Luận án: Kiểm soát vi đạm niệu và rối loạn mỡ máu ở người tăng huyết áp tại Vĩnh Long

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ LÊ MINH HỮU NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CAN THIỆP KIỂM SOÁT VI ĐẠM NIỆU VÀ RỐI LOẠN MỠ MÁU Ở NGƯỜI TĂNG HUYẾT ÁP TẠI TỈNH VĨNH LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC CẦN THƠ, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ LÊ MINH HỮU NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CAN THIỆP KIỂM SOÁT VI ĐẠM NIỆU VÀ RỐI LOẠN MỠ MÁU Ở NGƯỜI TĂNG HUYẾT ÁP TẠI TỈNH VĨNH LONG NGÀNH: Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỐ: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS PHẠM THỊ TÂM 2.TS NGUYỄN TRUNG KIÊN CẦN THƠ, NĂM 2021 i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện luận án này, tôi đã nhận được sự hỗ trợ hiệu quả, tạo điều kiện nghiên cứu, làm việc của nhiều đơn vị, các thầy, cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè và người thân trong gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Đảng Ủy, Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo sau đại học, giảng viên Khoa Y tế công cộng, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ luôn tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Phạm Thị Tâm và PGS.TS Nguyễn Trung Kiên những người thầy giúp tôi lựa chọn, định hướng, trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập cũng như hoàn thành luận án này.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Trung tâm Y tế, Trạm Y tế xã, phường, thị trấn và những người bệnh tăng huyết của thị xã Bình Minh, huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long đã tích cực ủng hộ và phối hợp với cán bộ điều tra trong quá trình can thiệp, thu thập số liệu tại thực địa. Cuối cùng xin gửi tấm lòng ân tình đến gia đình cha, mẹ, vợ, con, anh, chị, em trong gia đình đã luôn là nguồn động viên giúp tôi hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Lê Minh Hữu ii LỜI CAM ĐOAN Tôi là Lê Minh Hữu, nghiên cứu sinh khóa 2013, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, chuyên ngành Y tế công cộng xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.

Phạm Thị Tâm và PGS.TS Nguyễn Trung Kiên. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Cần Thơ, ngày 26 tháng 7 năm 2021 Người viết cam đoan Lê Minh Hữu iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG.vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Rối loạn mỡ máu, vi đạm niệu ở bệnh nhân tăng huyết áp.3 Các yếu tố liên quan rối loạn mỡ máu, vi đạm niệu ở bệnh nhân tăng huyết áp 17 1.4 Kiểm soát tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và vi đạm niệu ở bệnh nhân tăng huyết áp. Đặc điểm nơi nghiên cứu. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu:. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thông tin chung, kiến thức, các yếu tố nguy cơ, điều trị của các đối tượng nghiên cứu:.2 Tình hình rối loạn mỡ máu, vi đạm niệu ở người tăng huyết áp. Các yếu tố liên quan đến rối loạn mỡ máu, vi đạm niệu ở người tăng huyết áp.4 Kết quả rối loạn mỡ máu và vi đạm niệu sau can thiệp. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Tình hình rối loạn mỡ máu, vi đạm niệu ở người tăng huyết áp. Các yếu tố liên quan đến rối loạn mỡ máu, vi đạm niệu ở người tăng huyết áp 100 4.4 Kết quả rối loạn mỡ máu và vi đạm niệu sau can thiệp.5 Điểm mạnh và những hạn chế của nghiên cứu. 126 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ACR Albuminuria Creatininuria Ratio (Tỷ số albumin/creatinine niệu) Apo Apolipoprotein BHYT Bảo hiểm y tế BMI Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index) BTM Bệnh tim mạch CBYT Cán bộ y tế CM Chylomicron CSHQ Chỉ số hiệu quả CT Can thiệp CTP Cholesterol toàn phần DALYs Disability Adjusted Life Years (Số năm sống được điều chỉnh theo mức độ bệnh tật) ĐLCT Độ lọc cầu thận ĐTĐ Đái tháo đường HA Huyết áp HAMT Huyết áp mục tiêu HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương HDL-C High densitylipoprotein - Cholesterol (Lipoprotein tỉ trọng cao) HQCT Hiệu quả can thiệp HTL: Hút thuốc lá JNC: Joint National Committee (Ủy ban quốc gia phòng chống tăng huyết áp) JSH: The Japanese Society of Hypertension (Hiệp hội tăng huyết áp Nhật Bản) vi KSHA: Kiểm soát huyết áp LDL–C Low density lipoprotein - Cholesterol (Cholesterol của lipoprotein tỉ trọng thấp) NNT Number needed to treat (Số người cần điều trị) RLMM Rối loạn mỡ máu RRR Reduction of Relative Risk (Giảm nguy cơ tương đối) TG Triglycerid THA Tăng huyết áp VĐN Vi đạm niệu (đạm niệu vi lượng) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) WHR Waist Hip Ratio (Tỷ số vòng bụng/vòng mông) YTNC Yếu tố nguy cơ vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. 1 Phân độ THA theo Bộ Y tế.

2 Phân tầng nguy cơ THA theo mức HA, các yếu tố nguy cơ, tổn thương cơ quan đích và các bệnh đi kèm. 3 Đánh giá rối loạn lipid máu theo APT III. 4 Đạm niệu theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ [52]. 5 Dân số của tỉnh Vĩnh Long theo khu vực.

1 Thông tin về tuổi, giới, nghề nghiệp, học vấn của đối tượng nghiên cứu. 2 Thông tin chung về dân tộc, tôn giáo, hôn nhân, kinh tế gia đình, tham gia bảo hiểm y tế của đối tượng nghiên cứu. 3 Kiến thức về biến chứng, các yếu tố nguy cơ ở bệnh nhân THA. 4 Đặc điểm về tiền sử bệnh THA, điều trị và kiểm soát huyết áp của đối tượng nghiên cứu.

5 Tình hình rối loạn các thành phần mỡ máu của các đối tượng nghiên cứu. 6 Tình hình rối loạn mỡ máu theo một số yếu tố. 7 Tình hình vi đạm niệu theo một số yếu tố. 8 Mối liên quan giữa một số yếu tố dân số với RLMM trên bệnh nhân tăng huyết áp.

9 Mối liên quan giữa một số yếu tố hành vi và RLMM trên bệnh nhân tăng huyết áp. 10 Mối liên quan giữa yếu tố nhân trắc, điều trị, kiểm soát huyết áp và RLMM trên bệnh nhân tăng huyết áp. 11 Mối liên quan giữa một số yếu tố dân số với vi đạm niệu trên bệnh nhân tăng huyết áp. 12 Mối liên quan giữa một số yếu tố hành vi với vi đạm niệu trên bệnh nhân tăng huyết áp.

13 Mối liên quan giữa các yếu nhân trắc, kiểm soát huyết áp với vi đạm niệu trên bệnh nhân tăng huyết áp. 14 Mối liên quan giữa các yếu nhân trắc, kiểm soát huyết áp với vi đạm niệu trên bệnh nhân tăng huyết áp. 15 Mô hình hồi qui logictis đa biến mối liên quan giữa vi đạm niệu và một số yếu tố trên bệnh nhân tăng huyết áp. 16 Thông tin chung của hai nhóm trước khi can thiệp.

17 Thời gian tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường của hai nhóm trước khi can thiệp. 18 Các chỉ số của hai nhóm trước khi can thiệp. 19 Sự thay đổi về chế độ ăn ở nhóm can thiệp và nhóm chứng. 20 Sự thay đổi về hút thuốc lá, uống rượu bia và hoạt động thể lực ở nhóm can thiệp và nhóm chứng.

21 Sự thay đổi chỉ số BMI, tuân thủ điều trị, kiểm soát huyết áp ở nhóm can thiệp và nhóm chứng. 22 Mô hình hồi qui logictis thay đổi chế độ HĐTL sau can thiệp khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, trình độ học vấn, số năm tăng huyết áp. 23 Mô hình hồi qui logictis, cho thấy sự tuân thủ điều trị sau can thiệp khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, trình độ học vấn, số năm tăng huyết áp. 24 Mô hình hồi qui logictis kiểm soát chỉ số BMI sau can thiệp khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, trình độ học vấn, số năm tăng huyết áp.

25 Mô hình hồi qui logictis sự kiểm soát huyết áp sau can thiệp khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, trình độ học vấn, số năm tăng huyết áp.26 Hiệu quả can thiệp các chỉ số hành vi lối sống, tuân thủ điều trị, BMI, kiểm soát huyết áp của người tăng huyết áp. 27 Sự thay đổi thành phần mỡ máu ở nhóm can thiệp và nhóm chứng.28 Hiệu quả can thiệp các chỉ số mỡ máu của đối tượng nghiên cứu 87 Bảng 3. 29 Các chỉ số hiệu quả can thiệp lên tình trạng rối loạn mỡ máu sau 2 năm can thiệp. 30 Mô hình hồi qui logictis RLMM sau can thiệp khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, trình độ học vấn, số năm tăng huyết áp.

31 Các chỉ số hiệu quả can thiệp lên tình trạng rối vi đạm niệu sau 2 năm can thiệp. 32 Mô hình hồi qui logictis sự kiểm soát VĐN sau can thiệp khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, trình độ học vấn, số năm tăng huyết áp.1 Tỷ lệ VĐN trong nghiên cứu của chúng tôi và các tác giả khác.99 x DANH MỤC BIỂU ĐỒ, CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 1. 1 Thành phần của các lipoprotein trong huyết tương[81]. 2 Các con đường chuyển hóa lipoprotein [81].

3 Quá trình lọc máu và hình thành nước tiểu ở thận [25]. 1 Đặc điểm về tỷ lệ biến chứng và các bệnh kèm theo của đối tượng nghiên cứu. 2 Tỷ lệ rối loạn mỡ máu ở đối tượng nghiên cứu. 3 Tỷ lệ RLMM theo thời gian tăng huyết áp.

4Tình hình vi đạm niệu của các đối tượng nghiên cứu. 5Tỷ lệ % VĐN theo thời gian tăng huyết áp. 6Tỷ lệ kiểm soát rối loạn mỡ máu sau can thiệp. 7Tỷ lệ kiểm soát rối vi đạm niệu sau can thiệp.

1 Sơ đồ nghiên cứu can thiệp kiểm soát RLMM, VĐN ở bệnh nhân THA. 52 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Tăng huyết áp là vấn đề thường gặp trong cộng đồng, tăng huyết áp ước tính gây ra 7,5 triệu ca tử vong, chiếm khoảng 12,8% tổng số ca tử vong trên toàn thế giới, gánh nặng bệnh tật do tăng huyết áp là 57 triệu DALYs, chiếm 3,7% tổng số DALYs toàn cầu [129]. Bệnh tăng huyết áp nếu không điều trị sẽ tiến triển âm thầm và gây nhiều biến chứng nguy hiểm [8], [15].