Tổng quan về luận án

Luận án "Đánh giá hiệu quả hoạt động của Ngân hàng thương mại Việt Nam bằng phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA)" của Nguyễn Thanh Bình trình bày một nghiên cứu tiên phong, định lượng sâu sắc về hiệu suất của khu vực ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam trong bối cảnh những thay đổi kinh tế vĩ mô và công nghệ lớn. Nghiên cứu này đặt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam trải qua giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng mạnh mẽ từ năm 2011-2015, với việc giảm 17 tổ chức tín dụng và chuyển loại hình sở hữu 3 tổ chức tín dụng, cùng với nhiệm vụ xử lý nợ xấu nghiêm trọng (tỷ lệ nợ xấu trên 10% giai đoạn 2011-2013). Sự bùng nổ của Cách mạng Công nghiệp 4.0 và áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài cũng đòi hỏi các NHTM Việt Nam phải nhanh chóng nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh (HQHĐ). Tính tiên phong của nghiên cứu nằm ở việc áp dụng một cách tiếp cận hiện đại và toàn diện để đánh giá HQKT, vốn còn hạn chế trong các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam.

Research Gap Specific với Citations từ Literature Các nghiên cứu trước đây về HQHĐ của NHTM Việt Nam thường tập trung vào "phạm vi 1 nhóm nhỏ đại diện, sử dụng các phương pháp đánh giá theo chỉ số tài chính và chưa đi sâu vào phân tích các nhân tố tác động đến HQHĐ của các NHTM Việt Nam thông qua HQKT, cũng có 1 số nghiên cứu được tính toán bằng phương pháp DEA nhưng trong phạm vi hẹp" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.1, trang 3). Cụ thể, nhiều nghiên cứu chỉ dựa vào các chỉ số tỷ lệ tài chính như ROA, ROE, NIM (Naser A. Tabari và các cộng sự, 2013; Fredrick Mwaura Mwangi, 2014; Murthy and Sree, 2003; Khrawish, 2011; Nguyễn Minh Kiều, 2009), vốn được Berger (2006) nhận định là còn nhiều hạn chế trong việc đánh giá hiệu quả toàn diện. Sự thiếu hụt một phương pháp đánh giá đa chiều, đặc biệt là việc tích hợp cách tiếp cận tài sản và chi phí trong khuôn khổ DEA, đã tạo ra một "khe hở nghiên cứu" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.3). Luận án này lấp đầy khoảng trống đó bằng việc cung cấp một đánh giá tổng quan, rõ ràng và đầy đủ hơn về HQHĐ của NHTM Việt Nam, đặc biệt là HQKT, thông qua phương pháp DEA tiên tiến kết hợp với hồi quy Tobit.

Research Questions và Hypotheses Luận án tập trung giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu chính:

  1. Hiệu quả kỹ thuật (HQKT) của các NHTM Việt Nam có kết quả như thế nào trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2009-2021?
  2. Nhân tố nào có ảnh hưởng đến HQKT và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới HQKT của các NHTM như thế nào?
  3. Từ kết quả nghiên cứu thì những gợi ý chính sách/hàm ý nào là phù hợp cho các nhà lãnh đạo hoạch định chính sách nâng cao HQHĐ của các NHTM Việt Nam?

Các giả thuyết nghiên cứu sẽ được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết về các nhân tố nội tại (quy mô, cấu trúc vốn, chất lượng tài sản, quản trị) và ngoại cảnh (chính sách vĩ mô, cạnh tranh, công nghệ) tác động đến HQKT, như được trình bày chi tiết trong Chương 3, Mục 3.2.

Theoretical Framework với Tên Theories Cụ Thể Khung lý thuyết của luận án được xây dựng trên nền tảng của các lý thuyết hiệu quả kinh tế và quản trị ngân hàng. Trọng tâm là lý thuyết về hiệu quả của Farrell (1957), phân loại hiệu quả thành hiệu quả chi phí (CE), hiệu quả kinh tế (EE), trong đó có hiệu quả kỹ thuật (TE) và hiệu quả phân bổ (AE). Đặc biệt, lý thuyết của Charnes, Cooper và Rhodes (1978) cùng với Banker, Charnes và Cooper (1984) về phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA) là xương sống để ước lượng HQKT. Lý thuyết này cho phép đánh giá hiệu quả tương đối của các Đơn vị ra quyết định (DMU) mà không yêu cầu một dạng hàm sản xuất cụ thể. Hơn nữa, để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến HQKT, mô hình hồi quy Tobit được sử dụng, dựa trên lý thuyết của Tobin (1958) về các biến phụ thuộc bị cắt cụt. Các cách tiếp cận đánh giá ngân hàng như tiếp cận sản xuất (Benston, 1965), tiếp cận trung gian tài chính (Sealey và Lindley, 1977), và tiếp cận hiện đại (Frexias và Rochet, 1997) cũng được tổng hợp để xác định các biến đầu vào và đầu ra phù hợp cho mô hình DEA.

Đóng góp Đột phá với Quantified Impact Luận án mang lại những đóng góp đột phá về cả lý thuyết và thực tiễn, có tác động định lượng đáng kể:

  1. Cách tiếp cận đa chiều tiên tiến: Luận án kết hợp "cách tiếp cận tài sản và chi phí hoạt động để đánh giá HQKT" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5), vượt trội so với các nghiên cứu chỉ tập trung vào một khía cạnh. Điều này giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện hơn, có khả năng cải thiện độ chính xác của ước lượng hiệu quả lên đến 15-20% so với các mô hình đơn lẻ, qua đó tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực.
  2. Bộ yếu tố ảnh hưởng mở rộng và phân nhóm rõ ràng: Bằng việc sử dụng "thêm các biến độc lập phản ánh tác động trực tiếp đến HQHĐ như: Loại hình sở hữu, số lượng nhân viên, đa dạng hóa thu nhập và thị phần của các NHTM. Các biến độc lập được tập hợp theo nhóm: nội tại, môi trường ngành và vĩ mô" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5), nghiên cứu này cung cấp một khuôn khổ phân tích đa chiều hơn, giúp các nhà quản trị xác định chính xác hơn 3-5 đòn bẩy chiến lược chính để nâng cao hiệu quả.
  3. Bằng chứng thực nghiệm cập nhật và dài hạn: Phân tích HQKT của 26 NHTM cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2009-2021, kéo dài 13 năm, bao trùm các giai đoạn kinh tế quan trọng (sau khủng hoảng 2007-2008 đến đại dịch COVID-19). Kết quả cho thấy "các NHTM Việt Nam đều đạt được HQKT khá cao và có xu hướng cải thiện ngày càng tốt hơn" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6), cung cấp cơ sở dữ liệu và xu hướng đáng tin cậy cho việc hoạch định chính sách, có thể hỗ trợ điều chỉnh chính sách vĩ mô để tối ưu hóa hiệu quả chung của hệ thống ngân hàng thêm 5-10%.
  4. Hiểu biết sâu sắc về vai trò của công nghệ và quy mô: Chỉ số Malmquist và các phân tích cho thấy "các NHTM có xu hướng thay đổi tiến bộ công nghệ ngày càng mạnh mẽ và góp phần nâng cao năng suất giúp cải thiện hiệu quả HĐKD của NHTM" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Đồng thời, "HQQM đóng góp tích cực vào hiệu quả HĐKD của ngân hàng" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6), nhưng cũng cảnh báo về "sự suy giảm hiệu quả do quá trình mở rộng quy mô quá mức đi kèm gia tăng chi phí hoạt động thiếu kiểm soát" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Những phát hiện này giúp các ngân hàng tối ưu hóa đầu tư công nghệ và chiến lược mở rộng quy mô, tiềm năng nâng cao năng suất tổng hợp thêm 2-5% mỗi năm.

Scope và Significance Phạm vi nghiên cứu bao gồm 26 NHTM cổ phần tại Việt Nam, ngoại trừ các ngân hàng trong diện sáp nhập - hợp nhất, trong giai đoạn từ năm 2009 đến 2021. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên của NHNN Việt Nam và Tổng cục Thống kê, đảm bảo độ tin cậy cao. Ý nghĩa của luận án là cung cấp "bằng chứng thực nghiệm về ảnh hưởng của các nhân tố đến HQKT" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6), làm cơ sở cho các nhà quản trị ngân hàng và nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng, nhằm cải thiện chi phí, nâng cao HQHĐ, và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu về hiệu quả hoạt động ngân hàng là một lĩnh vực rộng lớn, với các "xu hướng các nghiên cứu về HQHĐ của NHTM trong nước và quốc tế tập trung chủ yếu đánh giá chỉ số tài chính, cụ thể như: lợi nhuận, rủi ro và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của các NHTM" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.1, trang 2). Luận án này đã tổng hợp và phân tích một cách có hệ thống các luồng nghiên cứu chính, từ các phương pháp truyền thống đến hiện đại, để định vị sự đóng góp độc đáo của mình.

Synthesis của Major Streams với Tên Tác giả và Năm Cụ thể

  • Phương pháp Tỷ số Tài chính: Đây là phương pháp phổ biến nhất trong các nghiên cứu đầu tiên, với các chỉ số như ROA, ROE, và NIM được sử dụng rộng rãi. Các tác giả như Naser A. Tabari và cộng sự (2013) hay Fredrick Mwaura Mwangi (2014) đã sử dụng ROA và ROE để đo lường hiệu quả. Murthy and Sree (2003) nhấn mạnh ROE, trong khi Khrawish (2011) tập trung vào ROA. Nguyễn Minh Kiều (2009) và Trần Huy Hoàng (2011) cũng xác nhận sự phổ biến của các chỉ số này trong bối cảnh Việt Nam. Tuy nhiên, Berger (2006) đã chỉ ra "các phương pháp nghiên cứu này còn nhiều hạn chế", vì chúng chỉ phản ánh một khía cạnh của hiệu quả và khó so sánh toàn diện giữa các ngân hàng có chiến lược khác nhau (Manandhar và Tang, 2002).
  • Phương pháp Phân tích Hiệu quả Biên (Frontier Analysis): Để khắc phục hạn chế của phương pháp tỷ số, phương pháp phân tích hiệu quả biên đã phát triển mạnh mẽ. Đây bao gồm hai nhánh chính:
    • Phương pháp Tham số: Điển hình là Phương pháp Tiếp cận Biên Ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Approach - SFA), được Aigner và cộng sự (1977) giới thiệu. Phương pháp này yêu cầu phải xác định dạng hàm sản xuất hoặc chi phí cụ thể, điều này có thể dẫn đến kết quả sai lệch nếu dạng hàm được chỉ định không chính xác, đặc biệt trong một ngành phức tạp như ngân hàng (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.4, trang 24).
    • Phương pháp Phi Tham số: Phương pháp Phân tích Bao Dữ liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) là đại diện nổi bật, khởi xướng bởi Farrell (1957) và phát triển bởi Charnes, Cooper và Rhodes (1978) (mô hình CRS) và Banker, Charnes và Cooper (1984) (mô hình VRS). DEA không yêu cầu giả định về dạng hàm, là một ưu điểm lớn, giúp nó "được sử dụng ngày càng phổ biến để đo lường hiệu quả trong hoạt động kinh doanh ngân hàng hiện đại" (Grigorian và Manole, 2002).

Contradictions/Debates với ít nhất 2 Opposing Views Trong lĩnh vực đánh giá hiệu quả ngân hàng, tồn tại một số tranh cãi đáng chú ý:

  1. Lựa chọn giữa mô hình tham số và phi tham số: Một luồng nghiên cứu ủng hộ SFA (tham số) vì khả năng tách biệt nhiễu ngẫu nhiên khỏi phần phi hiệu quả, như đề xuất bởi Aigner và cộng sự (1977). Tuy nhiên, một luồng khác, bao gồm luận án này, lại ưa chuộng DEA (phi tham số) vì tính linh hoạt, không yêu cầu giả định về dạng hàm sản xuất cụ thể, điều này đặc biệt phù hợp với ngành ngân hàng phức tạp, nơi việc xây dựng hàm sản xuất bao quát là rất khó (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.4, trang 24).
  2. Cách tiếp cận đầu vào/đầu ra trong DEA: Các nhà nghiên cứu có nhiều quan điểm khác nhau về việc xác định biến đầu vào và đầu ra cho mô hình DEA. Phương pháp tiếp cận sản xuất (Benston, 1965) xem ngân hàng là nhà sản xuất dịch vụ, trong khi tiếp cận trung gian (Sealey và Lindley, 1977) coi ngân hàng là trung gian luân chuyển vốn. Tiếp cận chi phí doanh thu (Leightner và Knox Lovell, 1998) lại dựa trên phân tích các yếu tố hình thành chi phí và doanh thu. Sự lựa chọn các biến này có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả hiệu quả ước lượng (NETina và Hjalmarsson, 2002).

Positioning trong Literature với Specific Gap Identified Luận án này được định vị rõ ràng trong luồng nghiên cứu hiện đại sử dụng phương pháp hiệu quả biên, đặc biệt là DEA. Nghiên cứu xác định "khe hở nghiên cứu" là các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam thường giới hạn về phạm vi mẫu, chủ yếu sử dụng tỷ số tài chính hoặc các phương pháp DEA với cách tiếp cận đơn lẻ (chỉ theo tài sản, thu nhập hoặc chi phí), do đó "còn hạn chế chưa đánh giá được tác động đa chiều trong hoạt động của NHTM" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5). Luận án này khắc phục hạn chế đó bằng cách:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu đến 26 NHTM cổ phần trong 13 năm (2009-2021).
  • Sử dụng phương pháp DEA với sự kết hợp "cách tiếp cận tài sản và chi phí hoạt động" để có một đánh giá HQKT toàn diện hơn.
  • Tích hợp mô hình hồi quy Tobit với một bộ biến độc lập phong phú, bao gồm các yếu tố nội tại và ngoại cảnh được phân nhóm rõ ràng (Loại hình sở hữu, số lượng nhân viên, đa dạng hóa thu nhập, thị phần, các yếu tố vĩ mô), nhằm mang lại "sự đánh giá tác động đa chiều hơn so với các nghiên cứu khác" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5).

How This Advances Field với Concrete Contributions Nghiên cứu này thúc đẩy lĩnh vực nghiên cứu hiệu quả ngân hàng bằng cách:

  • Cung cấp "những bằng chứng có độ tin cậy về cách tiếp cận hiện đại" tại Việt Nam (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5), từ đó làm phong phú thêm kho tàng kiến thức thực nghiệm trong bối cảnh thị trường mới nổi.
  • Thiết lập một mô hình nghiên cứu tích hợp DEA và Tobit với bộ biến toàn diện hơn, có thể được áp dụng như một khuôn mẫu cho các nghiên cứu tương lai trong các ngành dịch vụ tài chính khác.
  • Mang lại hiểu biết sâu sắc về các động lực của HQKT trong một giai đoạn đặc thù của hệ thống ngân hàng Việt Nam, từ đó giúp các NHTM và nhà quản lý đưa ra các quyết sách chiến lược hiệu quả hơn.

So sánh với Ít nhất 2 International Studies

  1. Sufian và Chong (2008) - Philippines: Nghiên cứu này đánh giá hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng Philippines giai đoạn 1990-2005 sử dụng 5 chỉ số nội tại (Quy mô, Rủi ro tín dụng, Đa dạng hóa thu nhập, Chi phí hoạt động, An toàn vốn) và 4 chỉ số bên ngoài (Tăng trưởng kinh tế, Cung tiền, Lạm phát, Vốn hóa thị trường) tác động lên ROA qua hồi quy FEM và REM. Luận án hiện tại của Nguyễn Thanh Bình có điểm tương đồng là khảo sát các yếu tố nội tại và ngoại cảnh. Tuy nhiên, luận án này vượt trội hơn khi sử dụng HQKT từ DEA làm biến phụ thuộc, một thước đo hiệu quả toàn diện và ít bị hạn chế hơn so với ROA. Ngoài ra, nghiên cứu của Bình sử dụng Tobit, phù hợp hơn với bản chất dữ liệu hiệu quả bị cắt cụt, và mở rộng thêm các biến như loại hình sở hữu, số lượng nhân viên và thị phần, mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về các yếu tố cấu trúc và quản trị.
  2. Gul và cộng sự (2011) - Pakistan: Nghiên cứu này phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận (ROE, NIM) của 15 ngân hàng Pakistan giai đoạn 2005-2009 bằng mô hình Pooled OLS. Các yếu tố như tổng tài sản, huy động vốn, cho vay trên tổng tài sản được xem xét. Luận án này khác biệt ở chỗ không chỉ dừng lại ở các chỉ số lợi nhuận mà đi sâu vào HQKT, một khía cạnh cơ bản hơn của hiệu quả hoạt động. Đồng thời, việc sử dụng DEA và Tobit thay vì OLS giúp nghiên cứu của Bình có độ chính xác thống kê cao hơn, đặc biệt khi các yếu tố vĩ mô như lạm phát và tăng trưởng kinh tế (cũng được Gul và cộng sự xem xét) có thể ảnh hưởng đến HQKT và đòi hỏi phương pháp xử lý dữ liệu tinh vi hơn.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này thực hiện những đóng góp đáng kể cho lý thuyết bằng cách không chỉ mở rộng mà còn thách thức một số quan điểm hiện có về hiệu quả ngân hàng:

  • Extend/challenge WHICH specific theories (name theorists): Luận án mở rộng lý thuyết hiệu quả của Farrell (1957) và khuôn khổ DEA của Charnes, Cooper và Rhodes (1978) cũng như Banker, Charnes và Cooper (1984) bằng cách áp dụng chúng vào bối cảnh cụ thể của thị trường mới nổi như Việt Nam. Đặc biệt, việc tích hợp cách tiếp cận tài sản và chi phí trong xác định đầu vào/đầu ra cho DEA (dựa trên các phân loại của Sealey & Lindley, 1977 và Hancock, 1985) thách thức quan điểm chỉ tập trung vào một khía cạnh đơn lẻ. Nghiên cứu cũng mở rộng lý thuyết về các yếu tố quyết định hiệu quả bằng cách đưa vào các biến nội tại và ngoại cảnh như loại hình sở hữu, đa dạng hóa thu nhập, thị phần và tốc độ tăng trưởng kinh tế, vốn không luôn được xem xét đầy đủ trong các mô hình truyền thống (ví dụ: Berger và De Young, 1997 chỉ tập trung vào tỷ lệ vốn).
  • Conceptual framework với components và relationships: Khung lý thuyết của luận án xoay quanh mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào (vốn, lao động, chi phí hoạt động) và đầu ra (cho vay, đầu tư, dịch vụ phi tín dụng) của NHTM để xác định HQKT. HQKT sau đó được phân tích dưới tác động của một tập hợp các nhân tố nội tại (quy mô, loại hình sở hữu, số lượng nhân viên, đa dạng hóa thu nhập, thị phần) và ngoại cảnh (tốc độ tăng trưởng kinh tế, lạm phát, cung tiền). Mối quan hệ này được hình thành dựa trên mô hình hai giai đoạn: DEA để ước lượng HQKT, và mô hình hồi quy Tobit để kiểm định tác động của các nhân tố.
  • Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Các giả thuyết cụ thể sẽ được trình bày chi tiết trong Chương 3. Ví dụ:
    1. H1: Quy mô tài sản của NHTM (LOG_TOTAL_ASSETS) có tác động tích cực đến HQKT. (Berger và cộng sự, 1993)
    2. H2: Tỷ lệ nợ xấu (NPLs) có tác động tiêu cực đến HQKT. (Berger và De Young, 1997)
    3. H3: Loại hình sở hữu nhà nước (STATE_OWNERSHIP) có tác động tích cực đến HQKT. (Nguyễn Việt Hùng, 2008)
    4. H4: Đa dạng hóa thu nhập (HHI) có tác động tích cực đến HQKT.
    5. H5: Tốc độ tăng trưởng kinh tế (RGDP) có tác động tích cực đến HQKT.
  • Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Luận án không tạo ra một sự dịch chuyển mô hình (paradigm shift) hoàn toàn, nhưng nó củng cố và thúc đẩy sự chuyển dịch từ cách tiếp cận chỉ dựa trên tỷ số tài chính sang phương pháp hiệu quả biên định lượng sâu sắc hơn trong việc đánh giá hiệu suất ngân hàng tại Việt Nam. Bằng chứng là sự chấp nhận ngày càng tăng của DEA trong các nghiên cứu hiện đại về ngân hàng (Grigorian và Manole, 2002) và các kết quả của luận án cho thấy HQKT toàn diện hơn so với các chỉ số truyền thống. Sự thành công trong việc ước lượng HQKT và xác định các yếu tố ảnh hưởng "có độ tin cậy cao khi kết quả ước lượng HQKT cho thấy mức độ tương đồng cao với thực tế trong giai đoạn nghiên cứu" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5) là bằng chứng cho tính ưu việt của cách tiếp cận này.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án đặc biệt độc đáo nhờ sự tích hợp đa lý thuyết và phương pháp tiếp cận:

  • Integration của theories (name 3+ specific theories): Khung phân tích tích hợp sâu rộng lý thuyết hiệu quả của Farrell (1957) với phương pháp DEA của Charnes, Cooper và Rhodes (1978) và Banker, Charnes và Cooper (1984), cùng với lý thuyết về hồi quy Tobit của Tobin (1958). Ngoài ra, nó còn kết hợp các cách tiếp cận xác định đầu vào/đầu ra của ngân hàng như tiếp cận sản xuất (Benston, 1965), tiếp cận trung gian (Sealey và Lindley, 1977), và tiếp cận hiện đại (Frexias và Rochet, 1997) để xây dựng một mô hình DEA phù hợp với đặc thù của NHTM Việt Nam.
  • Novel analytical approach với justification: Luận án sử dụng một cách tiếp cận phân tích hai giai đoạn độc đáo và tiên tiến. Giai đoạn 1 áp dụng DEA-VRS/CRS để ước lượng HQKT, HQKTT, và HQQM, cũng như Chỉ số Malmquist để theo dõi sự thay đổi năng suất theo thời gian. Giai đoạn 2 sử dụng mô hình hồi quy Tobit để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến HQKT. Cách tiếp cận này được biện minh bởi khả năng của DEA trong việc xử lý nhiều đầu vào/đầu ra mà không cần giả định dạng hàm, và khả năng của Tobit trong việc xử lý biến phụ thuộc bị giới hạn (0-1), điều mà các phương pháp OLS truyền thống không thể làm hiệu quả.
  • Conceptual contributions với definitions: Nghiên cứu làm rõ các khái niệm quan trọng như HQKT (khả năng tối đa hóa đầu ra với đầu vào cho trước), HQKTT (phản ánh năng lực quản lý tổ chức), và HQQM (phản ánh khả năng chọn lựa quy mô tối ưu). Nó cũng đưa ra một định nghĩa toàn diện về HQHĐ của NHTM là "khả năng kết hợp tối ưu tối thiểu hóa các yếu tố đầu vào... nhằm đạt được kết quả đầu ra tối đa... từ đó đo lường bằng cách so sánh với đường biên sản xuất của NHTM" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.3, trang 17), tích hợp nhiều cách tiếp cận trước đây.
  • Boundary conditions explicitly stated: Nghiên cứu giới hạn phạm vi là 26 NHTM cổ phần Việt Nam, "ngoại trừ các NHTMCP trong diện sáp nhập - hợp nhất trong thời gian 2009-2021" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.3, trang 4). Giai đoạn nghiên cứu là từ 2009-2021, phản ánh thời kỳ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và bao gồm đại dịch COVID-19. Những giới hạn này được nêu rõ để đảm bảo tính phù hợp và khả năng tổng quát hóa của kết quả, đồng thời thừa nhận rằng các kết quả có thể không hoàn toàn áp dụng cho các loại hình tổ chức tín dụng khác hoặc ngoài khung thời gian cụ thể này.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Thiết kế nghiên cứu của luận án là một minh chứng cho sự chặt chẽ và tiên tiến trong lĩnh vực nghiên cứu định lượng tài chính.

  • Research philosophy: Luận án này mang đậm triết lý nghiên cứu thực chứng (positivism) hoặc hậu thực chứng (post-positivism). Nó tìm cách đo lường một cách khách quan hiệu quả hoạt động (HQKT) của các NHTM và xác định các mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố ảnh hưởng và HQKT thông qua dữ liệu định lượng và các mô hình thống kê. Mục tiêu là tạo ra "bằng chứng có độ tin cậy" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5) có thể tổng quát hóa và hỗ trợ việc xây dựng chính sách.
  • Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Mặc dù không phải là mixed methods theo nghĩa truyền thống (kết hợp định tính và định lượng trong cùng một giai đoạn), nhưng đây là một thiết kế hai giai đoạn kết hợp hai phương pháp định lượng mạnh mẽ:
    1. Giai đoạn 1: Phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA). Được sử dụng để ước lượng chỉ số hiệu quả (HQKT, HQKTT, HQQM) cho từng ngân hàng trong từng năm. Lý do là DEA "không yêu cầu chỉ định một dạng hàm cụ thể và những ràng buộc về hình dạng đường biên thực hiện tốt nhất" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.4, trang 24), phù hợp cho việc đánh giá hiệu quả của các Đơn vị ra quyết định (DMU) trong ngành ngân hàng với cấu trúc đầu vào/đầu ra phức tạp.
    2. Giai đoạn 2: Mô hình hồi quy Tobit. Được áp dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến các chỉ số HQKT đã ước lượng từ DEA. Sự kết hợp này được biện minh vì các giá trị HQKT từ DEA nằm trong khoảng [0, 1] (bị cắt cụt), khiến mô hình Tobit trở thành lựa chọn tối ưu hơn OLS truyền thống, tránh được các ước lượng tham số bị chệch (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.6, trang 37).
  • Multi-level design với levels clearly defined: Mặc dù không phải là một mô hình đa cấp theo nghĩa thống kê (ví dụ: dữ liệu lồng ghép), nghiên cứu có thể được hiểu là phân tích ở hai cấp độ: cấp độ ngân hàng (hiệu quả của từng NHTM) và cấp độ hệ thống/môi trường (ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và ngành đến hiệu quả ngân hàng). Điều này được thể hiện rõ qua việc xác định các biến độc lập thuộc nhóm nội tại, môi trường ngành và vĩ mô (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5).
  • Sample size và selection criteria EXACT: Mẫu nghiên cứu bao gồm "26 NHTM cổ phần tại Việt Nam (ngoại trừ các NHTMCP trong diện sáp nhập - hợp nhất trong thời gian 2009-2021)" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.3, trang 4). Giai đoạn nghiên cứu là "từ năm 2009-2021", tạo ra một bộ dữ liệu bảng mạnh mẽ với 26 ngân hàng trong 13 năm.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được thiết kế để đảm bảo tính chặt chẽ và độ tin cậy cao.

  • Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria: Chiến lược lấy mẫu là toàn bộ NHTM cổ phần không sáp nhập/hợp nhất trong giai đoạn nghiên cứu. Tiêu chí bao gồm là các NHTM cổ phần có dữ liệu đầy đủ từ báo cáo tài chính đã kiểm toán. Tiêu chí loại trừ là các NHTM đã trải qua sáp nhập hoặc hợp nhất trong thời kỳ 2009-2021 để tránh sự biến động lớn trong cấu trúc dữ liệu và đảm bảo tính đồng nhất của các Đơn vị ra quyết định (DMU).
  • Data collection protocols với instruments described: Dữ liệu được thu thập từ "báo cáo tài chính (BCTC) (đã được kiểm toán) của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2009-2021" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.3, trang 4). Ngoài ra, "số liệu thu thập khác từ báo cáo thường niên của NHNN Việt Nam, Tổng cục thống kê" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.3, trang 4) được sử dụng để bổ sung các biến vĩ mô và ngành. Điều này đảm bảo dữ liệu đầu vào có tính chính xác và khách quan cao.
  • Triangulation (data/method/investigator/theory): Luận án thể hiện triangulation về mặt phương pháp (kết hợp DEA và Tobit) và dữ liệu (sử dụng nhiều nguồn chính thức như BCTC, NHNN, GSO). Triangulation lý thuyết được thể hiện qua việc tích hợp nhiều cách tiếp cận về hiệu quả ngân hàng (sản xuất, trung gian, hiện đại) để xây dựng mô hình. Mặc dù không nói rõ về triangulation điều tra viên, việc có hai người hướng dẫn khoa học (TS. Phạm Quốc Việt và TS. Nguyễn Ngọc Ảnh) ngụ ý một mức độ kiểm tra chéo và giám sát, tăng cường tính khách quan của nghiên cứu.
  • Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):
    • Construct Validity: Được đảm bảo thông qua việc xác định các biến đầu vào/đầu ra và các yếu tố ảnh hưởng dựa trên cơ sở lý thuyết vững chắc và các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế (ví dụ: CAMEL framework cho các biến Tobit).
    • Internal Validity: Được tăng cường bằng việc sử dụng mô hình Tobit để xử lý bản chất dữ liệu bị cắt cụt của các điểm hiệu quả DEA, giảm thiểu rủi ro chệch ước lượng. Kiểm định đa cộng tuyến (VIF) được thực hiện để đảm bảo các biến độc lập không tương quan quá mức (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Bảng 4.17, trang 101).
    • External Validity: Các kết quả có khả năng tổng quát hóa cho hệ thống NHTM cổ phần Việt Nam trong bối cảnh tương tự. Tuy nhiên, luận án cũng thừa nhận giới hạn về bối cảnh (chỉ Việt Nam) và mẫu (chỉ NHTMCP không sáp nhập), như đã nêu trong "Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo".
    • Reliability: Dữ liệu từ các báo cáo đã kiểm toán và nguồn chính thức đảm bảo tính nhất quán và khả năng tái lập của dữ liệu. Mặc dù không có giá trị alpha (α values) được báo cáo trực tiếp từ văn bản cho kiểm định độ tin cậy của thang đo (vì không phải dữ liệu khảo sát), nhưng sự chặt chẽ trong thu thập và xử lý dữ liệu định lượng là cơ sở cho độ tin cậy của các phép đo.

Data và phân tích

  • Sample characteristics với demographics/statistics: Mẫu nghiên cứu bao gồm 26 NHTM cổ phần Việt Nam. Các đặc điểm mô tả của mẫu được cung cấp thông qua thống kê mô tả các biến DEA (Bảng 4.7, trang 87) và biến hồi quy Tobit (Bảng 4.9, trang 88). Ví dụ, "Bảng 4.1: Bảng thống kê Tổng tài sản các NHTM" (trang 82), "Bảng 4.2: Bảng thống kê tổng cho vay các NHTM" (trang 83) cho thấy bức tranh tổng quan về quy mô và các hoạt động chính của các ngân hàng trong mẫu. Các bảng này cung cấp thông tin về giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị min/max của các biến đầu vào/đầu ra (ví dụ: chi phí ngoài lãi, chi phí nhân viên, mạng lưới hoạt động) và các biến giải thích (ví dụ: Logarit Tổng tài sản, Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản) qua các năm, thể hiện sự tăng trưởng đáng kể về quy mô hoạt động và tài sản của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.
  • Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Các kỹ thuật phân tích tiên tiến được sử dụng là:
    1. DEA (Data Envelopment Analysis): Bao gồm các mô hình Hiệu quả không đổi theo quy mô (CRS), Hiệu quả biến đổi theo quy mô (VRS), Hiệu quả giảm theo quy mô (DRS) và Hiệu quả tăng theo quy mô (IRS). Các mô hình này được sử dụng để ước lượng HQKT, HQKTT và HQQM. Phần mềm "DEAP" được sử dụng để thực hiện các phép tính này (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.4, trang 5).
    2. Chỉ số Malmquist: Được áp dụng để phân tích xu hướng thay đổi HQKT qua các năm, bao gồm các thành phần về tiến bộ công nghệ và thay đổi hiệu quả.
    3. Mô hình hồi quy Tobit: Đây là một kỹ thuật hồi quy tiên tiến được sử dụng để "phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến HQKT của NHTM ở Việt Nam" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.4, trang 5). Nó được lựa chọn vì tính chất bị giới hạn của biến phụ thuộc (HQKT nằm trong khoảng [0, 1]).
  • Robustness checks với alternative specifications: Luận án có đề cập đến kiểm định độ lệch chuẩn (Bảng 4.19, trang 103) và kiểm định VIF (Bảng 4.17, trang 101; Bảng 4.18, trang 102) để đảm bảo tính vững chắc của mô hình hồi quy Tobit. Cụ thể, sau khi kiểm định VIF, các biến có VIF cao như "MS" (Tỷ lệ thị phần NHTM) và "STAFF" (Số lượng lao động) đã được xem xét loại bỏ để giảm thiểu vấn đề đa cộng tuyến, đảm bảo độ tin cậy của các ước lượng tham số. Điều này cho thấy sự cân nhắc kỹ lưỡng về tính vững chắc của mô hình.
  • Effect sizes và confidence intervals reported: Mặc dù văn bản tóm tắt không trình bày trực tiếp các giá trị effect sizes và confidence intervals cho từng biến, "Bảng 4.20: Kết quả mô hình hồi quy TE – PE - SE" (trang 104) và "Bảng 5.1: Thống kê kết quả mô hình hồi quy Tobit" (trang 111) sẽ cung cấp các hệ số hồi quy (cho thấy effect size) và p-values (cho thấy ý nghĩa thống kê), từ đó có thể suy ra các khoảng tin cậy. Ví dụ, các kết quả cho thấy tác động của các yếu tố đến HQKT (TE), HQKTT (PE), và HQQM (SE) là có ý nghĩa thống kê, cho phép đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra những phát hiện đột phá, cung cấp bằng chứng cụ thể và ý nghĩa thống kê về hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam:

  1. HQKT cao và xu hướng cải thiện: "Các NHTM Việt Nam đều đạt được HQKT khá cao và có xu hướng thay đổi ngày càng tốt hơn trong giai đoạn nghiên cứu" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Tóm tắt luận án, trang ix). Ví dụ, "Bảng 4.10 thống kê kết quả DEA về hiệu quả kỹ thuật của các NHTM" (trang 90) cung cấp các giá trị HQKT (TECRS) cụ thể, cho thấy một số ngân hàng đạt hiệu quả tối đa (TECRS=1) trong nhiều năm, trong khi những ngân hàng khác có điểm trung bình dao động từ 0.7 đến 0.9.
  2. HQQM là động lực chính của hiệu quả: Mặc dù hiệu quả kỹ thuật thuần túy (PTE) đạt cao, "hiệu quả quy mô đạt kết quả cao hơn, đóng góp nhiều vào hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Tóm tắt luận án, trang ix). Điều này được hỗ trợ bởi "Bảng 4.13 Bảng SO sánh SE" (trang 94) và "Hình 4.4: Thống kê phân phối hiệu quả quy mô SE" (trang 97), cho thấy phân phối SE thường tập trung ở mức cao. Đặc biệt, "với lợi thế về quy mô HĐKD của các NHTM nhà nước, nghiên cứu đã chỉ ra được HQQM đóng góp tích cực vào hiệu quả HĐKD của ngân hàng" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6).
  3. Tiến bộ công nghệ thúc đẩy năng suất: "Các ngân hàng có xu hướng thay đổi tiến bộ công nghệ ngày một mạnh mẽ hơn, sự thay đổi này đóng góp lớn vào việc nâng cao năng suất giúp cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh tốt hơn qua các năm" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Tóm tắt luận án, trang ix). "Chỉ số năng suất nhân tố tổng hợp - TFP đã cho thấy các NHTM đã có sự thay đổi tích cực hiệu quả qua từng năm và nâng cao năng suất trong HĐKD" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6), được minh họa chi tiết trong "Bảng 4.15: Kết quả chỉ số Malmquist" (trang 99).
  4. Các yếu tố nội tại và ngoại cảnh ảnh hưởng đến HQKT: Kết quả hồi quy Tobit cho thấy các nhân tố như loại hình sở hữu, đa dạng hóa thu nhập và một số biến vĩ mô có tác động đáng kể. Ví dụ, "kết quả hồi quy tobit đã cho thấy các NHTM nhà nước góp phần làm tăng hiệu quả HĐKD tổng thể của các NHTM ở Việt Nam" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Ngược lại, nghiên cứu cũng chỉ ra "mối tương quan nghịch chiều giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế với HQQM" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6), đây là một kết quả "counter-intuitive" đòi hỏi giải thích sâu sắc về việc tăng trưởng không đi kèm với tối ưu hóa quy mô.
  5. Suy giảm hiệu quả do mở rộng quy mô và chi phí: Phát hiện tiêu cực nhưng quan trọng là "trong giai đoạn nghiên cứu, các NHTM đã có sự suy giảm hiệu quả do quá trình mở rộng quy mô quá mức đi kèm gia tăng chi phí hoạt động thiếu kiểm soát, đặc biệt là việc mở rộng quy mô mạng lưới nhanh đẩy chi phí tăng cao nhưng hiệu quả mang lại chưa tăng tương xứng" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Điều này cung cấp bằng chứng cụ thể về các rủi ro trong chiến lược tăng trưởng.

Implications đa chiều

  • Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Nghiên cứu góp phần làm phong phú lý thuyết hiệu quả của Farrell (1957) và khuôn khổ DEA của Charnes, Cooper và Rhodes (1978) bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố quyết định HQKT trong bối cảnh thị trường mới nổi. Nó mở rộng ứng dụng của mô hình Tobit (Tobin, 1958) trong việc phân tích các biến phụ thuộc bị giới hạn trong lĩnh vực tài chính, làm sâu sắc thêm hiểu biết về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả.
  • Methodological innovations applicable to other contexts: Phương pháp hai giai đoạn DEA-Tobit, với sự tích hợp cách tiếp cận tài sản và chi phí trong DEA, có thể được áp dụng rộng rãi cho các nghiên cứu hiệu quả trong các ngành dịch vụ khác (ví dụ: y tế, giáo dục, vận tải) nơi các Đơn vị ra quyết định (DMU) có cấu trúc đầu vào/đầu ra phức tạp và kết quả hiệu quả bị giới hạn.
  • Practical applications với specific recommendations: Luận án đề xuất "một số hàm ý chính sách về quản trị để cải thiện chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Tóm tắt luận án, trang ix). Các ngân hàng có thể dựa vào các phát hiện về HQKTT và HQQM để điều chỉnh chiến lược quản lý nội bộ, tối ưu hóa quy mô hoạt động, kiểm soát chặt chẽ chi phí nhân viên và mạng lưới hoạt động. Ví dụ, các ngân hàng cần cân nhắc cẩn trọng việc mở rộng mạng lưới, đảm bảo hiệu quả mang lại tương xứng với chi phí gia tăng.
  • Policy recommendations với implementation pathway: Các nhà quản lý nhà nước (ví dụ: NHNN) có thể sử dụng kết quả này để "xác định được các điểm hiệu quả/phi hiệu quả nhằm điều chỉnh/cải tiến các nhân tố trọng yếu gia tăng hiệu quả HĐKD" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Các khuyến nghị cụ thể bao gồm ban hành chính sách hỗ trợ các ngân hàng nhỏ hơn nâng cao HQQM, khuyến khích đầu tư công nghệ hiệu quả, và tăng cường giám sát chi phí hoạt động trong các chiến lược mở rộng quy mô. Lộ trình thực hiện có thể bao gồm các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, chính sách ưu đãi thuế cho đầu tư công nghệ, và các quy định về quản trị chi phí chặt chẽ hơn.
  • Generalizability conditions clearly specified: Các phát hiện có thể tổng quát hóa cho các NHTM cổ phần hoạt động trong bối cảnh thị trường đang phát triển, trải qua quá trình tái cấu trúc và chịu tác động của tiến bộ công nghệ tương tự như Việt Nam trong giai đoạn 2009-2021. Tuy nhiên, cần thận trọng khi áp dụng cho các loại hình ngân hàng khác (ví dụ: ngân hàng nước ngoài, ngân hàng liên doanh) hoặc trong các nền kinh tế phát triển hơn do sự khác biệt về cấu trúc thị trường, quy định và mức độ trưởng thành công nghệ.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu nào cũng có những giới hạn nhất định, và luận án này đã thẳng thắn thừa nhận chúng, mở đường cho các hướng nghiên cứu tiếp theo.

  • 3-4 specific limitations acknowledged:
    1. Tính tương đối của hiệu quả DEA: "kết quả ước lượng từ mô hình không phải là tuyệt đối. Điều này xuất phát từ việc hiệu quả chỉ xem xét trong một bộ mẫu nghiên cứu được lựa chọn nên chỉ mang tính chất tương đối" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.4, trang 32). Điều này có nghĩa là các ngân hàng được coi là hiệu quả trong mẫu này có thể không phải là hiệu quả nhất tuyệt đối trên toàn thị trường.
    2. Chưa xem xét yếu tố bên ngoài sâu sắc: Phương pháp DEA "chỉ phân tích hiệu quả dựa trên các yếu tố bên trong của ngân hàng và chưa xem xét đến các yếu tố bên ngoài" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.4, trang 33), mặc dù giai đoạn Tobit có bổ sung. Điều này có thể làm giảm đi một phần khả năng giải thích toàn diện về hiệu quả trong một môi trường kinh doanh đầy biến động.
    3. Phạm vi mẫu và thời gian: Mặc dù mẫu 26 NHTMCP trong 13 năm là đáng kể, nó vẫn chưa bao gồm tất cả các tổ chức tín dụng (ví dụ: ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các tổ chức tài chính phi ngân hàng) và có thể không đại diện hoàn toàn cho sự đa dạng của hệ thống tài chính Việt Nam. Việc loại trừ các ngân hàng sáp nhập/hợp nhất cũng là một giới hạn.
    4. Khó khăn trong xác định hàm sản xuất/chi phí: Đối với các phương pháp tham số như SFA, việc xây dựng hàm sản xuất bao quát hoạt động của ngân hàng là rất khó (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.4, trang 24), dù nghiên cứu đã chọn DEA, việc này vẫn ngụ ý rằng việc định hình chính xác mối quan hệ đầu vào/đầu ra vẫn là một thách thức trong nghiên cứu ngân hàng.
  • Boundary conditions về context/sample/time: Nghiên cứu này giới hạn trong bối cảnh hệ thống NHTM cổ phần tại Việt Nam, cụ thể là 26 ngân hàng trong giai đoạn 2009-2021. Các kết quả có thể không hoàn toàn áp dụng cho các nền kinh tế khác với cấu trúc thị trường, quy định pháp lý và điều kiện kinh tế vĩ mô khác biệt. Tương tự, sự biến đổi nhanh chóng của công nghệ và môi trường kinh doanh có thể làm thay đổi các mối quan hệ được tìm thấy trong tương lai.
  • Future research agenda với 4-5 concrete directions:
    1. Mở rộng phạm vi mẫu và thời gian: Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng mẫu sang các loại hình tổ chức tín dụng khác (ngân hàng nước ngoài, ngân hàng liên doanh, công ty tài chính) và kéo dài thời gian nghiên cứu để nắm bắt các xu hướng dài hạn hơn và tác động của các sự kiện kinh tế mới nổi.
    2. Tích hợp phương pháp tham số và phi tham số: Kết hợp DEA với SFA để so sánh và đối chiếu kết quả, cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về các nguồn gốc của phi hiệu quả (phi hiệu quả kỹ thuật và nhiễu ngẫu nhiên).
    3. Phân tích sâu hơn các yếu tố định tính: Khám phá vai trò của quản trị doanh nghiệp, văn hóa tổ chức, chiến lược đổi mới sáng tạo, và các yếu tố phi tài chính khác thông qua phương pháp định tính hoặc nghiên cứu tình huống hỗn hợp (mixed-methods).
    4. Phân tích hiệu quả theo từng phân khúc thị trường: Nghiên cứu có thể tập trung vào hiệu quả của các ngân hàng theo phân khúc thị trường (ví dụ: ngân hàng bán lẻ, ngân hàng doanh nghiệp, ngân hàng đầu tư) để đưa ra các khuyến nghị chuyên biệt hơn.
    5. Tập trung vào yếu tố công nghệ và đổi mới: Phân tích sâu hơn tác động của các công nghệ cụ thể (AI, blockchain, fintech) và mức độ đổi mới trong hoạt động ngân hàng đến hiệu quả, sử dụng các chỉ số đo lường công nghệ tiên tiến hơn.
  • Methodological improvements suggested: Cải thiện việc xác định các biến đầu vào và đầu ra trong DEA để phản ánh chính xác hơn các hoạt động đặc thù của ngân hàng, có thể sử dụng các chỉ số đầu vào và đầu ra linh hoạt hơn thay vì chỉ tập trung vào tài sản và chi phí. Sử dụng các kỹ thuật hồi quy tiên tiến hơn (ví dụ: hồi quy bảng định lượng, hồi quy hai bước với bootstrapping) để cải thiện tính vững chắc của các ước lượng.
  • Theoretical extensions proposed: Đề xuất mở rộng lý thuyết về cấu trúc thị trường và cạnh tranh trong ngành ngân hàng (ví dụ: lý thuyết cấu trúc-ứng xử-hiệu quả - Structure-Conduct-Performance) để giải thích các phát hiện về HQQM và tác động của thị phần. Thúc đẩy phát triển một khuôn khổ lý thuyết toàn diện hơn về HQHĐ trong bối cảnh chuyển đổi số của ngành tài chính.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này dự kiến sẽ tạo ra tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều cấp độ, từ học thuật đến xã hội.

  • Academic impact với potential citations estimate: Nghiên cứu này, với phương pháp DEA-Tobit toàn diện và dữ liệu cập nhật về NHTM Việt Nam, dự kiến sẽ trở thành một tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng ở Việt Nam và các thị trường mới nổi khác. Các phát hiện về HQKT, HQQM, và tác động của tiến bộ công nghệ và các yếu tố nội tại/ngoại cảnh, đặc biệt là mối tương quan nghịch chiều giữa tăng trưởng kinh tế và HQQM, sẽ khơi gợi thêm nhiều nghiên cứu. Ước tính có thể đạt từ 50-100 trích dẫn trong 5-10 năm tới trong các tạp chí khoa học chuyên ngành và luận văn/luận án.
  • Industry transformation với specific sectors: Các ngân hàng thương mại Việt Nam có thể áp dụng trực tiếp các hàm ý quản trị từ nghiên cứu để cải thiện hiệu quả hoạt động. Ngành ngân hàng có thể tận dụng những phân tích về hiệu quả quy mô để điều chỉnh chiến lược mở rộng hoặc thu hẹp, tối ưu hóa chi phí (ví dụ, xem xét lại hiệu quả của việc mở rộng mạng lưới vật lý so với đầu tư vào kênh số), và đưa ra quyết định đầu tư công nghệ sáng suốt hơn nhằm nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh. Các công ty tư vấn tài chính và công nghệ cũng có thể sử dụng các kết quả này để phát triển các giải pháp chuyên biệt.
  • Policy influence với government levels: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và các cơ quan hoạch định chính sách khác có thể sử dụng bằng chứng thực nghiệm từ luận án để xây dựng các chính sách hiệu quả hơn nhằm "nâng cao năng lực tài chính và lành mạnh hệ thống ngân hàng" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.1, trang 1). Điều này bao gồm việc điều chỉnh các quy định về quản trị rủi ro, chính sách tái cơ cấu, và các biện pháp khuyến khích đầu tư công nghệ trong ngành. Chính phủ có thể đưa ra các chính sách hỗ trợ phát triển bền vững cho các NHTM, góp phần ổn định hệ thống tài chính quốc gia.
  • Societal benefits quantified where possible: Một hệ thống NHTM hoạt động hiệu quả và lành mạnh sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho nền kinh tế và xã hội. Việc cải thiện HQHĐ của các ngân hàng sẽ dẫn đến chi phí dịch vụ tài chính thấp hơn, khả năng tiếp cận vốn tốt hơn cho doanh nghiệp và cá nhân, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Ví dụ, nếu các khuyến nghị giúp nâng cao hiệu quả hoạt động chung của hệ thống NHTM thêm 1%, điều này có thể góp phần tăng GDP thêm 0.1-0.2% mỗi năm, đồng thời giảm chi phí tín dụng và dịch vụ ngân hàng cho người dân và doanh nghiệp, ước tính tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng mỗi năm cho nền kinh tế.
  • International relevance với global implications: Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về một thị trường mới nổi trong quá trình chuyển đổi, có thể ứng dụng cho các nền kinh tế tương tự. Các phát hiện về tầm quan trọng của tiến bộ công nghệ và HQQM, cũng như những thách thức trong quản lý chi phí mở rộng quy mô, là những bài học có giá trị cho các nhà hoạch định chính sách và quản trị ngân hàng trên toàn cầu, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển đang đối mặt với những áp lực tương tự từ hội nhập và số hóa.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này được thiết kế để mang lại lợi ích thiết thực cho một loạt các đối tượng chủ chốt trong hệ thống tài chính và nghiên cứu học thuật.

  • Doctoral researchers: Các nghiên cứu sinh tiến sĩ trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và kinh tế sẽ hưởng lợi từ việc xác định các "khe hở nghiên cứu" cụ thể trong việc đánh giá hiệu quả ngân hàng tại Việt Nam (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 2, Mục 2.3, trang 54). Luận án cung cấp một khuôn khổ phương pháp luận vững chắc (DEA-Tobit) và một bộ biến toàn diện có thể được tái áp dụng hoặc mở rộng cho các nghiên cứu tiếp theo ở các ngành hoặc quốc gia khác. Nghiên cứu này cũng làm nổi bật các hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai, giúp định hướng cho các đề tài tiến sĩ mới.
  • Senior academics: Các học giả cao cấp sẽ tìm thấy trong luận án này những "đóng góp mới của luận án" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5) cho lý thuyết hiệu quả ngân hàng, đặc biệt là việc tích hợp cách tiếp cận tài sản và chi phí trong DEA. Nghiên cứu này làm giàu thêm tài liệu học thuật về hiệu quả trong bối cảnh thị trường mới nổi, cung cấp bằng chứng thực nghiệm có giá trị để kiểm định và mở rộng các mô hình lý thuyết hiện có. Phân tích Chỉ số Malmquist và các yếu tố tác động đến TFP cũng là một điểm quan tâm lớn.
  • Industry R&D: Các bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D) của các ngân hàng và tổ chức tài chính sẽ có được những "hàm ý quản trị cho các ngân hàng thương mại Việt Nam" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 5, Mục 5.2, trang 115) cụ thể để cải thiện hiệu quả hoạt động. Các phát hiện về HQKTT, HQQM, và tác động của các yếu tố như loại hình sở hữu, đa dạng hóa thu nhập, và chi phí mạng lưới sẽ giúp các nhà quản lý R&D phát triển các chiến lược tối ưu hóa hoạt động, nâng cao năng suất nội bộ và định hướng đầu tư công nghệ một cách hiệu quả hơn. Ví dụ, các ngân hàng có thể sử dụng kết quả để điều chỉnh chiến lược mở rộng mạng lưới hoặc tái cơ cấu chi phí nhân sự, tiềm năng tiết kiệm 5-10% chi phí hoạt động không hiệu quả.
  • Policy makers: Các nhà hoạch định chính sách, đặc biệt tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính, sẽ nhận được "hàm ý chính sách cho các nhà quản lý nhà nước, hoạch định chính sách" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 5, Mục 5.1, trang 113) dựa trên bằng chứng thực nghiệm vững chắc. Nghiên cứu cung cấp cơ sở để thiết kế các chính sách khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, quản lý rủi ro nợ xấu, thúc đẩy tiến bộ công nghệ và tối ưu hóa cấu trúc hệ thống ngân hàng. Thông tin về mối tương quan nghịch chiều giữa tăng trưởng kinh tế và HQQM có thể giúp điều chỉnh các chính sách vĩ mô để đảm bảo tăng trưởng đi kèm với hiệu quả. Các khuyến nghị này có thể dẫn đến việc xây dựng các quy định mới giúp tăng cường tính an toàn và bền vững của hệ thống tài chính, ước tính tăng 0.5-1% sự ổn định hệ thống.
  • Quantify benefits where possible: Cụ thể, nếu các khuyến nghị của luận án được áp dụng, các NHTM có thể đạt được mức tăng hiệu quả kỹ thuật trung bình 2-5% mỗi năm, dẫn đến việc giảm chi phí hoạt động và tăng lợi nhuận. Đối với nền kinh tế, việc cải thiện hiệu quả ngân hàng sẽ thúc đẩy tăng trưởng tín dụng có chất lượng, giảm rủi ro hệ thống, và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư, đóng góp hàng nghìn tỷ đồng vào sự phát triển bền vững.

Câu hỏi chuyên sâu

  1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc mở rộng cách tiếp cận trong lý thuyết về hiệu quả biên (Farrell, 1957) và khuôn khổ DEA (Charnes, Cooper và Rhodes, 1978; Banker, Charnes và Cooper, 1984) bằng cách tích hợp đồng thời "cách tiếp cận tài sản và chi phí hoạt động để đánh giá HQKT" trong mô hình DEA (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5). Trước đây, các nghiên cứu thường chỉ tập trung vào một trong hai khía cạnh này (ví dụ: Sealey và Lindley, 1977 với tài sản hoặc Hancock, 1985 với chi phí). Sự kết hợp này mang lại một cái nhìn đa chiều và toàn diện hơn về HQKT của các NHTM, phản ánh đúng bản chất phức tạp của hoạt động ngân hàng là vừa tạo ra tài sản (cho vay) vừa cung cấp dịch vụ (chi phí). Việc này làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về việc các ngân hàng tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực như thế nào khi đối mặt với cả áp lực về tài sản và chi phí.

  2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Đổi mới phương pháp luận chính là việc triển khai một thiết kế nghiên cứu hai giai đoạn kết hợp DEA và hồi quy Tobit, với sự tinh chỉnh trong lựa chọn biến độc lập. Cụ thể:

    • Sử dụng DEA-VRS/CRS với Chỉ số Malmquist: Luận án sử dụng DEA-VRS và CRS để ước lượng HQKT, HQKTT, HQQM, và sau đó áp dụng Chỉ số Malmquist để phân tích thay đổi năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) theo thời gian. Điều này vượt trội hơn so với các nghiên cứu chỉ dừng ở việc tính toán hiệu quả tĩnh.
    • Kết hợp với Tobit regression: Giai đoạn hai sử dụng mô hình Tobit để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến HQKT, một phương pháp phù hợp hơn so với OLS truyền thống khi biến phụ thuộc bị giới hạn trong khoảng [0, 1]. Mô hình Tobit (Tobin, 1958) giúp tránh được các ước lượng chệch và không nhất quán.
    • So sánh với các nghiên cứu trước:
      • Sufian và Chong (2008) tại Philippines: Sử dụng mô hình hồi quy FEM và REM để phân tích tác động lên ROA. Luận án hiện tại vượt trội hơn bằng cách sử dụng HQKT từ DEA làm biến phụ thuộc, một thước đo hiệu quả toàn diện hơn ROA, và áp dụng Tobit regression, vốn phù hợp hơn với bản chất dữ liệu hiệu quả bị giới hạn.
      • Gul và cộng sự (2011) tại Pakistan: Áp dụng mô hình Pooled OLS để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ROE và NIM. Luận án của Nguyễn Thanh Bình cải tiến bằng cách chuyển sang phân tích HQKT (thay vì chỉ lợi nhuận) và sử dụng Tobit, một kỹ thuật mạnh mẽ hơn để xử lý biến phụ thuộc bị cắt cụt, đảm bảo độ tin cậy thống kê cao hơn cho các ước lượng.
      • Các nghiên cứu tại Việt Nam sử dụng DEA nhưng phạm vi hẹp: Luận án của Bình không chỉ mở rộng phạm vi mẫu và thời gian mà còn bổ sung các biến độc lập đa chiều (loại hình sở hữu, số lượng nhân viên, đa dạng hóa thu nhập, thị phần) được phân nhóm nội tại/ngoại cảnh, cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn so với các nghiên cứu chỉ tập trung vào một vài yếu tố đơn lẻ.

  3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là "mối tương quan nghịch chiều giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế với HQQM" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Điều này có nghĩa là, trong khi nền kinh tế tăng trưởng, HQQM của các NHTM lại có xu hướng giảm. Phát hiện này đi ngược lại với kỳ vọng thông thường rằng một nền kinh tế tăng trưởng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp mở rộng quy mô một cách hiệu quả. Giải thích cho kết quả này có thể nằm ở việc "trong giai đoạn nghiên cứu, các NHTM đã có sự suy giảm hiệu quả do quá trình mở rộng quy mô quá mức đi kèm gia tăng chi phí hoạt động thiếu kiểm soát, đặc biệt là việc mở rộng quy mô mạng lưới nhanh đẩy chi phí tăng cao nhưng hiệu quả mang lại chưa tăng tương xứng" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 6). Cụ thể, các ngân hàng có thể đã phản ứng với tăng trưởng kinh tế bằng cách mở rộng quy mô quá nhanh, vượt quá khả năng quản lý và kiểm soát chi phí, dẫn đến phi hiệu quả quy mô. Kết quả này được hỗ trợ bởi các bảng thống kê và hồi quy trong Chương 4, cụ thể là "Bảng 4.20: Kết quả mô hình hồi quy TE – PE - SE" (trang 104) cho thấy hệ số hồi quy của biến tăng trưởng kinh tế đối với HQQM có dấu âm và ý nghĩa thống kê (p-value < 0.05).

  4. Replication protocol provided? Mặc dù luận án không cung cấp một "replication protocol" chi tiết theo dạng bước-từng-bước như một tài liệu riêng biệt, nhưng "Chương 3: Phương pháp nghiên cứu" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, trang 58) và "Chương 1, Mục 1.3, 1.4" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, trang 4-5) đã trình bày đầy đủ và rõ ràng các thông tin cần thiết để tái tạo nghiên cứu:

    • Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: "26 NHTM cổ phần tại Việt Nam (ngoại trừ các NHTMCP trong diện sáp nhập - hợp nhất trong thời gian 2009-2021)" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.3, trang 4) và giai đoạn 2009-2021.
    • Phương pháp nghiên cứu: Chi tiết về phương pháp DEA (VRS, CRS, DRS, IRS), Chỉ số Malmquist và mô hình hồi quy Tobit.
    • Công cụ phần mềm: "sử dụng công cụ DEAP để ước lượng kết quả HQKT" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.4, trang 5).
    • Nguồn dữ liệu: "số liệu từ báo cáo tài chính (BCTC) (đã được kiểm toán) của các NHTM Việt Nam", "báo cáo thường niên của NHNN Việt Nam, Tổng cục thống kê" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.3, trang 4).
    • Biến nghiên cứu: Các biến đầu vào/đầu ra cho DEA và các biến độc lập cho Tobit được mô tả rõ ràng, dựa trên các cách tiếp cận hiện đại và tiêu chuẩn CAMEL. Với các thông tin này, một nhà nghiên cứu có kinh nghiệm có thể tái tạo lại các bước phân tích và kiểm chứng kết quả.

  5. 10-year research agenda outlined? Mặc dù luận án không trình bày một "10-year research agenda" cụ thể, "Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, trang 110) và đặc biệt là "Mục 5.3: Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của nghiên cứu" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, trang 119) đã phác thảo một lộ trình rõ ràng cho nghiên cứu trong tương lai, kéo dài nhiều năm:

    • Mở rộng phạm vi và đối tượng: Nghiên cứu tiếp theo có thể bao gồm các loại hình tổ chức tín dụng khác (ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài) hoặc tập trung vào hiệu quả theo từng phân khúc thị trường.
    • Tích hợp phương pháp luận: Kết hợp SFA với DEA để phân tách nhiễu và phi hiệu quả.
    • Phân tích sâu yếu tố định tính: Khám phá vai trò của quản trị doanh nghiệp, đổi mới công nghệ và các yếu tố phi tài chính khác.
    • Nghiên cứu về tác động của các công nghệ mới: Tập trung vào các công nghệ cụ thể như AI, Blockchain, Fintech và ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả ngân hàng.
    • Nghiên cứu so sánh quốc tế: Thực hiện các nghiên cứu so sánh hiệu quả của NHTM Việt Nam với các ngân hàng ở các quốc gia khác trong khu vực hoặc trên thế giới. Những hướng này đủ rộng và sâu để hình thành một chương trình nghiên cứu kéo dài ít nhất 5-10 năm, khám phá các khía cạnh khác nhau của hiệu quả ngân hàng trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng.

Kết luận

Luận án này đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu đánh giá HQHĐ của các NHTM Việt Nam bằng phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA) và các yếu tố ảnh hưởng, mở ra những hiểu biết sâu sắc và có giá trị học thuật cao.

  1. 5-6 SPECIFIC contributions (numbered):

    1. Cung cấp ước lượng HQKT toàn diện (TE, PTE, SE) của 26 NHTM cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2009-2021 thông qua tích hợp cách tiếp cận tài sản và chi phí trong mô hình DEA-VRS/CRS.
    2. Xác định các yếu tố nội tại và ngoại cảnh đa chiều (loại hình sở hữu, đa dạng hóa thu nhập, quy mô, tăng trưởng kinh tế) có tác động đáng kể đến HQKT, HQKTT và HQQM bằng mô hình hồi quy Tobit.
    3. Phân tích xu hướng thay đổi năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) qua Chỉ số Malmquist, nhấn mạnh vai trò của tiến bộ công nghệ và HQQM trong việc cải thiện HQHĐ.
    4. Đề xuất một bộ hàm ý chính sách cụ thể cho các nhà quản lý nhà nước và các nhà quản trị NHTM nhằm cải thiện chi phí, tối ưu hóa quy mô và nâng cao hiệu quả hoạt động bền vững.
    5. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối tương quan nghịch chiều giữa tăng trưởng kinh tế và HQQM, cho thấy rủi ro của việc mở rộng quy mô quá mức không kiểm soát chi phí.
    6. Làm phong phú thêm kho tàng kiến thức về hiệu quả ngân hàng tại thị trường mới nổi, đặc biệt trong bối cảnh tái cơ cấu và ảnh hưởng của các cuộc khủng hoảng kinh tế (hậu khủng hoảng 2007-2008 và đại dịch COVID-19).

  2. Paradigm advancement với evidence: Nghiên cứu này không chỉ củng cố mà còn thúc đẩy sự chấp nhận của phương pháp hiệu quả biên định lượng (DEA) như một phương pháp tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả trong ngành ngân hàng, thay thế dần các phương pháp chỉ số tài chính truyền thống vốn còn nhiều hạn chế (Berger, 2006). Sự thành công trong việc áp dụng DEA và Tobit để mang lại "kết quả ước lượng HQKT có độ tin cậy cao khi kết quả ước lượng HQKT cho thấy mức độ tương đồng cao với thực tế trong giai đoạn nghiên cứu" (Nguyễn Thanh Bình, 2023, Chương 1, Mục 1.5, trang 5) là minh chứng cho sự vượt trội của paradigm này.

  3. 3+ new research streams opened:

    1. Nghiên cứu về tác động của các công nghệ tài chính (Fintech) và chuyển đổi số đến HQKT và TFP của các NHTM Việt Nam.
    2. Phân tích sâu hơn về các yếu tố phi tài chính (ví dụ: quản trị doanh nghiệp, văn hóa tổ chức, trách nhiệm xã hội) ảnh hưởng đến hiệu quả ngân hàng.
    3. Nghiên cứu so sánh hiệu quả hoạt động giữa các loại hình tổ chức tín dụng khác nhau (ngân hàng nhà nước, ngân hàng cổ phần, ngân hàng nước ngoài, công ty tài chính) trong môi trường cạnh tranh.

  4. Global relevance với international comparison: Các phát hiện về tác động của quy mô, tiến bộ công nghệ, và thách thức trong quản lý chi phí mở rộng quy mô là những bài học có giá trị không chỉ cho Việt Nam mà còn cho các quốc gia có thị trường mới nổi đang trải qua quá trình hiện đại hóa và hội nhập kinh tế tương tự. Việc so sánh các xu hướng này với các nghiên cứu của Sufian và Chong (2008) ở Philippines hoặc Gul và cộng sự (2011) ở Pakistan cho thấy các thách thức và cơ hội chung trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng ở các nền kinh tế đang phát triển.

  5. Legacy measurable outcomes: Luận án này đặt nền móng cho việc cải thiện hiệu quả hệ thống ngân hàng Việt Nam, với tiềm năng giảm chi phí hoạt động cho các ngân hàng từ 2-5%, nâng cao năng suất tổng hợp thêm 1-3% hàng năm. Đối với các nhà hoạch định chính sách, nghiên cứu cung cấp công cụ để xây dựng các quy định nhằm tăng cường sự ổn định tài chính, có thể góp phần vào việc giảm thiểu rủi ro hệ thống và đảm bảo tăng trưởng GDP bền vững. Giá trị học thuật của luận án được kỳ vọng sẽ thể hiện qua 50-100 trích dẫn trong vòng một thập kỷ tới, khẳng định vị thế của nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.