Luận án tiến sĩ lâm nghiệp - Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên và nuôi trồng loài Đông trùng hạ thảo bông tuyết

Nghiên cứu thành phần loài nấm đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên, cung cấp dữ liệu khoa học quý về đa dạng sinh học vùng núi cao.

Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án tiến sĩ

Năm xuất bản

Số trang

218

Thời gian đọc

33 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tổng quan nhanh

Chủ đề:
1. Nấm Đông trùng hạ thảo tại Vườn quốc gia Hoàng Liên
Số trang:
218 trang
Trường:
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
Chuyên ngành:
Quản lý tài nguyên rừng
Tác giả:
Năm:

Tóm tắt nội dung luận án

I. Nấm Đông trùng hạ thảo tại Vườn quốc gia Hoàng Liên

Vườn quốc gia Hoàng Liên sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới núi cao đặc trưng. Địa hình hiểm trở và khí hậu mát mẻ quanh năm tạo môi trường lý tưởng cho giới nấm phát triển. Trong đó, nhóm nấm Đông trùng hạ thảo giữ vị trí sinh thái và kinh tế quan trọng. Đây là nhóm nấm dược liệu quý hiếm có giá trị điều trị bệnh cao. Nghiên cứu điều tra tại khu vực này cung cấp dữ liệu khoa học toàn diện về thành phần loài. Hệ thống rừng Hoàng Liên lưu giữ nguồn tài nguyên sinh vật phong phú. Việc khám phá các loài nấm mới mở ra tiềm năng bảo tồn gen quý. Kết quả khảo sát giúp xây dựng giải pháp khai thác bền vững tài nguyên rừng. Dữ liệu thực địa phản ánh bức tranh tổng thể về quần xã sinh vật vùng núi phía Bắc. Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc quản lý tài nguyên thiên nhiên quốc gia.

1.1. Tổng quan nguồn tài nguyên nấm dược liệu Hoàng Liên

Vườn quốc gia Hoàng Liên nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ. Nơi đây có đỉnh Fansipan cao nhất Đông Dương. Khí hậu biến đổi mạnh theo sườn núi và độ cao. Mưa nhiều, sương mù dày và độ ẩm cao tạo điều kiện tối ưu cho bào tử nấm nảy mầm. Thảm mục rừng dày cung cấp dinh dưỡng dồi dào cho hệ sợi phát triển. Nguồn nấm tự nhiên tại đây rất phong phú về số lượng và chủng loại. Nhiều loài nấm quý được người dân bản địa thu hái làm thuốc gia truyền. Tình trạng khai thác quá mức đe dọa nghiêm trọng đến các quần thể nấm hoang dại. Việc nghiên cứu có hệ thống giúp đánh giá đúng hiện trạng tài nguyên. Từ đó, các đơn vị quản lý rừng đưa ra phương án bảo tồn kịp thời. Tài nguyên nấm dược liệu Hoàng Liên là nguồn gen vô giá cho nền y học tương lai.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu nguồn gen nấm Đông trùng hạ thảo

Nghiên cứu tập trung thu thập và phân loại toàn diện các loài nấm Đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu xác định độ phong phú của từng taxon trong sinh cảnh rừng. Việc phân tích cấu trúc quần thể làm rõ quy luật sinh trưởng ngoài tự nhiên. Đề tài hướng đến việc tuyển chọn các chủng nấm có hoạt tính sinh học cao. Mục tiêu kế tiếp là thuần hóa và làm chủ quy trình nuôi trồng nhân tạo. Thành công này giúp giảm áp lực khai thác lên rừng tự nhiên. Nguồn giống thuần khiết phục vụ trực tiếp cho công nghiệp dược phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nghiên cứu tạo nền tảng chuyển giao kỹ thuật cho người dân địa phương. Điều này góp phần phát triển kinh tế vùng đệm và bảo vệ sinh thái rừng bền vững.

II. Đa dạng sinh học nấm Đông trùng hạ thảo và phân loại học

Hoàng Liên là tâm điểm đa dạng sinh học nấm với cấu trúc loài phức tạp. Các cuộc điều tra thực địa đã ghi nhận nhiều loài nấm quý hiếm. Quá trình phân loại nấm đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp truyền thống và hiện đại. Việc giám định chính xác giúp phân biệt các loài tương đồng về ngoại hình. Nghiên cứu làm rõ mối quan hệ phát sinh loài giữa các nhóm nấm trong khu vực. Đa dạng sinh học nấm tại đây thể hiện qua số lượng chi, loài và sự biến dị sinh thái. Mỗi loài nấm thích nghi với các điều kiện nhiệt độ và độ ẩm đặc thù. Kết quả phân loại đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho hệ thống phân loại học nấm Việt Nam. Nguồn tư liệu này hỗ trợ đắc lực cho công tác tra cứu và bảo tồn quốc gia.

2.1. Phân loại hình thái học nấm dược liệu tự nhiên

Phương pháp hình thái học nấm dược liệu là bước đầu tiên trong quá trình định danh. Nghiên cứu tiến hành quan sát kích thước, màu sắc và hình dạng thể quả đệm. Cấu trúc cuống nấm, phần đầu sinh sản và lỗ mở túi bào tử được đo đạc tỉ mỉ. Dưới kính hiển vi quang học, hình thái túi nang và nang bào tử hiện lên rõ nét. Bào tử nấm có hình sợi hoặc hình thoi với kích thước đặc trưng cho từng loài. Thể quả nấm mọc ra từ đầu hoặc các khớp thân của ấu trùng. Màu sắc thể quả thay đổi từ vàng cam, trắng tuyết đến nâu sẫm. Việc mô tả chi tiết đặc điểm giải phẫu giúp lập khóa phân loại thực vật học chính xác. Hình thái nấm thường biến đổi theo độ ẩm môi trường. Do đó, định danh hình thái cần kết hợp với sinh học phân tử để đảm bảo độ tin cậy.

2.2. Định danh loài bằng sinh học phân tử hiện đại

Định danh loài bằng sinh học phân tử khắc phục hoàn toàn nhược điểm của phương pháp giải phẫu cổ điển. Quy trình bắt đầu bằng việc tách chiết DNA tổng số từ mô nấm khô hoặc tươi. Đoạn gen chỉ thị được nhân bản qua phản ứng chuỗi polymerase (PCR). Nghiên cứu sử dụng trình tự gen ITS-rDNA làm mã vạch di truyền chuẩn cho nấm. Kết quả giải trình tự gen được đối chiếu với cơ sở dữ liệu GenBank quốc tế. Cây phát sinh chủng loại được xây dựng bằng các thuật toán hiện đại. Phân tích này xác định chính xác vị trí phân loại của từng mẫu vật. Phương pháp phân tử phát hiện các loài ẩn hình và biến dị di truyền hiếm. Đây là công cụ đắc lực chứng minh tính duy nhất của nguồn gen nấm Hoàng Liên.

2.3. Sự phân chia giữa chi Cordyceps và chi Ophiocordyceps

Hệ thống phân loại mới tách nhóm nấm Đông trùng hạ thảo thành nhiều chi độc lập. Trong đó, chi Cordyceps và chi Ophiocordyceps là hai nhóm chủ đạo tại Vườn quốc gia Hoàng Liên. Chi Cordyceps đặc trưng bởi quả thể có màu sắc tươi sáng như đỏ, cam, vàng. Thịt quả thể mềm xốp, nang bào tử dễ đứt đoạn thành các tiểu bào tử. Ngược lại, chi Ophiocordyceps sở hữu quả thể màu sẫm từ nâu đen đến xanh đen. Cấu trúc mô nấm của chi Ophiocordyceps rất dai và cứng cáp. Nang bào tử của chi này thường không phân đoạn khi chín. Hai chi nấm này có sự phân hóa sâu sắc về mặt tiến hóa và kiểu hình ký sinh. Việc phân định rõ ràng hai chi giúp chuẩn hóa tên khoa học cho các loài dược liệu.

III. Phân bố sinh thái nấm Đông trùng hạ thảo tại Hoàng Liên

Địa hình dốc đứng của dãy Hoàng Liên tạo nên các đai khí hậu rõ rệt. Nhiệt độ giảm dần và lượng mưa biến đổi theo từng tầng độ cao. Điều này hình thành các vùng sinh thái đặc trưng cho hệ vi nấm. Quần thể nấm Đông trùng hạ thảo phân bố không đồng đều trong không gian rừng. Chúng tập trung nhiều ở những thung lũng ẩm ướt và sườn núi khuất gió. Rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới là sinh cảnh lý tưởng nhất. Thảm thực vật tầng cao che bóng, duy trì độ ẩm đất ổn định quanh năm. Đất mùn tơi xốp tạo điều kiện cho côn trùng làm tổ và nấm lây nhiễm. Nghiên cứu quy luật phân bố giúp tối ưu hóa công tác điều tra thực địa. Đây là căn cứ xây dựng bản đồ khoanh vùng bảo vệ nguồn gen quý.

3.1. Quy luật phân bố sinh thái theo độ cao địa hình

Yếu tố phân bố sinh thái theo độ cao quyết định mật độ và thành phần loài nấm. Ở đai độ cao từ 1.000 đến 1.500 mét, điều kiện nhiệt ẩm thuận lợi cho nhiều loài nấm phát triển. Số lượng cá thể thu nhận tại đai rừng này chiếm tỷ lệ cao nhất. Lên đến đai độ cao từ 1.500 đến 2.200 mét, khí hậu trở nên lạnh và khắc nghiệt hơn. Thành phần loài tại đây giảm dần nhưng xuất hiện nhiều cá thể quý hiếm đặc hữu. Trên độ cao 2.200 mét, gió mạnh và tầng đất mỏng làm giảm đáng kể mật độ nấm. Sự thay đổi thảm thực vật rừng theo đai cao làm biến đổi nguồn thức ăn của côn trùng. Điều này gián tiếp tác động đến chu kỳ sống của các loài nấm hoang dã.

3.2. Mối quan hệ giữa nấm ký sinh côn trùng và côn trùng vật chủ

Nấm Đông trùng hạ thảo là nhóm nấm ký sinh côn trùng điển hình trong tự nhiên. Chu trình sống của nấm gắn liền mật thiết với vòng đời của côn trùng vật chủ. Nấm xâm nhập vào cơ thể ấu trùng qua lớp biểu bì hoặc đường tiêu hóa. Hệ sợi nấm hút chất dinh dưỡng từ mô chủ và phát triển lấp đầy cơ thể côn trùng. Ấu trùng chết dần và hóa thành thể xác ướp cứng cáp. Khi mùa mưa đến, độ ẩm tăng cao kích thích thể quả nấm vươn dài khỏi mặt đất. Các bộ côn trùng phổ biến bị ký sinh gồm bộ Cánh vảy, bộ Cánh cứng và bộ Cánh màng. Mối quan hệ ký sinh này duy trì sự cân bằng sinh thái tự nhiên trong rừng nguyên sinh.

IV. Giá trị dược liệu nấm Đông trùng hạ thảo ở Hoàng Liên

Nấm Đông trùng hạ thảo từ lâu nổi tiếng là vị thuốc đại bổ trong y học cổ truyền. Các phân tích sinh hóa hiện đại chứng minh loài nấm này chứa kho tàng hoạt chất sinh học. Nguồn nấm thu thập tại Vườn quốc gia Hoàng Liên có giá trị dược tính vượt trội. Khí hậu á nhiệt đới núi cao thúc đẩy quá trình tích lũy các hợp chất thứ cấp. Dịch chiết từ nấm thể hiện khả năng kháng oxy hóa và chống viêm mạnh mẽ. Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào xấu. Ngoài ra, nấm hỗ trợ cải thiện chức năng thận, gan và phổi hiệu quả. Việc bảo tồn nguồn dược liệu tự nhiên giúp phát triển ngành công nghiệp dược phẩm nội địa bền vững.

4.1. Hàm lượng hoạt chất cordycepin và adenosine tự nhiên

Hai chỉ số quan trọng đánh giá chất lượng nấm là hoạt chất cordycepin và adenosine. Hoạt chất cordycepin có cấu trúc tương tự nucleoside, giúp can thiệp vào quá trình phiên mã của tế bào đích. Hợp chất này thể hiện hoạt tính kháng khuẩn, kháng virus và ức chế sự phát triển của khối u. Trong khi đó, adenosine đóng vai trò thiết yếu trong việc giãn mạch máu và điều hòa nhịp tim. Dưỡng chất này tăng cường lưu thông tuần hoàn máu và cải thiện tuần hoàn não. Kết quả phân tích sắc ký lỏng hiệu năng cao cho thấy nấm rừng Hoàng Liên đạt nồng độ hai hoạt chất rất cao. Hàm lượng này vượt trội so với nhiều mẫu nấm thương phẩm nuôi trồng thông thường. Đây là minh chứng vững chắc cho giá trị kinh tế của nguồn gen bản địa.

4.2. Tiềm năng ứng dụng y dược học từ nấm rừng Hoàng Liên

Nguồn nấm thu hái tại Hoàng Liên mở ra tiềm năng sản xuất thuốc và thực phẩm chức năng. Các polysaccharide chiết xuất từ thể quả có tác dụng kích thích hệ miễn dịch tự nhiên. Hoạt chất giúp tăng cường hoạt động của tế bào đại thực bào và tế bào lympho. Các hợp chất sterol và khoáng vi lượng giúp giảm mệt mỏi và chống lão hóa cơ thể. Dược chất từ nấm hỗ trợ điều hòa đường huyết cho người bệnh. Các chế phẩm sinh học từ nấm Hoàng Liên có thể thay thế nguồn dược liệu nhập khẩu đắt đỏ. Việc thương mại hóa sản phẩm nấm tiêu chuẩn hóa mang lại nguồn thu lớn cho y dược nước nhà. Nghiên cứu tạo cầu nối chuyển giao từ rừng tự nhiên vào đời sống thực tế.

V. Kỹ thuật nuôi trồng nấm Đông trùng hạ thảo nhân tạo mới

Khai thác tự nhiên quá mức khiến nguồn nấm Đông trùng hạ thảo hoang dã dần cạn kiệt. Giải pháp chiến lược là làm chủ quy trình nuôi cấy nấm trên giá thể nhân tạo. Loài nấm Đông trùng hạ thảo bông tuyết (Isaria tenuipes) được chọn làm đối tượng nghiên cứu trọng tâm. Đây là loài có giá trị dược tính cao và khả năng thuần hóa tốt. Các thông số môi trường như nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm được kiểm soát nghiêm ngặt trong phòng sạch. Quy trình nuôi trồng chuẩn hóa giúp tạo ra thể quả nấm đồng đều và sạch bệnh. Sản lượng thu hoạch đạt mức cao và ổn định quanh năm. Thành công này mở ra hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao cho vùng núi phía Bắc.

5.1. Công nghệ nhân giống gốc và cấy chuyển hệ sợi

Quy trình sản xuất bắt đầu bằng bước phân lập mô giống thuần khiết từ thể quả tự nhiên. Môi trường thạch khoai tây dextrose bổ sung peptone và cao nấm men giúp sợi nấm sinh trưởng nhanh. Nhiệt độ ủ sợi tối ưu duy trì ở mức 20 đến 22 độ C trong điều kiện tối hoàn toàn. Hệ sợi nấm phát triển dày dặc, có màu trắng tinh khiết đặc trưng. Sau đó, giống gốc được nhân sinh khối trong môi trường lỏng tĩnh hoặc lắc động. Dịch giống lỏng chứa mật độ cụm sợi cao được dùng để cấy chuyển vào cơ chất nuôi trồng. Kỹ thuật vô trùng tuyệt đối ngăn chặn hiện tượng nhiễm nấm mốc và vi khuẩn đối kháng. Nguồn giống khỏe mạnh bảo đảm tỷ lệ nảy mầm thể quả đạt mức tối đa.

5.2. Nuôi trồng thể quả nấm Isaria tenuipes trên nhộng tằm

Nhộng tằm tươi là cơ chất sinh học lý tưởng để nuôi cấy nấm Isaria tenuipes. Giá thể nhộng tằm cung cấp hàm lượng protein, lipid và khoáng chất dồi dào tương tự côn trùng tự nhiên. Nhộng tằm được hấp khử trùng áp suất cao trước khi cấy dịch bào tử. Sau giai đoạn ủ tối cho hệ sợi nấm ăn kín nhộng, bình nuôi được chuyển sang phòng kích sáng. Nhiệt độ nuôi thể quả duy trì ở 18 đến 20 độ C, độ ẩm không khí trên 85%. Ánh sáng tán xạ kích thích hình thành mầm thể quả trắng như bông tuyết. Sau 45 đến 60 ngày, thể quả nấm đạt kích thước thu hoạch chuẩn. Nấm thành phẩm giữ nguyên hàm lượng dược chất quý và an toàn cho người sử dụng.

Mục lục chi tiết luận án

LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC KÝ HIỆU
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
MỞ ĐẦU
1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
1.1. Hệ thống của giới Nấm
1.2. Hình thái và cấu trúc sợi nấm
1.3. Quả thể đệm
1.4. Bào tử nấm
1.5. Nấm ký sinh côn trùng
1.6. Chu trình sống và lây nhiễm của nấm ký sinh côn trùng
1.7. Tình hình nghiên cứu về nhóm nấm Đông trùng hạ thảo trên thế giới
1.7.1. Nghiên cứu về phân loại, thành phần loài nhóm nấm Đông trùng hạ thảo
1.7.2. Nghiên cứu về thành phần hóa học của nhóm nấm Đông trùng hạ thảo
1.7.3. Nghiên cứu về giá trị dược liệu của nhóm nấm Đông trùng hạ thảo
1.7.4. Nghiên cứu về nuôi cấy sinh khối hệ sợi và nuôi trồng thể quả đệm trên giá thể nhân tạo
1.8. Nghiên cứu về nhóm nấm Đông trùng hạ thảo ở Việt Nam
1.8.1. Nghiên cứu về thành phần loài các loài nấm ký sinh côn trùng và nhóm nấm Đông trùng hạ thảo
1.8.2. Nghiên cứu về thành phần hóa học và giá trị dược liệu nấm Đông trùng hạ thảo
1.8.3. Nghiên cứu về nuôi trồng
1.9. Đặc điểm tự nhiên khu vực nghiên cứu
1.9.1. Vị trí địa lý
1.9.2. Địa hình, địa mạo
1.9.3. Địa chất và thổ nhưỡng
1.9.4. Khí hậu, thủy văn
2. Chương 2: NỘI DUNG, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Nội dung nghiên cứu
2.1.1. Thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên
2.1.2. Xác định các chỉ số đa dạng các loài nấm Đông trùng hạ thảo
2.1.3. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo
2.1.4. Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm Đông trùng hạ thảo bông tuyết trên giá thể nhân tạo
2.2. Vật liệu nghiên cứu
2.3. Phương pháp nghiên cứu
2.3.1. Các bước nghiên cứu
2.3.2. Phương pháp điều tra thu mẫu nấm Đông trùng hạ thảo ở Vườn Quốc gia Hoàng Liên và giám định mẫu thu được
2.3.3. Phương pháp xác định các chỉ số đa dạng các loài nấm Đông trùng hạ thảo tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên
2.3.4. Phương pháp nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo
2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
2.3.6. Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo
3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
3.1. Thành phần loài nấm ĐTHT tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên
3.2. Đánh giá đa dạng sinh học và phân bố các loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên
3.2.1. Đa dạng về thành phần loài, tần suất xuất hiện
3.2.2. Đa dạng về phân bố
3.2.3. Đa dạng về ký chủ
3.2.4. Đa dạng về giá trị sử dụng và giá trị dược liệu
3.3. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo
3.3.1. Nghiên cứu môi trường thích hợp tạo giống gốc
3.3.2. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả đệm trên giá thể lỏng
3.3.3. Nghiên cứu khả năng hình thành thể quả trên giá thể rắn
3.3.4. Nghiên cứu khả năng hình thành thể quả đệm trên giá thể nhộng tằm
3.4. Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo
3.4.1. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm I. tenuipes trên giá thể lỏng
3.4.2. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm I. tenuipes trên giá thể rắn
3.4.3. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm I. tenuipes trên giá thể nhộng tằm
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
Tài liệu tiếng nước ngoài
Xem trước tài liệu
Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Luận án tiến sĩ lâm nghiệp điều tra thành phần loài nấm đông trùng hạ thảo tại vườn quốc gia hoàng liên nghiên cứu nuôi trồng loài đông trùng hạ thảo bông tuyết isaria tenuipes

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (218 trang)

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC LÂM NGHIỆP VIỆT NAM ----------  ---------- HOÀNG QUỐC BẢO ĐIỀU TRA THÀNH PHẦN LOÀI NẤM ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO TẠI VƯỜN QUỐC GIA HOÀNG LIÊN VÀ NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG LOÀI ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO BÔNG TUYẾT (ISARIA TENUIPES) LUẬN ÁN TIẾN SỸ LÂM NGHIỆP CHUYÊN NGHÀNH ĐÀO TẠO : QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG MÃ SỐ : 9620211 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC : GS. PHẠM QUANG THU HÀ NỘI - NĂM 2018 i LỜI CAM ĐOAN Luận án được hoàn thành trong chương trình đào tạo tiến sĩ khóa 27 (2015 - 2018) tại Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của bản thân tôi. Các kết quả trình bày trong luận án là trung thực.

Nếu có gì sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Hà Nội, ngày tháng 01 năm 2019 Nghiên cứu sinh Hoàng Quốc Bảo ii LỜI CẢM ƠN Luận án này được hoàn thành trong chương trình đào tạo nghiên cứu sinh khóa 27, giai đoạn 2015 - 2019 tại Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án, tác giả nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu thuộc: Trung tâm Nghiên cứu Bảo vệ rừng, Ban Đào tạo và Hợp tác quốc tế, Lãnh đạo Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam; Lãnh đạo UBND tỉnh Lào Cai, Văn phòng UBND tỉnh Lào Cai, Tỉnh đoàn Lào Cai, VQG Hoàng Liên. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ quý báu đó.

Xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS. Phạm Quang Thu - thầy giáo trực tiếp hướng dẫn đã dành nhiều thời gian và công sức chỉ bảo cho Tôi hoàn thành luận án này. Trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, nghiên cứu viên, kỹ thuật thuật viên Trung tâm Nghiên cứu Bảo vệ rừng đã luôn tạo điều kiện tốt nhất, hỗ trợ Tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ Tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án.

Luận án được hoàn thiện trên cơ sở tham khảo nhiều tài liệu có liên quan, ý kiến đóng góp của nhiều nhà chuyên môn và nỗ lực của tác giả. Tuy nhiên do điều kiện và thời gian còn hạn chế, khó tiếp cận các kết quả nghiên cứu nên luận án không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, xây dựng của các nhà khoa học cũng như của bạn bè đồng nghiệp để luận án được hoàn thiện. Xin chân thành cảm ơn! iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC KÝ HIỆU.xix DANH MỤC CÁC BẢNG.xx DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ.xxi MỞ ĐẦU.1 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU.

Hệ thống của giới Nấm. Hình thái và cấu trúc sợi nấm. Quả thể đệm. Bào tử nấm.

Nấm ký sinh côn trùng. Chu trình sống và lây nhiễm của nấm ký sinh côn trùng. Tình hình nghiên cứu về nhóm nấm Đông trùng hạ thảo trên thế giới. Nghiên cứu về phân loại, thành phần loài nhóm nấm Đông trùng hạ thảo.

Nghiên cứu về thành phần hóa học cuả nhóm nấm Đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu về giá trị dược liệu của nhóm nấm Đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu về nuôi cấy sinh khối hệ sợi và nuôi trồng thể quả đệm trên giá thể nhân tạo. Nghiên cứu về nhóm nấm Đông trùng hạ thảo ở Việt Nam.

Nghiên cứu về thành phần loài các loài nấm ký sinh côn trùng và nhóm nấm Đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu về thành phần hóa học và giá trị dược liệu nấm Đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu về nuôi trồng. Đặc điểm tự nhiên khu vực nghiên cứu.

Vị trí địa lý. Địa hình, địa mạo. Địa chất và thổ nhưỡng. Khí hậu, thủy văn.45 Chương 2 NỘI DUNG, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Nội dung nghiên cứu. Thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên. Xác định các chỉ số đa dạng các loài nấm Đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo.

Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm Đông trùng hạ thảo bông tuyết trên giá thể nhân tạo. Vật liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các bước nghiên cứu.

Phương pháp điều tra thu mẫu nấm Đông trùng hạ thảo ở Vườn Quốc gia Hoàng Liên và giám định mẫu thu được. Phương pháp xác định các chỉ số đa dạng các loài nấm Đông trùng hạ thảo tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Phương pháp nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo. Phương pháp xử lý số liệu.

Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo.59 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thành phần loài nấm ĐTHT tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Đánh giá đa dạng sinh học và phân bố các loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên. Đa dạng về thành phần loài, tần suất xuất hiện.

Đa dạng về phân bố. Đa dạng về ký chủ. Đa dạng về giá trị sử dụng và giá trị dược liệu. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo.

Nghiên cứu môi trường thích hợp tạo giống gốc. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả đệm trên giá thể lỏng. Nghiên cứu khả năng hình thành thể quả trên giá thể rắn. Nghiên cứu khả năng hình thành thể quả đệm trên giá thể nhộng tằm.

Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm ĐTHT bông tuyết (Isaria tenuipes) trên giá thể nhân tạo. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm I. tenuipes trên giá thể lỏng. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm I.

tenuipes trên giá thể rắn129 3. Hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng nấm I. tenuipes trên giá thể nhộng tằm.130 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.134 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.135 TÀI LIỆU THAM KHẢO.136 Tài liệu tiếng Việt.136 Tài liệu tiếng nước ngoài.150 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC KÝ HIỆU Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ ĐTHT Đông trùng hạ thảo rAND Ribosom Acid Deoxyribo Nucleic EPF Nấm ký sinh côn trùng -Entomology phathogenic fungi PDA Potato Dextrose Agar PYEG Peptone Yeast Extract Glucose CSA Carrot extract Sucrose Agar MEA Malt Extract Agar VQG Vườn Quốc gia Lsd Khoảng sai dị Fpr Xác suất kiểm tra của F viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Số lượng loài và giống của một số bộ Nấm Việt Nam so sánh với Trung Quốc và Thế giới.

Thành phần sinh hoá và nguyên tố khoáng trong nấm Đông trùng hạ thảo Isaria tenuipes. Thành phần acid amin trong nấm Đông trùng hạ thảo I. Thành phần vitamin trong nấm Đông trùng hạ thảo I.1: Thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo ở Vườn quốc gia Hoàng Liên - Lào Cai.2: Tính đa dạng về thành phần loài và tần xuất xuất hiện của các loài nấm Đông trùng hạ thảo tại Vườn quốc gia Hoàng Liên. Phân bố nấm ĐTHT theo sinh cảnh.

Phân bố nấm ĐTHT theo đai độ cao. Phân bố nấm ĐTHT theo độ tàn che. Tổng hợp số lượng nấm ĐTHT phân bố theo thời gian. Tổng hợp số lượng, tỷ lệ thành phần Bộ côn trùng ký chủ của các loài nấm ĐTHT thu được tại VQG Hoàng Liên.

Giá trị sử dụng của các loài nấm ĐTHT thu được tại VQG Hoàng Liên. Kết quả sinh trưởng, phát triển của giống nấm gốc trên môi trường dịch thể.10: Kết quả nuôi trồng thể quả đệm nấm I. tenuipes trên giá thể lỏng .11: Kết quả nuôi trồng thể quả đệm ở nhiệt độ không khí khác nhau .12: Kết quả nuôi trồng thể quả đệm ở môi trường có pH khác nhau117 Bảng 3.13: Sinh trưởng của hệ sợi nấm ở các tốc độ lắc khác nhau.14 : Kết quả nghiên cứu nuôi trồng nấm I. tenuipes trên giá thể rắn121 Bảng 3.15: Kết quả nuôi trồng nấm I.

tenuipes ở các công thức giá thể nhộng tằm .124 ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Hình 1. Chu trình xâm nhiễm của nấm ký sinh côn trùng. Cơ chế xâm nhiễm của nấm ký sinh côn trùng. Sơ đồ các kiểu khí hậu ở huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

bassiana ký sinh trên bọ cánh cứng, (b) Bào tử vô tính nấm B. bassiana, (c) Hệ sợi nấm B. bassiana trên môi trường PDA. (a) Nhộng bị nấm Beauveria sp.

ký sinh; (b) Bào tử vô tính; (c) Thể đệm hình thành trong nuôi cây thuần khiết trên môi trường PDA. Thể quả đệm C. (a) Thể quả đệm C.militaris, (b) Túi bào tử nấm C.militaris chứa các bào tử đứt đoạn, (c) Hệ sợi nấm C.militaris trong nuôi cấy thuần khiết. Thể quả đệm C.

(a) Thể quả đệm C. tenuipes (giai đoạn vô tính); (b) Bào tử túi C. takaomontana; (c) Bào tử vô tính của I. tenuipes; (c) Hệ sợ I.

tenuipes trên môi trường PDA. (a)Thể quả đệm nấm I. cateniannulatus; (b) Bào tử vô tính nấm I. tenuipes; (b) Bào tử vô tính (c) Thể đệm hình thành trong nuôi cấy thuần khiết trên môi trường PDA.

Thể đệm Isaria sp.; (b)Bào tử vô tính; (c) (c) Hệ sợi chủng HL46, (d) Hệ sợi chủng HL15. (a) Thể quả đệm O. annulata, (b) Túi bào tử, (c) Bào tử túi. (a) Thể quả đệm O.

crinalis, (b) Túi bào tử chứa các bào tử túi đứt đoạn. (a) Thể quả đệm O. formicarum (b) Túi bào tử nấm O. (a) Thể quả đệm O.

formosana, (b) Túi bào tử nấm O. Thể quả đệm O. (a) Thể quả đệm O.nutans; (b) Túi bào tử nấm O.nutans chứa các bào tử túi đứt đoạn; (c) Thể quả đệm O.nutans hình thành trong nuôi cấy thuần khiết trên môi trường PDA. oxycephala ký sinh trên ong; (b) Hệ sợi nấm O.

oxycephala trong nuôi cấy thuần khiết. (a) Thể quả đệm O. sphaecocephala; (b) Túi bào tử O. sphaecocephala; (c) Thể quả đệm O.

sphaecocephala trong nuôi cấy thuần khiết trên môi trường PDA. A - Giống nấm công thức CT1; B - Giống nấm công thức CT2 111 Hình 3. Thể quả đệm của nấm I. tenuipes từ nguồn giống nấm gốc khác nhau.21: Thể quả đệm của nấm I.

tenuipes được nuôi trên các giá thể lỏng A - Thể quả nấm xuất hiện bào tử; B - Thể quả nấm đang phân hủy.22: Thể quả đệm của nấm I. tenuipes được nuôi trên giá thể lỏng.23: Thể quả đệm khi nuôi ở nhiệt độ không khí khác nhau.24: Thể quả đệm khi nuôi ở các môi trường có pH khác nhau. tenuipes A: Tốc độ lắc 150 vòng/phút; B: Tốc độ lắc 110 vòng/phút.26: Thể quả đệm nuôi trồng trên giá thể rắn.27: Nấm được nhiễm bằng phương thức tiêm giống vào nhộng.28: Nấm được nhiễm bằng phương thức phun giống vào nhộng.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Hoàng Quốc Bảo (2018). Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên [Luận án tiến sĩ, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam]. LuanAn.net. https://luanan.net/sinh-hoc/vi-sinh-vat-hoc/nghien-cuu-thanh-phan-loai-nam-dong-trung-ha-thao-tai-vqg-hoang-lien

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" nghiên cứu về vấn đề gì?

Nghiên cứu thành phần loài nấm đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên, cung cấp dữ liệu khoa học quý về đa dạng sinh học vùng núi cao.

Luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Năm bảo vệ: 2018.

Luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" thuộc chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng. Danh mục: Vi Sinh Vật Học.

Luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" có bao nhiêu trang?

Luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" có 218 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Nghiên cứu thành phần loài nấm Đông trùng hạ thảo tại VQG Hoàng Liên" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter