Nghiên cứu mối quan hệ Phát triển Ngân hàng và Tăng trưởng Kinh tế tại Việt Nam

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING NGUYỄN THỊ HỒNG ÁNH NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN NGÂN HÀNG VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRONG ĐIỀU KIỆN ĐỘ MỞ THƯƠNG MẠI VÀ LẠM PHÁT: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh - 2021 BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING NGUYỄN THỊ HỒNG ÁNH NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN NGÂN HÀNG VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TRONG ĐIỀU KIỆN ĐỘ MỞ THƯƠNG MẠI VÀ LẠM PHÁT: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9340201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN HUY HOÀNG 2. HUỲNH QUANG LINH Thành phố Hồ Chí Minh - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Nghiên cứu mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát: Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Huy Hoàng và PGS.TS Huỳnh Quang Linh. Tôi đảm bảo các nội dung được trình bày trong luận án là trung thực, có trích dẫn và có nguồn gốc rõ ràng, số liệu được thu thập một cách khách quan, chủ yếu từ Quỹ tiền tệ Quốc tế và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu chưa được ai công bố trước đó ngoại trừ một số kết quả được công bố trong các công trình khoa học của chính tác giả. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hồng Ánh i LỜI CẢM ƠN Để có được kết quả hôm nay, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Trần Huy Hoàng và PGS.TS Huỳnh Quang Linh đã tận tình hướng dẫn, động viên và cho những lời khuyên hữu ích trong suốt thời gian tôi thực hiện luận án. Bên cạnh đó, tôi còn nhận được nhiều góp ý quý giá của PGS.

Hồ Thuỷ Tiên và PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Linh. Tôi vô cùng biết ơn Quý Thầy Cô đã dìu đắt, tạo động lực và hỗ trợ giúp tôi thực hiện được một công trình học thuật có giá trị. Cùng với sự nghiệp trồng người, tôi luôn ghi nhớ công ơn của Thầy Cô. Tôi cũng xin gởi lời trân trọng cám ơn đến các Thầy Cô khoa Tài chính Ngân hàng và Viện Đào tạo sau đại học, đặc biệt là TS.

Phạm Quốc Việt đã tận tâm giảng dạy và truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm trong khoảng thời gian tôi học tập và nghiên cứu tại trường. Đây cũng là cơ hội tôi được nói lời cám ơn sâu sắc đến gia đình đã giành nhiều sự động viên, giúp đỡ tôi kiên trì đến mục tiêu cuối cùng. Tôi xin cám ơn tất cả những tình cảm và sự giúp đỡ từ lãnh đạo và đồng nghiệp tại Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM đã tạo điều kiện tốt nhất giúp tôi hoàn thành luận án. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hồng Ánh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. ix DANH MỤC BẢNG. xii DANH MỤC HÌNH.

xiv TÓM TẮT LUẬN ÁN. xvi CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU .1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu .1 Mục tiêu nghiên cứu chung .2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể .3 Câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu .2 Đối tượng nghiên cứu: .3 Phạm vi nghiên cứu: .4 Phương pháp nghiên cứu .5 Đóng góp mới của luận án.1 Về mặt khoa học .2 Về mặt thực tiễn .6 Bố cục luận án. 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN NGÂN HÀNG, TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ, ĐỘ MỞ THƯƠNG MẠI, LẠM PHÁT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC LIÊN QUAN .1 Khung khái niệm .1 Phát triển ngân hàng .1 Khái niệm về phát triển ngân hàng.2 Đo lường phát triển ngân hàng.2 Tăng trưởng kinh tế .1 Khái niệm tăng trưởng kinh tế .2 Đo lường tăng trưởng kinh tế.3 Độ mở thương mại .1 Khái niệm về độ mở thương mại.2 Đo lường độ mở thương mại.1 Khái niệm về lạm phát .2 Đo lường lạm phát .1 Lý thuyết kinh tế giải thích mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế.1 Lý thuyết trước thập niên 60 .2 Lý thuyết tài chính Mckinnon-Shaw .3 Lý thuyết tài chính thập niên 80.4 Lý thuyết tài chính thập niên 90.2 Lý thuyết về tăng trưởng kinh tế giải thích vai trò của độ mở thương mại, lạm phát và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế .2 Lý thuyết thuộc trường phái Keynes .3 Lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển .4 Lý thuyết tăng trưởng nội sinh .3 Lý thuyết kinh tế giải thích vai trò của độ mở thương mại đến tăng trưởng kinh tế 27 2.1 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối.2 Lý thuyết lợi thế so sánh .3 Lý thuyết của Heckscher – Ohlin .4 Lý thuyết kinh tế giải thích vai trò của lạm phát đến tăng trưởng kinh tế thông qua chính sách tiền tệ.1 Lý thuyết số lượng tiền tệ .2 Lý thuyết về truyền dẫn chính sách tiền tệ .5 Mối liên hệ giữa các lý thuyết giải thích mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát .3 Lược khảo các công trình nghiên cứu thực nghiệm có liên quan .1 Mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế .1 Các nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ giả thuyết cung dẫn dắt .2 Các nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ giả thuyết cầu nối tiếp .3 Các nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ giả thuyết phản hồi .4 Mối quan hệ quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế .2 Mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và độ mở thương mại .3 Mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và lạm phát .4 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và độ mở thương mại .5 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và lạm phát .6 Độ mở thương mại với mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế .7 Lạm phát với mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế .4 Khoảng trống nghiên cứu. 61 Kết luận chương 2:.

63 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Quy trình thực hiện nghiên cứu .2 Xây dựng giả thuyết nghiên cứu .3 Dữ liệu nghiên cứu .4 Lựa chọn phương pháp ước lượng .1 Phân tích ưu điểm và nhược điểm từng mô hình .1 Mô hình Vector tự hồi quy.2 Mô hình Vectơ hiệu chỉnh sai số.3 Mô hình phân phối trễ tự hồi quy.2 Lựa chọn phương pháp nghiên cứu ARDL .5 Mô hình nghiên cứu thực nghiệm .6 Các biến trong mô hình thực nghiệm .1 Biến Tăng trưởng kinh tế.2 Biến Phát triển ngân hàng.3 Biến điều tiết .7 Phương pháp ước lượng .1 Phương pháp ước lượng ARDL .1 Kiểm định tính dừng của chuỗi thời gian .2 Xác định độ trễ tối ưu .3 Kiểm định đồng liên kết .4 Phân tích mô hình.5 Kiểm định mô hình .6 Kiểm định tính vững (robustness) .2 Điểm gãy cấu trúc .3 Phương pháp hồi quy ngưỡng. 85 Kết luận chương 3. 87 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Thực trạng về phát triển ngân hàng, tăng trưởng kinh tế, độ mở thương mại và lạm phát tại Việt Nam.1 Thực trạng phát triển ngân hàng Việt Nam .2 Thực trạng tăng trưởng kinh tế .3 Thực trạng về độ mở thương mại .2 Kết quả nghiên cứu và thảo luận kết quả nghiên cứu .1 Thống kê mô tả .2 Ma trận tự tương quan .3 Kiểm định tính dừng.4 Kiểm định đồng liên kết .1 Lựa chọn độ trễ phù hợp .2 Kết quả kiểm định đồng liên kết .5 Kết quả phân tích mô hình nghiên cứu .1 Kết quả phân tích mô hình tác động phát triển ngân hàng (độ sâu) đến tăng trưởng kinh tế trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát .2 Kết quả phân tích mô hình tác động phát triển ngân hàng (hiệu quả) đến tăng trưởng kinh tế trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát .3 Kết quả phân tích mô hình tác động tăng trưởng kinh tế đến phát triển ngân hàng (độ sâu) trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát .4 Kết quả phân tích mô hình tác động tăng trưởng kinh tế đến phát triển ngân hàng (hiệu quả) trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát .6 Kết quả kiểm định tính vững (robustness).7 Thảo luận kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa phát triển ngân hàng và tăng trưởng kinh tế trong điều kiện độ mở thương mại và lạm phát.8 Kết quả và thảo luận kết quả xác định điểm gãy cấu trúc .9 Kết quả và thảo luận kết quả hồi quy ngưỡng .1 Điểm ngưỡng độ mở thương mại .2 Điểm ngưỡng lạm phát. 137 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH .2 Hàm ý chính sách .1 Hàm ý chính sách phát triển ngân hàng.1 Hoàn thiện chính sách tín dụng để tạo thuận lợi cho kinh tế khu vực tư nhân thuộc lĩnh vực sản xuất tiếp cận vốn vay .2 Đẩy mạnh số hoá các hoạt động ngân hàng để giảm thiểu chi phí hoạt động 144 5.3 Đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng trước xu thế toàn cầu hoá.2 Hàm ý chính sách mở rộng độ mở thương mại.3 Hàm ý định hướng chính sách lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.4 Xây dựng kịch bản ứng phó với các cú sốc và những bất ổn tài chính và thương mại bên ngoài .3 Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu trong tương lai.

150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO.