Luận án tiến sĩ: Du lịch biển Thanh Hóa trong bối cảnh biến đổi khí hậu - Nguyễn Xuân Hải

ĐẠI HỌC QĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------ NGUYỄN XUÂN HẢI DU LỊCH BIỂN THANH HÓA TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (NGHIÊN CỨU HÀNH VI CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN) LUẬN ÁN TIẾN SỸ DU LỊCH HÀ NỘI – 2023 ĐẠIĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------ NGUYỄN XUÂN HẢI__________________ DU LỊCH BIỂN THANH HÓA TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (NGHIÊN CỨU HÀNH VI CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN) Chuyên ngành: Du lịch Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ DU LỊCH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG HỌC PGS.TS TRẦN ĐỨC THANH HÀ NỘI – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.Trần Đức Thanh. Mọi tài liệu tham khảo được dùng trong luận án này đều được trích dẫn rõ ràng tên tác giả, tên công trình nghiên cứu. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng, đã được công bố theo đúng quy định. Kết quả nghiên cứu của luận án không trùng lặp với các đề tài khác và chưa từng được công bố trong bất kỳ một nghiên cứu nào khác.

Hà Nội, ngày ….năm 2023 Người hướng dẫn khoa học Tác giả PGS.Trần Đức Thanh Nguyễn Xuân Hải Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.Trần Đức Thanh. Mọi tài liệu tham khảo được dùng trong luận án này đều được trích dẫn rõ ràng tên tác giả, tên công trình nghiên cứu. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng, đã được công bố theo đúng quy định. Kết quả nghiên cứu của luận án không trùng lặp với các đề tài khác và chưa từng được công bố trong bất kỳ một nghiên cứu nào khác.

Hà Nội, ngày ….năm 2022 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành Luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ phía các tập thể và cá nhân. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Trần Đức Thanh đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và dìu dắt tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này Tôi cũng cảm ơn PGS.TS Phạm Hồng Long và các thầy cô, anh/ chị/ em trong Khoa Du lịch học trường Đại học KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội đã luôn động viên, luôn tạo mọi điều kiện hỗ trợ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và những đồng nghiệp đã luôn động viên và tận tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới tất cả những người tham gia khảo sát đã dành thời gian điền vào bảng câu hỏi. Luận án của tôi sẽ không thực hiện được nếu không có sự đóng góp ủng hộ của mọi người.

MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Cấu trúc của luận án. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH BIỂN TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU.

Tổng quan nghiên cứu về du lịch biển và biến đổi khí hậu. Tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch. Tác động của du lịch đến biến đổi khí hậu. Hành vi ứng phó của du lịch biển với biến đổi khí hậu .Các thuyết cơ bản liên quan đến nghiên cứu hành vi ứng phó với biến đổi khí hậu.

Các mô hình nghiên cứu ứng phó với biến đổi khí hậu. Tổng quan các nghiên cứu về Du lịch biển và BĐKH tại Việt Nam và Thanh Hóa trong thời gian gần đây. Khoảng trống nghiên cứu. Du lịch biển.

Biến đổi khí hậu. Thuyết nền nghiên cứu về du lịch biển trong BĐKH .66 Tiểu kết chương 1.71 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tiếp cận phát triển bền vững. Quy trình nghiên cứu.

Giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp. Phương pháp nghiên cứu trắc lượng thư mục. Phương pháp thảo luận nhóm tập trung. Phương pháp nghiên cứu thực địa.

Phương pháp chuyên gia. Phương pháp bảng hỏi. Phương pháp mô hình phương trình cấu trúc (Structural Equation Model SEM) .99 Tiểu kết chương 2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Tổng quan về địa bàn nghiên cứu. Vị trí địa lý tự nhiên. Tài nguyên du lịch biển. Bối cảnh nghiên cứu.

Thực trạng kinh doanh du lịch biển. Tác động của BĐKH đến du lịch biển Thanh Hóa. Kết quả phân tích bảng hỏi. Thống kê mô tả mẫu khảo sát chính thức.

Kết quả kiểm chứng tính phù hợp của mô hình nghiên cứu. Đánh giá độ tin cậy thang đo. Phân tích nhân tố khám phá (EFA). Phân tích nhân tố khẳng định (CFA).

Kiểm định mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Hành vi của các bên liên quan trước tác động của biến đổi khí hậu trong du lịch ở Thanh Hóa .158 Tiểu kết chương 3.162 CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN, HÀM Ý VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG NGHIÊN CỨU TRONG TƯƠNG LAI. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Hàm ý nghiên cứu.

Cơ quan nhà nước và các tổ chức quốc tế:. Các nhà cung cấp dịch vụ du lịch. Khách du lịch. Mạng lưới truyền thông và nghiên cứu.

Cộng đồng dân cư địa phương. Hạn chế và hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai .175 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .181 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Error! Bookmark not defined.197 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết STT Giải thích tắt 1 BĐKH Biến đổi khí hậu Hội nghị các bên về biến đổi khí hậu 2 COP (Copference of Parties) 3 HST Hệ sinh thái Uỷ ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu 4 IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 5 IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) 6 KNK Khí nhà kính 7 NBD Nước biển dâng 8 NCS Nghiên cứu sinh Phần bình phương tối thiểu 9 PLS (Partial Least Square) Mô hình cấu trúc tuyến tính 10 SEM Structural Equation Modeling Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc 11 UNESCO (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization) 12 UBND Ủy ban nhân dân 13 UNDP Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc 14 UNEP Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc 15 UNFCCC Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu Tổ chức Du lịch Thế giới thuộc Liên Hợp quốc 16 UNWTO (United Nations World Tourism Organization) 17 WB Ngân hàng Thế giới 18 TRA Thuyết hành hành động hợp lý (TRA) Thuyết bộ ba cốt lõi bền vững (triple bottom line 19 TBL sustainability theory) DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Kết quả tìm kiếm tài liệu theo từ khóa.

Danh sách 10 tạp chí có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến du lịch biển với biến đổi khí hậu nhất. Thống kê 10 nghiên cứu về chủ đề du lịch biển và biến đổi khí hậu có chỉ số trích dẫn nhiều nhất .5: Các tiêu chí đánh giá mức độ phù hợp của mô hình CFA.1: Thực trạng kinh doanh du lịch biển của Thanh Hóa .2: Nhiệt độ (oC) thay đổi trong năm theo kịch bản BĐKH .3: Lượng mưa (%) thay đổi trong năm theo kịch bản BĐKH .4: Diện tích ngập lụt tỉnh Thanh Hóa theo kịch bản BĐKH .5: Nhân khẩu học .6: Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha sơ bộ thang đo (thử nghiệm Pilot) .7: Ma trận xoay nhân tố của phân tích EFA .9: Kiểm định KMO và Bartlett cho các nhân tố trong mô hình nghiên cứu .10: Phương sai trích của các nhân tố .11: Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA .12: Kiểm định độ tin cậy thang đo .14: Kiểm định độ phân biệt .15: Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu .16: Kết quả kiểm định boostrap .17: Kết quả tác động gián tiếp .157 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1.1: Du lịch và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu .2: Mô hình mối quan hệ giữa các khái niệm Biến đổi khí hậu, Du lịch, Nghèo đói và Phát triển bền vững. Mô hình hệ thống kiến thức về biến đổi khí hậu du lịch. Mô hình tác động của biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến ngành du lịch.5: Mô hình khung thích ứng du lịch vùng (RTAF).6: Sơ đồ ứng phó với BĐKH.7: Năng lực thích ứng tương đối của các bên liên quan đến du lịch .1: Qui trình nghiên cứu .2: Mô hình nghiên cứu của đề tài.

Thống kê 20 từ khóa xuất hiện nhiều nhất trong 330 nghiên cứu. Mạng lưới từ khóa xuất hiện theo thời gian của 330 nghiên cứu. Mạng lưới từ khóa rút gọn của 330 nghiên cứu. Số lượng các công trình nghiên cứu về du lịch biển với biến đổi khí hậu xuất bản từ năm 1993 đến năm 2021.

Mạng lưới tác giả và đồng tác giả của 330 công trình nghiên cứu. Thống kê 20 tác giả có nhiều công trình và có liên kết đồng tác giả mạnh nhất .9: Mô hình Biến trung gian .1: Bản đồ nguy cơ ngập khi nước biển dâng 50cm tỉnh Thanh Hóa .2: Bản đồ nguy cơ ngập khi nước biển dâng 100cm tỉnh Thanh Hóa .3: Thành phần Giới tính .5: Trình độ học vấn .8: Địa điểm du lịch biển Thanh Hóa .9: Số lần du lịch biển Thanh Hóa trong một năm .10: Thời gian lưu trú /lần đi du lịch .11: Kết quả CFA chuẩn hóa của mô hình tới hạn .12: Kết quả SEM chuẩn hóa của mô hình lý thuyết .155 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Sơ đồ 1. Tác động của BĐKH đến hoạt động phát triển du lịch. Lý do lựa chọn đề tài Việt Nam có 125 huyện thuộc 28 tỉnh, thành giáp biển.260 km đường bờ biển có 124 bãi biển đẹp, hàng chục vịnh nổi tiếng trong và ngoài nước.

Hoạt động chủ yếu của khách du lịch khi về các vùng biển là tắm biển hoặc nghỉ dưỡng biển. Chính vì vậy đi dọc từ Quảng Ninh đến Kiên Giang, nơi đâu khách du lịch cũng có thể tham gia vào các loại hình du lịch biển. Diện tích tự nhiên của vùng lãnh thổ nơi diễn ra hoạt động du lịch biển là 126.