Tác động của quản trị công ty đến thành quả công ty cổ phần việt nam qua các gia

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING --------------------- TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN THÀNH QUẢ CÔNG TY CỔ PHẦN VIỆT NAM QUA CÁC GIAI ĐOẠN CỦA VÒNG ĐỜI DOANH NGHIỆP LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2022 BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING ------------------- TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN THÀNH QUẢ CÔNG TY CỔ PHẦN VIỆT NAM QUA CÁC GIAI ĐOẠN CỦA VÒNG ĐỜI DOANH NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9 34 02 01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Tác động của quản trị công ty đến thành quả công ty cổ phần Việt Nam qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Phạm Quốc Việt và Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Ảnh Những số liệu, dữ liệu và kết quả đưa ra trong luận án là trung thực và nội dung luận án chưa từng được ai khác công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác TP HCM, ngày tháng năm 2022 Tác giả i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án “Tác động của quản trị công ty đến thành quả công ty cổ phần Việt Nam qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp”, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ và những lời động viên khích lệ từ phía thầy cô, gia đình, cơ quan, bạn bè và đồng nghiệp Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn, cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ, động viên đó Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến hai giáo viên hướng dẫn của tôi là TS Thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này Đồng thời, tôi xin gửi lời chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy cô khoa Tài chính – Ngân hàng, viện Đào tạo Sau đại học của trường Đại học Tài chính – Marketing đã luôn tận tình hỗ trợ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án này TP HCM, ngày……tháng……năm 2022 Tác giả luận án ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC BẢNG vi DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ viii TÓM TẮT LUẬN ÁN ix SUMMARY xi CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1 1 1 Đặt vấn đề nghiên cứu 1 1 2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 4 1 2 1 Mục tiêu nghiên cứu 4 1 2 2 Câu hỏi nghiên cứu 4 1 3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5 1 3 1 Đối tượng nghiên cứu: 5 1 3 2 Phạm vi nghiên cứu: 5 1 4 Phương pháp nghiên cứu 7 1 5 Ý nghĩa khoa học và tính mới của luận án 8 1 6 Kết cấu của luận án 13 Tóm tắt chương 1 15 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 16 2 1 Tổng quan lý thuyết về quản trị công ty 16 2 1 1 Khái niệm về quản trị công ty 16 2 1 2 Các nguyên tắc quản trị công ty 17 2 2 Tổng quan về thành quả của công ty 19 2 2 1 Khái niệm về thành quả công ty 19 2 2 2 Các chỉ tiêu đo lường thành quả công ty 20 2 3 Các lý thuyết giải thích mối quan hệ giữa quản trị công ty và thành quả công ty 23 2 3 1 Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory) 23 2 3 2 Lý thuyết đại diện (Agency theory) 25 2 3 3 Lý thuyết quản lý (Stewardship Theory) 26 iii 2 3 4 Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependency Theory) 28 2 4 Tổng quan về vòng đời doanh nghiệp 30 2 4 1 Lý thuyết vòng đời doanh nghiệp 30 2 4 2 Các nghiên cứu về vòng đời doanh nghiệp 34 2 5 Tổng quan các nghiên cứu trước về mối quan hệ giữa quản trị công ty và thành quả công ty 39 2 5 1 Nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty 40 2 5 2 Cấu trúc HĐQT và thành quả công ty 45 2 6 Các nghiên cứu về quản trị công ty, thành quả của công ty và các giai đoạn vòng đời doanh nghiệp 50 2 6 1 Các nghiên cứu về quản trị công ty và vòng đời doanh nghiệp 50 2 6 2 Các nghiên cứu về quản trị công ty, thành quả của công ty và các giai đoạn vòng đời doanh nghiệp 55 2 7 Khe hở nghiên cứu 62 Tóm tắt chương 2 65 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 66 3 1 Giả thuyết nghiên cứu 66 3 1 1 Quản trị công ty qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 66 3 1 2 Quản trị công ty tác động đến thành quả công ty qua các giai đoạn vòng đời doanh nghiệp 70 3 2 Mô hình nghiên cứu 78 3 3 Nguồn dữ liệu 84 3 4 Phương pháp phân loại vòng đời doanh nghiệp 85 3 5 Phương pháp phân tích dữ liệu 88 Tóm tắt chương 3 92 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 93 4 1 Thực trạng quản trị công ty ở Việt Nam 93 4 1 1 Khung pháp lý về quản trị công ty ở Việt Nam 93 4 1 2 Thực trạng về quản trị công ty của các công ty cổ phần ở Việt Nam 94 4 2 Kết quả phân loại vòng đời doanh nghiệp 99 4 3 Kết quả kiểm định sự khác biệt quản trị công ty qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 101 4 4 Tác động của quản trị công ty đến thành quả công ty trong giai đoạn trưởng thành và giai đoạn suy thoái của vòng đời doanh nghiệp 106 iv 4 4 1 Thống kê mô tả 106 4 4 2 Kết quả nghiên cứu về tác động của quản trị công ty đến thành quả công ty qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 112 4 4 3 Thảo luận kết quả nghiên cứu 119 4 4 4 Kiểm định tính vững 127 Tóm tắt chương 4 129 CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý ĐỀ XUẤT 130 5 1 Kết luận 130 5 2 Một số gợi ý chính sách 137 5 3 Hạn chế của luận án 149 Tóm tắt chương 5 150 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 165 v DANH MỤC BẢNG Bảng 2 1 Bảng tổng hợp các đặc điểm công ty qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 33 Bảng 2 2 Bảng tổng hợp các phương pháp phân loại vòng đời doanh nghiệp 38 Bảng 2 3 Bảng tổng hợp các nghiên cứu trước về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả công ty 42 Bảng 2 4 Bảng tổng hợp các nghiên cứu trước về mối quan hệ giữa cấu trúc HĐQT và thành quả công ty 47 Bảng 2 5 Bảng tổng hợp các nghiên cứu của các tác giả trước về quản trị công ty và vòng đời doanh nghiệp 53 Bảng 2 6 Bảng tổng hợp các nghiên cứu về quản trị công ty, thành quả công ty qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 60 Bảng 3 1 Tổng hợp các biến nhằm kiểm định tác động của vòng đời doanh nghiệp đến các biến đặc điểm của quản trị công ty 80 Bảng 3 2 Tổng hợp các biến nhằm kiểm định tác động của quản trị công ty đến thành quả công ty qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 83 Bảng 3 3 Bảng tổng hợp hình thức chi trả cổ tức của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2012-2019 87 Bảng 3 4 Các chỉ số phân loại vòng đời doanh nghiệp theo phương pháp nghiên cứu của Anthony và Ramesh (1992) 88 Bảng 4 1 Thống kê số cổ đông lớn nhất theo tỷ lệ sở hữu của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2012-2019 96 Bảng 4 2 So sánh số lượng cổ đông lớn nhất và cổ đông lớn theo tỷ lệ sở hữu của các công ty Việt Nam niêm yết giai đoạn 2012-2019 97 Bảng 4 3 So sánh số lượng công ty đáp ứng tiêu chuẩn về thành viên HĐQT độc lập và phân tách vai trò chủ tịch HĐQT – TGĐ của các công ty Việt Nam niêm yết giai đoạn 2012-2019 98 Bảng 4 4 Kết quả phân loại vòng đời doanh nghiệp 99 Bảng 4 5 Thống kê mô tả các biến đặc điểm phân loại vòng đời doanh nghiệp 100 Bảng 4 6 Kiểm định sự khác biệt trung bình của các biến quản trị công ty theo các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 101 vi Bảng 4 7 Vòng đời doanh nghiệp tác động đến cấu trúc sở hữu 103 Bảng 4 8 Vòng đời doanh nghiệp tác động đến cấu trúc HĐQT 104 Bảng 4 9 Thống kê số lượng công ty theo ngành kinh doanh qua các giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp 106 Bảng 4 10 Thống kê mô tả các biến của các công ty trong giai đoạn tăng trưởng của vòng đời doanh nghiệp 106 Bảng 4 11 Thống kê mô tả các biến của các công ty trong giai đoạn trưởng thành của vòng đời doanh nghiệp 107 Bảng 4 12 Thống kê mô tả các biến của các công ty trong giai đoạn suy thoái của vòng đời doanh nghiệp 107 Bảng 4 13 Ma trận hệ số tương quan của các công ty trong giai đoạn tăng trưởng của vòng đời doanh nghiệp 109 Bảng 4 14 Hệ số phóng đại phương sai VIF nhóm công ty trong giai đoạn tăng trưởng của vòng đời doanh nghiệp 110 Bảng 4 15 Ma trận hệ số tương quan các biến của các công ty trong giai đoạn trưởng thành của vòng đời doanh nghiệp 110 Bảng 4 16 Hệ số phóng đại phương sai VIF nhóm công ty trong giai đoạn trưởng thành của vòng đời doanh nghiệp 111 Bảng 4 17 Ma trận hệ số tương quan các biến của các công ty trong giai đoạn suy thoái của vòng đời doanh nghiệp 111 Bảng 4 18 Hệ số phóng đại phương sai VIF nhóm công ty trong giai đoạn suy thoái của vòng đời doanh nghiệp 111 Bảng 4 19 Kết quả hồi quy (SGMM) quản trị công ty tác động đến thành quả công ty trong giai đoạn tăng trưởng của vòng đời doanh nghiệp 112 Bảng 4 20 Kết quả hồi quy (SGMM) quản trị công ty tác động đến thành quả công ty trong giai đoạn trưởng thành của vòng đời doanh nghiệp 113 Bảng 4 21 Kết quả hồi quy (SGMM) quản trị công ty tác động đến thành quả công ty trong giai đoạn suy thoái của vòng đời doanh nghiệp 114 Bảng 4 22 Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu so với kỳ vọng dấu 119 vii DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 4 1 Số lượng thành viên HĐQT các…