Luận án TS Nông nghiệp: Đặc điểm nông sinh học & kỹ thuật sản xuất hoa đỗ quyên bản địa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ THỊ THU LAI NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT SẢN XUẤT HOA ĐỖ QUYÊN BẢN ĐỊA LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ THỊ THU LAI NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT SẢN XUẤT HOA ĐỖ QUYÊN BẢN ĐỊA Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9 62 01 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Thị Kim Lý 2. Phạm Thị Minh Phượng Hà Nội, năm 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ, hợp tác cho việc thực hiện luận án này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Đỗ Thị Thu Lai iv LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của các Thầy, Cô giáo, các tập thể, cá nhân cùng bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Kim Lý - Viện Di truyền Nông Nghiệp.TS Phạm Thị Minh Phượng - Trưởng Bộ môn Rau Hoa quả - Học Viện Nông nghiệp - những người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài cũng như hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả đã giúp đỡ và ủng hộ trong quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cám ơn các Thầy, Cô giáo, các anh, chị, em trong Ban Đào tạo sau đại học, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và chỉ bảo trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm tạo điều kiện của Lãnh đạo Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự giúp đỡ của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Công nghệ & môi trường, Ban Quản lý Quảng trường Ba Đình và các đồng nghiệp đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, triển khai đề tài. Và các thành viên trong gia đình đã luôn bên cạnh, động viên khích lệ, tạo điều kiện về thời gian, công sức và kinh phí để tôi hoàn thiện công trình nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Đỗ Thị Thu Lai v MỤC LỤC Lời cam đoan.

iv Mục lục. v Danh mục chữ viết tắt. ix Danh mục bảng. x Danh mục hình.

xiv Mở đầu. Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu nghiên cứu của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.

Ý nghĩa khoa học của luận án. Ý nghĩa thực tiễn của luận án. Phạm vi nghiên cứu của luận án. Những đóng góp mới của luận án.

Tổng quan tài liệu. Nguồn gốc, phân loại và phân bố của cây đỗ quyên. Vai trò và giá trị của cây đỗ quyên. Đặc điểm hình thái, yêu cầu ngoại cảnh và dinh dưỡng của cây đỗ quyên.

Đặc điểm hình thái của cây đỗ quyên. Yêu cầu ngoại cảnh của cây đỗ quyên. Nhu cầu dinh dưỡng của cây đỗ quyên. Tình hình khai thác, sử dụng và bảo tồn hoa đỗ quyên.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ cây đỗ quyên trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cây đỗ quyên trên thế giới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cây đỗ quyên ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về cây đỗ quyên trên thế giới và ở Việt Nam.

Nghiên cứu về cây đỗ quyên trên thế giới. Tình hình nghiên cứu về cây đỗ quyên tại Việt Nam. Các kết luận rút ra từ tổng quan tài liệu. 35 Chương II.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung 1: Phương pháp đánh giá, mô tả đặc điểm nông sinh học của các loài đỗ quyên bản địa và xác định mối quan hệ di truyền loài đỗ quyên bản địa bằng chỉ thị ISSR. Nội dung 2: Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật nhân giống hoa đỗ quyên Cà rốt bằng giâm cành. Nội dung 3: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật chăm sóc hoa đỗ quyên. Nội dung 4: Ứng dụng các biện pháp kỹ thuật nhân giống, trồng và chăm sóc đỗ quyên Cà rốt ở các địa phương.

Các chỉ tiêu theo dõi, đánh giá và phương pháp đo dếm. Các tiêu chí cây hoa đỗ quyên đạt tiêu chuẩn thị trường. Phương pháp xử lý số liệu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

49 Chương III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Đặc điểm nông sinh học của các loài đỗ quyên bản địa Việt Nam. Một số đặc điểm hình thái của các loài đỗ quyên bản địa Việt Nam.

Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các loài đỗ quyên bản địa. Thời gian sinh trưởng phát triển của các loài đỗ quyên nghiên cứu. Đánh giá tình hình sâu bệnh hại của các loài đỗ quyên nghiên cứu. Xác định mối quan hệ di truyền loài đỗ quyên bản địa của Việt Nam.

Nghiên cứu biện pháp nhân giống bằng phương pháp giâm cành hoa đỗ quyên Cà rốt (Rhododendron simsii Planch). Ảnh hưởng của thời vụ giâm cành đến khả năng sinh trưởng và chất lượng của cành giâm. Ảnh hưởng của giá thể đến sinh trưởng và chất lượng của cành giâm. Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến sinh trưởng và chất lượng cành giâm.

Ảnh hưởng của nồng độ IBA đến sinh trưởng và chất lượng của cành giâm đỗ quyên Cà rốt. Kết quả nghiên cứu biện pháp chăm sóc cây đỗ quyên Cà rốt (Rhododendron simsii Planch). Ảnh hưởng của giá thể trồng đến sự sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa đỗ quyên Cà rốt. Đánh giá ảnh hưởng của phân bón gốc đến sự sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của đỗ quyên Cà rốt.

Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến sự sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của đỗ quyên Cà rốt. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ sunphat sắt đến khả năng sinh trưởng và phát triển của đỗ quyên Cà rốt. Ứng dụng các biện pháp kỹ thuật nhân giống, trồng và chăm sóc đỗ quyên Cà rốt ở các địa phương. Đánh giá một số đặc điểm sinh trưởng của cành giâm đỗ quyên Cà rốt được nhân bằng giâm cành tại các địa phương.

Ứng dụng các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc đỗ quyên Cà rốt ở các địa phương. Đánh giá hiệu quả kinh tế của đỗ quyên Cà Rốt tại các địa phương. 115 Kết luận và kiến nghị. 120 Danh mục công trình đã công bố liên quan đến luận án.

121 Tài liệu tham khảo. 137 ix DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CP Cổ phần CV% Hệ số biến động ĐDSH Đa dạng sinh học DNA Deoxyribonucleic acid EST-SSR Các chuỗi lặp lại đơn giản GA3 Gibberellic IAA Indol axetic axit IBA Indo butyric axit ISSR Inter Simple Sequence Repeats LSD0,05 Giới hạn sai khác nhỏ nhất αNAA Naphtalen axit axetic PB Phân bón PCR Polymerase chain reaction ppm Part per million spp. Loài TB Trung bình TGST Thời gian sinh trưởng x DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 1. Thống kê thị trường một số loại lâm sản ngoài gỗ ở vườn quốc gia Hoàng Liên (năm 2009).

Danh mục 8 loài đỗ quyên thu thập và nghiên cứu. Tên, trình tự và nhiệt độ bắt mồi của các chỉ thị ISSR sử dụng trong nghiên cứu. Một số đặc điểm hình thái thân cành của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Một số đặc điểm hình thái lá của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016).

Một số đặc điểm nụ hoa của các loài đỗ quyên trong nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Một số đặc điểm về hoa của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Đặc điểm cánh hoa của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Đặc điểm nhị, nhụy của của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016).

Đặc điểm sinh trưởng của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Tỷ lệ sống và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016). Mức độ sâu, bệnh hại ở các loài đỗ quyên nghiên cứu (tại Phú Thượng-Tây Hồ-Hà Nội, năm 2015-2016).

Tính đa hình của 8 mẫu đỗ quyên dựa trên chỉ thị ISSR tại Học Viện Nông nghiệp Việt Nam, năm 2015-2016. Hệ số tương đồng di truyền của 8 mẫu đỗ quyên tại Học Viện Nông nghiệp Việt Nam, năm 2015-2016. Ảnh hưởng của thời vụ giâm cành đến thời gian qua các gia đoạn vườn ươm cành giâm tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017. Ảnh hưởng của thời vụ giâm cành đến khả năng ra rễ, thời gian ra rễ của đỗ quyên Cà rốt.

Ảnh hưởng của thời vụ giâm cành đến chất lượng cành giâm đỗ quyên Cà rốt (tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017). Ảnh hưởng của giá thể đến thời gian ra rễ, tỷ lệ ra rễ và xuất vườn của đỗ quyên Cà rốt (tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017). Ảnh hưởng của giá thể giâm cành đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của đỗ quyên Cà rốt (tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017). Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến tỷ lệ ra rễ, cây sống và tỷ lệ xuất vườn của đỗ quyên Cà rốt (tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017).

Ảnh hưởng của chiều dài cành giâm đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của đỗ quyên Cà rốt (tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017). Ảnh hưởng của nồng độ IBA đến khả năng ra rễ và tỷ lệ xuất vườn của đỗ quyên Cà rốt (tại xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên, năm 2016-2017) .