Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp thành phố Hải Phòng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI ---------------- PHẠM VĂN QUANG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI ---------------- PHẠM VĂN QUANG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Ngành : Quản trị kinh doanh Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Hữu Khiển 2. Nguyễn Cúc Hà Nội, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tác giả. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã được công bố công khai, trích dẫn theo đúng quy định.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tác giả tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực phù hợp với đối tượng và mục tiêu nghiên cứu. Các kết quả nghiên cứu luận án này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày 06 tháng 12 năm 2021 Tác giả Phạm Văn Quang LỜI CẢM ƠN Trước hết, cho phép Tác giả bày tỏ lòng biết ơn tới GS. Nguyễn Hữu Khiển PGS.Nguyễn Cúc, người hướng dẫn khoa học giúp Tác giả hoàn thành bản luận án này.

Tác giả xin cảm ơn các nhà khoa học, cán bộ nhân viên trường Đại học Kinh Doanh và Công nghệ Hà nội đã có những góp ý xác đáng và giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình nghiên cứu hoàn thành luận án. Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và các đồng nghiệp công tác tại Trường Cao đẳng Công nghệ, Kinh tế và Thủy sản về những giúp đỡ chân thành, tận tình và những ý kiến đóng góp, động viên khích lệ giúp Tác giả hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của mình. Cuối cùng Tác giả gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và những người thân đã thường xuyên động viên khích lệ, giúp đỡ Tác giả hoàn thành bản luận án này. Trân trọng cảm ơn! MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .1 NHỮNG NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƯỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .1 Những nghiên cứu liên quan đến chất lượng nguồn nhân lực .2 Những nghiên cứu liên quan đến phát triển các khu công nghiệp .2 NHỮNG NGHIÊN CỨU QUỐC TẾ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .3 KHÁI QUÁT VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN, LUẬN ÁN CẦN THAM KHẢO.4 NHỮNG KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA LUẬN ÁN. Khoảng trống nghiên cứu .2 Định hướng nghiên cứu tiếp theo của luận án. 23 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP .1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC VÀ KHU CÔNG NGHIỆP .1 Tổng quan về nguồn nhân lực .2 Tổng quan về khu công nghiệp .3 Nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp .2 CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC .2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp45 2.3 VAI TRÒ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC ĐỐI VỚI KHU CÔNG NGHIỆP .1 Vai trò chất lượng nguồn nhân lực đối với phát triển kinh tế-xã hội.2 Vai trò chất lượng nguồn nhân lực đối với các khu công nghiệp .4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP.1 Nhân tố bên ngoài khu công nghiệp.2 Nhân tố bên trong khu công nghiệp .5 KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ TRONG NƯỚC VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÀ BÀI HỌC CHO THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .1 Kinh nghiệm quốc tế về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp.2 Kinh nghiệm trong nước về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp .3 Một số bài học kinh nghiệm có thể vận dụng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp của Thành phố Hải Phòng.

79 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 81 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÀ CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG. Khái quát về thành phố Hải Phòng .2 Quá trình hình thành và phát triển các khu công nghiệp của TP.3 Phát triển nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp của TP. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG GIAI ĐOẠN 2016-2020 .1 Công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp .2 Số lượng và chất lượng nguồn nhân lực tại các khu công nghiệp .3 Công tác quản trị nguồn nhân lực của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp .4 Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại các khu công nghiệp qua tài liệu điều tra khảo sát.

ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .1 Những kết quả đạt được .2 Những tồn tại, hạn chế .3 Những nguyên nhân của tồn tại, hạn chế. 128 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 133 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .1 CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG GIAI ĐOẠN 2021-2025 .1 Mục tiêu tổng quát .2 Các chỉ tiêu chủ yếu về phát triển kinh tế-xã hội .2 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .3 ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .4 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .2 Những thách thức .5 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .1 Nhóm giải pháp vĩ mô liên quan đên nâng cao chất lượng nguồn nhân lực .2 Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực .3 Phát triển bền vững các khu công nghiệp, tạo nhu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực .4 Nâng cao năng lực quản trị nguồn nhân lực .5 Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trong các khu công nghiệp .6 Giải pháp xây dựng và hoàn thiện Văn hoá doanh nghiệp………… …163 4.7 Giải pháp gắn phát triển kinh tế-xã hội với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp của TP Hải Phòng…………………………………………………………164 4.6 KIẾN NGHỊ VỚI CHÍNH PHỦ VÀ CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ CÓ LIÊN QUAN. 165 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.

170 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ VIẾT TẮT NGHĨA TIẾNG VIỆT Tiếng Việt 1 BHXH Bảo hiểm xã hội 2 BQL Ban quản lý 3 BVMT Bảo vệ môi trường 4 CĐ Cao đẳng 5 CĐCS Công đoàn cơ sở 6 CM Cách mạng 7 CMKT Chuyên môn kỹ thuật 8 CN Công nghiệp 9 CNH Công nghiệp hoá 10 CNTT Công nghệ thông tin 11 DN Doanh nghiệp 12 GDNN Giáo dục nghề nghiệp 13 GTVT Giao thông vận tải 14 NCS Nghiên cứu sinh 15 NNL Nguồn nhân lực 16 NLĐ Người lao động 17 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo 18 GDNN Giáo dục nghề nghiệp 19 GDTX Giáo dục thường xuyên 20 GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn 21 HDI Chỉ số phát triển con người 22 HĐH Hiện đại hoá 23 HĐND Hội đồng nhân dân 24 HNQT Hội nhập quốc tế 25 HN Hà Nội 26 KCN Khu công nghiệp 27 KCX Khu chế xuất 28 KKT Khu kinh tế 29 KH-CN Khoa học-Công nghệ 30 KH&ĐT Kế hoạch và đầu tư 31 LĐ-TB-XH Lao động-thương binh-xã hội 32 LĐLĐ Liên đoàn Lao động 33 LĐTT Lao động tập thể 34 MTV Một thành viên 35 NLĐ Người lao động 36 NSDLĐ Người sử dụng lao động 37 PTBV Phát triển bền vững 38 QLNN Quản lý nhà nước 39 SXKD Sản xuất kinh doanh 40 TC Trung cấp 41 TCDN Tổng cục dạy nghề 42 THCS Trung học cơ sở 43 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 44 THPT Trung học phổ thông 45 TP.HP Thành phố Hải Phòng 46 TP. HCM Thành phố Hồ Chí Minh 47 TT Trung tâm 48 UBND Uỷ ban nhân dân 49 VHDN Văn hoá doanh nghiệp 50 ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á 51 ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á 52 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài 53 GIZ Tổ chức Hợp tác Quốc tế Cộng hoà Liên bang Đức 54 GDP Tổng sản phẩm nội địa 55 ODA Vốn hợp tác phát triển chính thức 56 UNDP Chương trình phát triển của Liên hiệp quốc 57 UNESCO Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá Liên hiệp quốc 58 UNIDO Tổ chức Công nghiệp Liên hiệp quốc 59 UNIFEM Quỹ phát triển phụ nữ của Liên hiệp quốc 60 VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam 61 VN Việt Nam 62 WB Ngân hàng thế giới 63 WHO Tổ chức Y tế thế giới 64 HRD Tổ chức phát triển nguồn nhân lực 65 ILO Tổ chức Lao động quốc tế DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tăng trưởng GRPD và cơ cấu ngành trong GRDP. Cơ cấu các khu vực kinh tế trong GRDP .3 Danh sách khu công nghiệp được quy hoạch tại TP.4 Nguồn nhân lực của thành phố Hải Phòng .5 Thông tin năng lực đào tạo và tuyển sinh của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp TP.Hải Phòng .6 Nguồn nhân lực đã qua đào tạo của TP.7 Thu nhập bình quân đầu người của TP.8 Số lượng đóng BHXH của một số KCN TP.1 Danh sách quy hoạch các KCN mới đến năm 2025.

Tính cấp thiết của đề tài Các nền kinh tế trên thế giới đang bước sang thời kỳ phát triển mới, cách mạng công nghệ diễn ra nhanh chưa từng có và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, thiên tai dịch bệnh diễn biến phức tạp khó lường,…. Các lý thuyết kinh tế hiện đại đều khẳng định, để có thể tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và với mức độ cao, phải dựa vào ba trụ cột cơ bản là: Áp dụng công nghệ mới, phát triển kết cấu hạ tầng, hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao.