Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp tỉnh bắc ninh đến 202

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH ––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN THUỲ LINH NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH BẮC NINH ĐẾN 2020 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Quản lý kinh tế THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH ––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN THUỲ LINH NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH BẮC NINH ĐẾN 2020 Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. PHẠM QUÝ LONG THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, Luận văn: "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh đến 2020" là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực, rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận văn chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Bắc Ninh, ngày 21 tháng 4 năm 2014. Tác giả luận văn Nguyễn Thuỳ Linh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn rất tận tình của PGS. Phạm Quý Long cùng với những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy, cô của Trƣờng Đại học Kinh tế và quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới những sự giúp đỡ đó.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tới: UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Lao động - Thƣơng binh và xã hội, Cục thống kê tỉnh Bắc Ninh, phòng Quản lý lao động, các phòng ban, đơn vị của Ban quản lý các KCN Bắc Ninh, các trƣờng đào tạo, đơn vị dạy nghề và các doanh nghiệp trong các KCN Bắc Ninh. Xin cảm ơn sự động viên, hỗ trợ của gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn. Bắc Ninh, ngày 21 tháng 4 năm 2014.

Tác giả luận văn Nguyễn Thuỳ Linh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.

vii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới của luận văn. Bố cục của luận văn. 3 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KCN TỈNH BẮC NINH. Một số khái niệm cơ bản.

Các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng NNL. Vai trò của nhân lực trong phát triển kinh tế - xã hội. Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm về nâng cao chất lƣợng NNL cho các KCN của thế giới.

Kinh nghiệm về nâng cao chất lƣợng NNL cho các KCN của một số địa phƣơng. Bài học kinh nghiệm đối với Bắc Ninh. 27 Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRIỂN KHAI TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI. Câu hỏi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. 29 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www. Phƣơng pháp thu thập số liệu. Phƣơng pháp xử lý và phân tích thông tin.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Thể lực của nhân lực. Trí lực của nhân lực. Phẩm chất tâm lý xã hội của nhân lực.

Chỉ tiêu tổng hợp. 35 Chƣơng 3: KẾT QUẢ KHẢO SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH BẮC NINH. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu - khái quát về tỉnh Bắc Ninh. Điều kiện về vị trí địa lý - kinh tế xã hội.

Chủ trƣơng, chính sách phát triển các KCN của tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng chất lƣợng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh. Quá trình phát triển các KCN tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng về chất lƣợng NNL trong các KCN Bắc Ninh.

Thực trạng về đời sống và sinh hoạt của ngƣời lao động trong các KCN Bắc Ninh. Thực trạng về chất lƣợng, hiệu quả đào tạo tại các trƣờng đào tạo, đơn vị dạy nghề trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Phân tích đánh giá thực trạng công tác hố trợ nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh. Chính sách hỗ trợ nâng cao chất lƣợng NNL cho các KCN tỉnh Bắc Ninh.

Phƣơng thức hỗ trợ nâng cao chất lƣợng NNL cho các KCN tỉnh Bắc Ninh. Đánh giá chung về hỗ trợ nâng cao chất lƣợng NNL cho các KCN tỉnh Bắc Ninh. 78 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ v Chƣơng 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP BẮC NINH ĐẾN 2020. Quan điểm định hƣớng, mục tiêu phát triển các KCN tỉnh Bắc Ninh.

Quan điểm phát triển các KCN Bắc Ninh. Dự báo nhu cầu, trình độ nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh. Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh đến 2020. Nhóm giải pháp ngắn hạn.

Nhóm giải pháp mang tính dài hạn. 102 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 107 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT BIZA : Ban quản lý các Khu công nghiệp Bắc Ninh BHXH : Bảo hiểm Xã hội BHYT : Bảo hiểm y tế CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CLNNL : Chất lƣợng NNL DN : Doanh nghiệp KCN : Khu công nghiệp KCX : Khu chế xuất KCNC : Khu công nghệ cao KKT : Khu kinh tế KT - XH : Kinh tế - Xã hội NLĐ : Ngƣời lao động NNL : Nguồn nhân lực UBND : Uỷ ban nhân dân WTO : Tổ chức Thƣơng mại Thế giới Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Đối tƣợng điều tra.

Bảng phân bổ và kết quả thu về phiếu điều tra. Hiện trạng các KCN ở Bắc Ninh đến hết năm 2012. Tổng hợp vốn đăng ký đầu tƣ tính đến hết tháng 12. Kết quả hoạt động của các KCN Bắc Ninh.

Tốc độ tăng trƣởng tổng sản phẩm trong tỉnh năm 2008 -2012. Nhân lực trong các KCN theo năm. Chất lƣợng nhân lực trong các KCN của Bắc Ninh. Đánh giá của các DN về chất lƣợng nhân lực hiện có.

Đánh giá của các DN về vấn đề đào tạo nhân lực. Phân bổ nhân lực ở các KCN Bắc Ninh. Hoạt động khám sức khoẻ cho ngƣời lao động trong các KCN Bắc Ninh. Phân bổ nhân lực nữ tại các KCN Bắc Ninh.

Tình hình nhà ở của nhân lực ngoại tỉnh trong các KCN Bắc Ninh. Thu nhập bình quân của ngƣời lao động trong các KCN. Cơ sở hạ tầng của các KCN. Tình hình thành lập tổ chức công đoàn qua các năm.

Đánh giá của các trƣờng đào tạo, đơn vị dạy nghề. Danh mục quy mô các Khu công nghiệp đến năm 2015 định hƣớng đến 2020. Tốc độ tăng trƣởng bình quân nhân lực các KCN giai đoạn 2008 - 2012. Dự báo tăng trƣởng nhân lực các KCN đến năm 2020.

Dự báo trình độ nhân lực theo yêu cầu các KCN Bắc Ninh đến năm 2020. 88 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Quá trình CNH, HĐH có ý nghĩa, tác động tích cực và toàn diện đến tất cả các mặt KT - XH của nƣớc ta, song cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn phức tạp. Một trong những khó khăn đó là đào tạo NNL đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành công nghiệp dựa trên hàm lƣợng chất xám cao.

Để có đƣợc NNL nhƣ thế, việc quản lý, phát triển, nâng cao chất lƣợng NNL có vị trí trung tâm và có tầm quan trọng hàng đầu trong chiến lƣợc phát triển quốc gia, địa phƣơng và các KCN. Bắc Ninh là tỉnh có nhiều tiềm năng và thế mạnh để phát triển sản xuất công nghiệp. Những năm gần đây việc xây dựng các KCN đƣợc xác định là khâu đột phá để đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh từ nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ sang công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ và phấn đấu đến năm 2015 Bắc Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp nhƣ Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, XVII đã đề ra. Mặc dù các KCN đƣợc thành lập chƣa lâu và chƣa nhiều, nhƣng chúng đã đóng góp tích cực vào thành quả phát triển kinh tế của tỉnh Bắc Ninh trên các mặt thu hút đầu tƣ, tăng trƣởng, tạo việc làm, tăng thu nhập cho dân cƣ và tăng thu ngân sách nhà nƣớc.

Tuy nhiên, thực trạng hoạt động của các DN ở một số KCN trong thời gian qua cho thấy, số lƣợng và chất lƣợng NNL chƣa đáp ứng yêu cầu. Trong khi nông dân thiếu việc làm ở nông thôn do đô thị hóa, do CNH ngày càng gây áp lực đối với xã hội, thì các KCN lại thiếu nhân lực do NNL sẵn có chƣa đáp ứng yêu cầu, do các DN có nhu cầu bổ sung thay thế nhân lực, do trình độ, do ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật của NLĐ thấp, do thu nhập chƣa thỏa mãn. Đồng thời, thị trƣờng lao động cũng tạo ra những vấn đề mới về lựa chọn việc làm, về yêu cầu tuyển mộ, về nguồn cung lao động. Đặc biệt, việc hỗ trợ nâng cao CLNNL (thể lực, trí lực, tác phong.) của NLĐ trong các KCN chƣa thực sự Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 2 đƣợc chú trọng và thiếu sự phối hợp thực hiện một cách đồng bộ, hiệu quả giữa các cấp chính quyền, các tổ chức đã tạo nên những ảnh hƣởng xấu đến quá trình phát triển các KCN.

Vì vậy, việc nâng cao CLNNL trong các KCN là vấn đề vừa bức xúc cả về lý luận lẫn thực tế, vừa quan trọng đối với sự phát triển của mỗi DN và của KCN ở Bắc Ninh. Đề tài "Nâng cao chất lượng NNL cho các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh đến 2020" đƣợc lựa chọn làm luận văn cao học Quản lý kinh tế, hy vọng góp phần đáp ứng đòi hỏi bức xúc trên.