Luận án: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng bưởi da xanh tại Thái Nguyên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHU THÚC ĐẠT NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO NĂNG SUẤT, CHẤT LƢỢNG BƢỞI DA XANH TẠI THÁI NGUYÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI, NĂM 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHU THÚC ĐẠT NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO NĂNG SUẤT, CHẤT LƢỢNG BƢỞI DA XANH TẠI THÁI NGUYÊN Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Giáo viên hƣớng dẫn khoa học: 1. Ngô Xuân Bình 2. Nguyễn Văn Liễu HÀ NỘI, NĂM 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Chu Thúc Đạt ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt th i gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hư ng dẫn chỉ ảo tận tình của các th y, cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của n , đồng nghiệp và gia đình Nhân dịp hoàn thành luận án, cho ph p tôi được ày t l ng kính trọng và iết ơn sâu s c t i GS TS Ngô Xuân Bình và TS Nguyễn Văn Liễu đã tận tình hư ng dẫn, dành nhiều công sức, th i gian và t o điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài Tôi xin ày t l ng iết ơn chân thành t i Ban Giám đốc, Ban Thông tin và Đào t o, Viện Nghiên cứu rau quả, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị đồng nghiệp t i Vụ Phát triển khoa học và công nghệ địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ đã giúp đỡ và t o điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài Xin chân thành cảm ơn gia đình, ngư i thân, n , đồng nghiệp và các em sinh viên thực tập tốt nghiệp đã t o mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi m t, động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận án Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Chu Thúc Đạt iii MỤC LỤC L i cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục từ viết t t và ký hiệu. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.

Yêu c u của đề tài. 3 4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Những đóng góp m i của luận án. 4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Nguồn gốc cây ưởi (Citrus grandis). Tình hình sản xuất và tiêu thụ ưởi trên thế gi i. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ưởi trên thế gi i. Một số giống ưởi chủ yếu trồng trên thế gi i.

Tình hình sản xuất, tiêu thụ ưởi ở Việt Nam. Tình hình sản xuất cây có múi ở Việt Nam. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cây ưởi ở Việt Nam. Một số giống ưởi đ c sản của Việt Nam.

Hiện tr ng sản xuất cây ăn quả, cây ưởi t i Thái Nguyên. Yêu c u điều kiện sinh thái của cây ưởi .4 1 Đất đai và dinh dưỡng. Một số kết nghiên cứu nâng cao năng suất, chất lượng cây có múi và cây ưởi. Nghiên cứu biện pháp c t tỉa và t o hình trên cây có múi và cây ưởi.

Nghiên cứu về thụ phấn, thụ tinh trên cây có múi và cây ưởi. Nghiên cứu về khoanh v cho cây có múi và cây ưởi. Nghiên cứu về tỷ lệ C/N. Nghiên cứu về sử dụng chất điều h a sinh trưởng.

Một số nhận xét rút ra từ ph n tổng quan. 49 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 51 2 1 Địa điểm và đối tượng nghiên cứu. 51 2 1 1 Địa điểm nghiên cứu.

51 2 1 2 Đối tượng nghiên cứu. Th i gian thí nghiệm: được tiến hành trong 2 năm, 2017 và 2018. Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu một số đ c điểm nông sinh học của giống ưởi Da Xanh trồng t i tỉnh Thái Nguyên.

Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển của giống ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên. 52 2 3 Phương pháp nghiên cứu. 52 2 3 1 Phương pháp nghiên cứu một số đ c điểm nông sinh học của cây ưởi Da Xanh trồng t i Thái Nguyên. 52 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Kết quả nghiên cứu đ c điểm nông sinh học của giống ưởi Da Xanh trồng t i tỉnh Thái Nguyên. Đ c điểm hình thái của giống ưởi Da Xanh. Mối tương quan giữa sinh trưởng cành quả và năng suất quả ở cây ưởi Da Xanh. Nguồn gốc phát sinh và mối liên hệ giữa các đợt lộc ở cây ưởi Da Xanh.

Kết quả nghiên cứu một số đ c điểm sinh học liên quan đến quá trình sinh sản và khả năng mang quả không h t ở cây ưởi Da Xanh. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển của ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên. Ảnh hưởng của c t tỉa đến sinh trưởng và năng suất giống ưởi Da Xanh trồng t i Thái Nguyên. Ảnh hưởng của phun GA3 đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất ưởi Da xanh.

Ảnh hưởng của phun GA3 kết hợp v i khoanh v đến tỷ lệ đậu quả của cây ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên. Ảnh hưởng của phun G 3 kết hợp v i khoanh v đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất ở cây ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên. Ảnh hưởng của phun G 3 đến một số chỉ tiêu chất lượng quả ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên. Ảnh hưởng của phun G 3 kết hợp v i khoanh v đến một số chỉ tiêu chất lượng quả ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên.

123 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 127 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 128 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 129 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU CAQ : Cây ăn quả CCQ : Cây cam quýt CNSH : Công nghệ sinh học CNTP : Công nghệ thực phẩm CQ : Cao quả CT : Công thức ĐC : Đối chứng ĐK : Đư ng kính DT : Diện tích ĐVT : Đơn vị tính FAO : Food and Agriculture Organization, Tổ chức Lương thực và nông nghiệp của Liên hợp quốc KH&CN : Khoa học và Công nghệ KHKT : Khoa học kỹ Thuật KL : Khối lượng NS : Năng suất NXB : Nhà xuất ản PTNT : Phát triển nông thôn TB : Trung bình TT : Thứ tự vii DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 1.

Diện tích, năng suất và sản lượng ưởi trên thế gi i. Diện tích, năng suất và sản lượng ưởi ở một số quốc gia trồng ưởi chủ yếu trên thế gi i (năm 2018). Giá trị xuất, nhập khẩu quả có múi Việt Nam 2015 - 2019. Diện tích cây ăn quả của tỉnh Thái Nguyên giai đo n 2014 - 2018.

Diện tích cây ăn quả tỉnh Thái Nguyên phân theo huyện/ thành phố/thị xã. Sản lượng quả thu ho ch hàng năm. Diện tích, năng suất và sản lượng ưởi tỉnh Thái Nguyên năm 2018. Kết quả nghiên cứu đ c điểm thân cành của cây ưởi Da Xanh.

Đ c điểm hình thái bộ lá của cây ưởi Da Xanh. Đ c điểm hình thái hoa của ưởi Da Xanh. Đánh giá một số chỉ tiêu quả của cây ưởi Da Xanh. Đ c điểm của quả ưởi Da Xanh.

Th i gian ra lộc và lộc thành thục của cây ưởi Da Xanh. Đ c điểm sinh trưởng lộc Xuân của cây ưởi Da Xanh. Động thái tăng trưởng chiều dài lộc Xuân của cây ưởi Da Xanh. Đ c điểm sinh trưởng lộc Hè của cây ưởi Da Xanh.

Động thái tăng trưởng chiều dài lộc Hè của cây ưởi Da Xanh. Đ c điểm sinh trưởng của lộc Thu của cây ưởi Da Xanh. Động thái tăng trưởng chiều dài lộc Thu của cây ưởi Da Xanh. Đ c điểm sinh trưởng của lộc Đông của cây ưởi Da Xanh.

Động thái tăng trưởng chiều dài lộc Đông của cây ưởi Da Xanh. Một số chỉ tiêu sinh trưởng cành quả và năng suất quả. Tỷ lệ các lo i cành trong một năm ở cây ưởi Da Xanh t i Thái Nguyên. Tỷ lệ h t đa phôi và đơn phôi ở cây ưởi Da Xanh.

Tỷ lệ nẩy m m của h t phấn t i th i điểm nở hoa. Tỷ lệ bao phấn dị hình ở ưởi Da Xanh. Kết quả đánh giá đ c điểm hình thái của h t phấn. Tỷ lệ nảy m m sau bảo quản của h t phấn ở nhiệt độ 5oC.

Khả năng t o h t ở ưởi Da Xanh trong điều kiện tự nhiên. Ảnh hưởng của các nguồn h t phấn đến tỷ lệ đậu quả. Khả năng t o h t ở các tổ hợp thụ phấn khác nhau trên giống ưởi Da Xanh. Sinh trưởng của ống phấn (mang giao tử đực) trong nhụy hoa ở các tổ hợp thụ phấn trên cây ưởi Da Xanh (8 ngày sau khi thụ phấn).

Ảnh hưởng của nguồn h t phấn đến trọng lượng quả. Ảnh hưởng của phương pháp c t tỉa đến tỷ lệ ra lộc. Ảnh hưởng của phương pháp c t tỉa đến sinh trưởng của các đợt lộc trong năm ở cây ưởi Da Xanh. Ảnh hưởng của phương pháp c t tỉa đến tỷ lệ đậu quả.

Ảnh hưởng của phương pháp c t tỉa đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất ưởi Da Xanh. Ảnh hưởng của th i điểm khoanh v đến th i gian nở hoa của giống ưởi Da Xanh năm 2017 và 2018. Ảnh hưởng của th i điểm khoanh v đến tỷ lệ đậu quả của giống ưởi Da Xanh năm 2017 và 2018 .