Nghiên cứu đánh giá sự hữu hiệu HTKTTT tích hợp trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------ VŨ QUỐC THÔNG Đ NH GI S H U HI U CỦ H THỐNG TH NG TIN Ế TO N T CH H P TRONG M I TRƢỜNG HOẠCH ĐỊNH NGUỒN L C DOANH NGHI P (ERP) - NGHIÊN CỨU TẠI C C DO NH NGHI P VI T NAM. LUẬN ÁN TIẾN SĨ INH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------ VŨ QUỐC THÔNG Đ NH GI S H U HI U CỦ H THỐNG TH NG TIN KẾ TO N T CH H P TRONG M I TRƢỜNG HOẠCH ĐỊNH NGUỒN L C DOANH NGHI P (ERP) - NGHIÊN CỨU TẠI C C DO NH NGHI P VI T NAM. Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ INH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.

Nguyễn Việt Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017 i LỜI C M ĐO N Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện với sự hướng dẫn khoa học của PGS. Kết quả được trình bày và phân tích trong luận án là trung thực, và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tất cả những nội dung được kế thừa, tham khảo từ nguồn tài liệu khác đều được tác giả luận án trích dẫn đầy đủ và ghi nguồn cụ thể trong danh mục các tài liệu tham khảo.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN VŨ QUỐC THÔNG ii LỜI CÁM ƠN Tác giả luận án xin trân trọng cám ơn tập thể quý Thầy/Cô thuộc Khoa Kế Toán, Đại học Kinh Tế Tp. HCM và tập thể cán bộ Viện Đào Tạo Sau Đại học của Trường đã truyền đạt kiến thức, góp ý chuyên môn và hỗ trợ cho tác giả trong suốt quá trình đào tạo. Tác giả đặc biệt xin gửi lời biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến người Thầy, người hướng dẫn khoa học Nhà giáo ƣu tú PGS. Nguyễn Việt đã định hướng, nhiệt tình hướng dẫn và động viên tác giả hoàn thành luận án.

Tác giả xin trân trọng cám ơn quý lãnh đạo các doanh nghiệp cùng các chuyên gia đã hỗ trợ tư vấn và nhiệt tình trả lời phỏng vấn cũng như phản hồi các phiếu khảo sát và cung cấp những thông tin hữu ích giúp cho tác giả hoàn thành luận án. Tác giả xin chân thành cám ơn bạn bè, đồng nghiệp cùng với những người thân trong gia đình đã tạo mọi điều kiện, chia sẻ khó khăn cũng như luôn ở bên cạnh động viên tác giả trong quá trình học tập và thực hiện luận án! Xin gửi lời biết ơn chân thành! TÁC GIẢ LUẬN ÁN VŨ QUỐC THÔNG iii MỤC LỤC LỜI C M ĐO N. ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU.

vii DANH MỤC HÌNH VẼ. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận án. Kết cấu của luận án. TỔNG QU N VỀ NGHI N CỨU.

Những nghiên cứu liên quan .1 Những nghiên cứu trên thế giới. Những nghiên cứu ở Việt Nam. Nhận xét và xác định khe hổng nghiên cứu. Nhận xét về những nghiên cứu liên quan.

Khe hổng nghiên cứu. Kết luận chƣơng. CƠ SỞ THU ẾT. Hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp.

Môi trƣờng ERP. hái lƣợc về ERP. Tác động của môi trƣờng ERP đến doanh nghiệp. Tác động của môi trƣờng ERP đến ngƣời kế toán.

HTTTKT tích hợp trong môi trƣờng ERP. Những khó khăn về đánh giá sự hữu hiệu của HTTTKT. Lý thuyết nền của đề tài. Nghiên cứu về sự hữu hiệu của hệ thống thông tin.

Lý thuyết thể điểm cân bằng (Balanced Score Card – BSC). Ứng dụng BSC trong việc đề xuất khái niệm nghiên cứu. Ứng dụng BSC trong nghiên cứu tình huống. Ứng dụng BSC trong nghiên cứu thực nghiệm.

Kết luận chƣơng. PHƢƠNG PH P NGHI N CỨU. Thiết kế khung nghiên cứu. Phƣơng pháp thực hiện nghiên cứu.

Đề xuất mô hình nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu .1 Xây dựng thang đo. Chọn mẫu nghiên cứu và thu thập dữ liệu. Kết luận chƣơng.

ẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN. Báo cáo dữ liệu thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu thực trạng về việc đánh giá HTTT T tích hợp tại các doanh nghiệp Việt Nam. Kết quả nghiên cứu định lƣợng.

Phân tích các biến quan sát. Phân tích nhân tố khám phá (EFA). Mô hình nghiên cứu sau điều chỉnh. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA).

Tóm lƣợc kết quả nghiên cứu. Một số bàn luận. Bàn luận về thực trạng đánh giá HTTT T tích hợp trong môi trƣờng ERP tại các doanh nghiệp Việt Nam. Bàn luận về các nhân tố đo lƣờng sự hữu hiệu của HTTTKT tích hợp trong môi trƣờng ERP tại các doanh nghiệp Việt Nam.

Kết luận chƣơng. ẾT LUẬN VÀ HÀM Ý. Kết luận của nghiên cứu. Câu trả lời cho nghiên cứu.

Trả lời cho câu hỏi 1. Trả lời cho câu hỏi 2. Trả lời cho câu hỏi 3. Một số hàm ý từ luận án.

Hạn chế và hƣớng mở rộng cho nghiên cứu tiếp theo .1 Một số hạn chế từ luận án. Hƣớng mở rộng cho nghiên cứu tiếp theo. Kết luận chung. 187 PH N PHỤ LỤC.

220 TÀI LI U THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu tiếng Anh. 225 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.

260 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt BSC Balance Scored Card Thẻ điểm cân bằng CFA Confirm Factors Analysis Phân tích nhân tố khẳng định Customer Relationship CRM Quản lý quan hệ khách hàng Management EFA Exploring Factors Analysis Phân tích nhân tố khám phá EVA Economic Value Added Giá trị kinh tế tăng thêm IRR Internal Return Rate Suất sinh lời nội bộ PCA Principal Component Analysis Phép trích thành phần chính Phương pháp bình phương bé PLS Partial Least Square nhất Giá trị tại thời điểm hiện tại của NPV Net Prensent Value dòng tiền ROI Return On Investment Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư SCM Supply Chain Management Quản lý chuỗi cung ứng Kỹ thuật mô hình phương trình SEM Structural Equation Modelling cấu trúc WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới CNTT Information Technology Công nghệ thông tin DN Enterprise Doanh nghiệp Môi trường Enterprise Resource Planning Môi trường hệ thống hoạch định ERP Environment nguồn lực doanh nghiệp HTTTKT tích Integrated Accounting Information Hệ thống thông tin kế toán tích hợp System hợp HTTT Information System Hệ thống thông tin H/T System Hệ thống vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng Trang Bảng 1. Các nghiên cứu tổng quan về giá trị HTTT - ở góc nhìn đánh giá HTTT 20 Bảng 1. Những phương pháp đánh giá HTTT 24 Bảng 1. Sự thay đổi về việc đánh giá HTTT qua các giai đoạn 35 Bảng 1.

Những nghiên cứu điển hình của Việt Nam về HTTTKT trong giai đoạn 2002 – 2013 42 Bảng 2. Tóm lược lịch sử phát triển của ERP 55 Bảng 2. Những nghiên cứu về hoạt động của người kế toán trong môi trường ERP 60 Bảng 3. Tóm lược số lượng biến của từng khái niệm nghiên cứu thành phần 102 Bảng 3.

Tóm lược kiểm tra loading qua phép trích Principal Components 104 Bảng 3. Kiểm định Bartlett và KMO của từng thành phần nghiên cứu 104 Bảng 4. Ngành nghề sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp 112 Bảng 4. Thời gian hoạt động của các doanh nghiệp 113 Bảng 4.

Doanh thu năm của các doanh nghiệp 113 Bảng 4. Số lượng nhân viên của các doanh nghiệp 114 Bảng 4. Phần mềm ERP doanh nghiệp đang ứng dụng 115 Bảng 4. Số năm sau khi hoàn thành triển khai HTTTKT tích hợp của doanh nghiệp 115 Bảng 4.

Doanh nghiệp có thực hiện việc đánh giá sau triển khai hay không 116 viii Bảng 4. Thời điểm lần đầu tiên mà doanh nghiệp thực hiện việc đánh giá sau triển khai 117 Bảng 4. Kế hoạch của doanh nghiệp về đánh giá HTTTKT tích hợp sau khi thực hiện đánh giá lần đầu 117 Bảng 4. Vị trí tham gia đánh giá HTTTKT tích hợp trong doanh nghiệp 118 Bảng 4.

Kiểm định Bartlett và KMO của từng nhân tố thành phần 122 Bảng 4. Kết quả của việc thực hiện phép trích PCA 122 Bảng 4. 2 nhóm nhân tố của khái niệm Tài chính 123 Bảng 4. 2 nhóm nhân tố của khái niệm Khách hàng 124 Bảng 4.

4 nhóm nhân tố của khái niệm Quy trình kinh doanh 125 Bảng 4. 3 nhóm nhân tố của khái niệm Học hỏi và phát triển 125 Bảng 4. Tóm lược về kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA) 127 Bảng 4. Ma trận hệ số tương quan giữa các nhân tố 127 Bảng 4.

3 nhân tố bậc 2 mới 128 Bảng 4. Kiểm định Bartlett và kiểm định KMO của từng nhân tố mới 128 Bảng 4. Tóm lược về cấu trúc của 3 nhân tố bậc 2 mới 130 Bảng 4. Ma trận hệ số tương quan giữa các nhân tố bậc 2 131 Bảng 4.

Nhân tố bậc 3 131 Bảng 4. Kiểm định Bartlett và kiểm định KMO của nhân tố bậc 3 131 Bảng 4. Hệ số AVE, Độ tin cậy của khái niệm và ma trận tương quan giữa các khái niệm (nhân tố) bậc 1 158 Bảng 4. Hệ số AVE, Độ tin cậy của khái niệm và ma trận tương quan giữa các khái niệm (nhân tố) bậc 2 159 Bảng 4.

Hệ số AVE và Độ tin cậy của khái niệm bậc 3 159 Bảng 4. Hệ số tải nhân tố - hệ số cross-loading của khái niệm nghiên cứu (nhân tố) bậc 1 161 Bảng 4. Hệ số tải nhân tố - hệ số cross-loading của khái niệm ix nghiên cứu (nhân tố) bậc 2 161 Bảng 4. Hệ số tải nhân tố của khái niệm nghiên cứu (nhân tố) bậc 3 161 Bảng 4.

Kết quả nghiên cứu theo mức độ ảnh hưởng của các nhân tố 164 Bảng 5. Tóm lược về kết quả tìm được của câu hỏi nghiên cứu 1 177 x DANH MỤC HÌNH VẼ Hình Trang Hình A. Kết cấu của luận án 13 Hình 2. Lĩnh vực Hệ thống thông tin kế toán 50 Hình 2.

Mô hình lý thuyết Balanced Score Card 74 Hình 2. Mô hình sự thành công HTTT của DeLone và McLean (1992) 76 Hình 2. Mô hình cập nhật sự thành công HTTT của DeLone và McLean (2003) 77 Hình 3. Quy trình xây dựng thang đo và kiểm định mô hình nghiên cứu 88 Hình 3.

Mô hình nghiên cứu đề xuất 89 Hình 4.