhóm chỉ số NLCT có điểm số cao của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2006-2017 .3: Các chỉ số NLCT cấp tỉnh thấp điểm .4: Các chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh bị giảm điểm .5: Minh họa kết quả kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến nguyên nhân để nâng cao chỉ số NLCT cấp tỉnh .6: Đánh giá nguyên nhân về chỉ số gia nhập thị trƣờng thấp điểm .7: Đánh giá nguyên nhân của chỉ số tiếp cận đất đai thấp điểm.8: Đánh giá nguyên nhân về chỉ số Tính minh bạch thấp điểm .9: Đánh giá nguyên nhân về chỉ số pháp lý thấp điểm .10: Đánh giá của các nhà lãnh đạo, doanh nghiệp về nguyên nhân chỉ số cạnh tranh bình đẳng thấp điểm .11: Đánh giá nguyên nhân về chỉ số chi phí không chính thức .12: Đánh giá nguyên nhân chỉ số lao động giảm điểm.13: Đánh giá nguyên nhân về Chỉ số tính năng động và tiên phong của chính quyền tỉnh .14: Giá trị trung bình đánh giá các nguyên nhân ảnh hƣởng đến chỉ số NLCT cấp tỉnh tại tỉnh Bắc Giang. 108 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Điểm số trung vị PCI theo thời gian .2: Diễn biến 10 chỉ số thành phần theo thời gian .1: Cơ cấu dân số phân theo thành thị, nông thôn (%) .2: Tốc độ tăng trƣởng kinh tế của tỉnh Bắc Giang so sánh với cả nƣớc và một số tỉnh khác trong khu vực giai đoạn 2010 đến 2016 .3: Mức độ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp-xây dựng giai đoạn 2010-2017 .4: Quy trình nghiên cứu phƣơng pháp đánh giá nguyên nhân chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh thấp điểm và giảm điểm .1: So sánh chỉ số PCI với các tỉnh lân cận.2: Điểm số các chỉ số thành phần cấu thành PCI, 2017. Lý do lựa chọn đề tài Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh là thƣớc đo đánh giá mức độ cạnh tranh của địa phƣơng trong việc thu hút và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tƣ phát triển trên địa bàn một tỉnh.

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (NLCT) có thể đƣợc xem là “tập hợp tiếng nói” của các doanh nghiệp đánh giá về môi trƣờng kinh doanh cấp tỉnh với doanh nghiệp đang hoạt động (Phòng Thƣơng mại và Công nghiệp Việt Nam -VCCI, 2011).