Đại học Kinh tế: Nhân tố tác động ý định & hành vi tiêu dùng xanh Việt Nam

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRUONG ĐẠI HỌC KINH TE ---000--- HOANG THI BAO THOA NGHIEN CUU NHUNG NHAN TO TAC DONG TOI MOI QUAN HE GIỮA Ý ĐỊNH VA HANH VI TIỂU DUNG XANH LUẬN AN TIEN SĨ KINH TE HA NOI, 2017 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUONG ĐẠI HỌC KINH TE ---000--- HOANG THI BAO THOA Ngành: Quan trị kinh doanh Mã số: 62.01 LUẬN AN TIEN SĨ KINH TE Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Thị Liên HÀ NỘI, 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng qui định. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Những kết luận khoa học được đưa ra dựa theo kết quả nghiên cứu của chính tôi và chưa được các nhóm nghiên cứu khác công bố ở bất kỳ một công trình nào khác. Tác giả luận án Hoàng Thị Bảo Thoa LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án “Nghiên cứu những nhân tố tác động tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh của người tiêu dùng Việt Nam”, tôi đã nhận được rất nhiều sự hướng dẫn, hỗ trợ của Ban giám hiệu, phòng Đào tạo, viện Quản trị kinh doanh - Trường Dai học Kinh tế, DHQGHN. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành với những sự hỗ trợ đó. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.

Vũ Anh Dũng, TS. Phạm Thị Liên đã truyền cảm hứng và hướng dẫn cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn tạo điều kiện, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Tác giả luận án Hoàng Thị Bảo Thoa MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục DANH MỤC HÌNH.

2 2Ÿ 5£ S22 €Ss£Es£EssESSEESeEseEsExserserserssesserseree i /. ii PHU LUỤC. Tính cấp thiết của luận án. Mục đích và nhiệm vụ nghiên CỨU.1 Mục đích nghiên CỨU.- -- 22c 1201121112119 11111 11111 1111111111011 11 1E Hy gykt 6 VN ¡(0218513015 CUU 001.

Câu hỏi nghiên CỨU. Pham vi và đối tượng nghiên cứu .1 Đối tượng nghiên CỨU. - ¿52 522S22SE2EEEEEEEEEEEE121121121121121111111211 1e xe § 4.2 Phạm vi nghiÊn CỨU. Những đóng gop cia luận áI.1 Về mặt lý thuyẾt.2 Về mặt thực tiễn.

Giới thiệu về kết cấu luận án.---- 2 2 s°s£©ss©ssesseessessessessersscsee 12 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VA TONG QUAN CÁC NHÂN TO TÁC ĐỘNG TOI MOI QUAN HE GIỮA Ý ĐỊNH VÀ HANH VI TIỂU DUNG XXANNH. GHI HH HH.1 Cơ sở lý thuyết về hành vi tiêu dùng xanh.1 Các khái niệm liên quan đến tiêu đùng xanh .2 Cơ sở lý thuyết về hành vi tiêu dùng xanh.2 Tổng quan các nghiên cứu liên quan.1 Tổng quan các nghiên cứu về nhân tố tác động tới hành vi tiêu dùng xanh23 1.2 Tổng quan các nghiên cứu về mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng 1.3 Tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa ý định và hành Vi tiêu dùng Xanhh.-- - - c c1 121111211 311111 1111111101111 111811111 1v vn ng kg 33 1.3 Tổng quan kinh nghiệm tiêu dùng xanh trên thế giới .1 Trung QuỐc oeccecceccecsscsssssssssessessessessssucsucsucevessseseesacsussussscssssaessssassnesseaneaes 37 s8: .5 Các nước thuộc liên minh Châu Âu (EU).4 Các mô hình nghiên cứu liên q411.1 Mô hình khái niệm về hành vi người tiêu dùng.2 Mô hình hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng quan tâm tới môi trường44 1.3 Mô hình giả định các nhân tố ảnh hưởng tới hành vi tiêu dùng xanh của người tiêu dùng Việt NaIm.5 Khoảng trống và hướng nghiên €ứu.----° 2s se ssssessesss=sses 47 1.6 Mô hình nghiên cứu và các giả thuyẾt.----° 5 se sscssessessecsess 49 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Qui trình nghién CỨCU.2 Phương pháp thu thập dữ li .1 Dữ liệu thứ cấp.2 Dữ liệu sơ cấp.3 Phương pháp phân tích dit liỆU.1 Phương pháp phân tích, tong hợp so sánh .--- ¿5 s+cs+cs+cs+£zzse2 63 2.2 Phương pháp phân tích thống kê, đánh giá tác động .-------- 63 CHUONG 3: THUC TRẠNG TIEU DUNG XANH VÀ CÁC NHÂN TO ANH HUONG TOI MOI QUAN HE GIỮA Ý ĐỊNH VA HANH VI TIỂU 0n eeeo:0 -.1 Đặc điểm thị trường người tiêu dùng Việt Nam .2 Thực trạng tiêu dùng xanh ở Việt Nam từ kết quả phan tích tài liệu thứ 3.3 Kết qua phân tích điều tra.1 Ty lệ phản hồi và thông tin cơ bản của người được điều tra.2 Tỷ lệ người tiêu dùng Việt Nam biết đến tiêu dùng xanh.3 Thuc trang tiéu dung xanh tai Viét Nam theo két qua điều tra.3 Đánh giá độ tin cậy và xác thực thang ổoO.4 Phân tích mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh .5 Kiểm định tác động của các nhân tố tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh .6 Ảnh hưởng của các nhân tố tiền đề của ý định tiêu dùng xanh và các biến kiểm SOát. - c3 St St 1511112121111115111111511111151151111111111111111111111E1E11 1E xe 99 CHUONG 4: BAN LUẬN KET QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ KIEN NGHỊ.1 Bàn luận kết quả nghiên cứu.s- << 5° s° se sessessessessess=sessess 104 4.1 Tổng kết kinh nghiệm quốc tế về tiêu dùng xanh và hàm ý đối với Việt 0¬.2 Ban luận các kết quả điều tra.2 Các đề xuất và kiến nghị.-- 2s se se ©ssssexsersetssessersersersssse 108 4.1 Các đề xuất và kiến nghị đối với doanh nghiệp.2 Các đề xuất và kiến nghị đối với các cơ quan nhà nước.3 Các dé xuất kiến nghị đối với người tiêu ding eee eseseeeeeseeeeeee 114 4.3 Một so hạn chê của nghiên cứu va dé xuat cho hướng nghiên cứu tiép ÍNC| 00 2. 000009469004 00080996 116 KET LUẬN DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC HÌNH STT | TÊN HÌNH Trang 1 | Hình 1.1: Mô hình day đủ Lý thuyết hành vi có kế hoạch 22 2_ | Hình 1.2: Quá trình mua hang 3l 3 | Hình 1.3: Mô hình khái niệm về hành vi người tiêu dùng 43 4 | Hình 1.4: Mô hình hành vi tiêu dùng tong thé của người tiêu dùng | 45 quan tâm tới môi trường 5_ | Hình 1.5: Mô hình giả định các nhân tổ ảnh hưởng tới hành vi 46 tiêu dùng xanh của người tiêu dùng Việt Nam 6_ | Hinh 1.6: Mô hình nghiên cứu 50 DANH MỤC BANG STT | TÊN BẢNG Trang 1 | Bảng 2.1: Bảng mô tả thang do 51 2 | Bang 2.2: Bang mô ta thang likert 58 3 | Bang 2.3: Bang mã hóa các thang do 65 4 | Bang 3.1: Thống kê ty lệ người tiêu dùng biết đến khái niệm tiêu | 83 dùng xanh 5 | Bảng 3.2: Bang phân tích điểm trung bình chung của một số nhan| 90 tố 6_ | Bảng 3.3: Bảng thống kê câu hỏi trong tương quan tông của thang 92 đo Hanh vi tiêu dùng xanh 7 | Bảng 3.4 Kết quả kiểm định thước đo các nhân tô Nhận thức vê | 93 tính hiệu quả, sự nhạy cảm về giá và Sự sẵn có của sản phẩm 8 | Bảng 3.5: Bảng thong kê câu hỏi trong tương quan tông của thang 94 đo Quan tâm tới môi trường 9 | Bảng 3.6 Kết quả kiêm định thước đo các nhân tô Quan tâm tới | 95 môi trường, thái độ với môi trường và chuẩn mực chủ quan về tiêu dùng xanh 10 | Bảng 3.7: Bảng phân tích KMO va Bartlett's Test mối quan hệ 96 giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh 11 | Bang 3.8: phân tích tương quan tác động của ý định đến hành vi 96 tiêu dùng xanh (Correlations) 12 | Bang 3.9: Bảng phân tích tương quan Spearman's rho mỗi quan hệ 96 giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh 13 | Bang 3.10: Bảng phân tích hồi qui tuyến tính các nhân tổ anh| 98 hưởng tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh 14 | Bảng 3.11 Kết quả hôi quy với ý định TDX là bién phụ thuộc 100 15 | Bảng 3.12: Mô tả giá tri trung bình của ý định và hành vi tiêu dùng | 100 xanh của phân biệt theo giới tính 16 | Bang 3.13: Hệ số tương quan giữa ý định và hành vi tiêu dùng ở| 101 il các nhóm giới tính khác nhau 17 | Bảng 3.14: Hệ số tương quan giữa ý định và hành vi tiêu dùng ở| 101 hai nhóm giới tính nam và nữ (Spearman's rho) 18 | Bảng 3.15: Tác động của thu nhập đến méi quan hệ giữa ý định và| 103 hành vi tiêu dùng xanh 19 | Bang 4.1: Bang tóm tắt các chính sách và chương trình thúc đây | 105 tiêu dùng xanh ở một sô quôc gia trên thê giới ill PHỤ LỤC STT | TÊN HÌNH Trang I | Phụ lục 1: Bảng thống kê các nghiên cứu liên quan 2 | Phụ lục 2: Phiêu điều tra sơ bộ 3 | Phụ lục 3: Phiếu điều tra chính thức 4 | Phụ lục 4: Thông tin của người được điều tra iv MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của luận án Tiêu dùng xanh hiện đang được xem là xu hướng tiêu dùng của thế kỷ khi môi trường trở thành mối quan tâm lớn của nhiều quốc gia trên thế giới. Những cụm từ như sự nóng lên toan cầu, hiệu ứng nhà kính, tình trạng xâm lấn của nước biển. thường xuyên được các chính phủ, các tổ chức và người dân nhắc đến như là một van đề đáng quan tâm trong mọi khía cạnh cuộc sống. Trong thập kỷ qua, rất nhiều nỗ lực đã được đưa vào các chính sách và chương trình nhằm chuyền đổi thành công cơ cấu công nghiệp và làm quy trình sản xuất sạch và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên các doanh nghiệp chỉ có thể làm giảm những tác động đến môi trường liên quan đến việc sản xuất chứ không giải quyết được các tác động đến môi trường liên quan đến việc lựa chọn, sử dụng và thải loại sản phẩm của người tiêu dùng (Fuchs và Lorek, 2005). Hon thế nữa, những thay đổi được cho là cần thiết còn vì các vấn đề kỹ thuật từ phía sản xuất có xu hướng bị các tăng trưởng trong tiêu dùng vượt qu a (Mont và Plepys, 2008; Throne-Holst và cộng sự, 2007). Khi người tiêu dùng càng ngày càng quan tâm đến môi trường, họ coi trọng hơn đến hành vi mua thân thiện với môi trường. Chính nhận thức về vấn đề môi trường của người tiêu dùng dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong quyết định tiêu dùng.

Hiện nay tiêu ding xanh càng ngày càng đóng một vai trò quan trọng đối với môi trường và xã hội vì nó được xem là xu hướng tiêu dùng tiến bộ và tiết kiệm.