Luận án: Nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp may ở Việt Nam

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG --------------------------------------- DƯƠNG THỊ TÂN NGHIÊN CỨU NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CỦA CÁC DOANH NGHIỆP MAY Ở VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ HÀ NỘI - 2023 HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG --------------------------------------- DƯƠNG THỊ TÂN NGHIÊN CỨU NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CỦA CÁC DOANH NGHIỆP MAY Ở VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN NGỌC THẮNG 2. NGUYỄN THỊ MINH AN HÀ NỘI - 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận án tiến sĩ “Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp may ở Việt Nam” là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu được sử dụng trong luận án hoàn toàn được thu thập từ thực tế, chính xác, đáng tin cậy, có nguồn gốc rõ ràng, được xử lý trung thực và khách quan.

Hà Nội, tháng 10 năm 2023 Tác giả Dương Thị Tân ii LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian dài học tập và làm việc nghiêm túc, Nghiên cứu sinh (NCS) đã hoàn thành luận án tiến sĩ với đề tài: “Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp may ở Việt Nam”. Để hoàn thành luận án này, NCS xin bảy tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Ngọc Thắng và PGS. Nguyễn Thị Minh An đã hỗ trợ và hướng dẫn trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu.

NCS xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo, thầy cô và các nhà khoa học của Học Viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, đặc biệt là các thầy cô Khoa Đào tạo Sau Đại học và Khoa Quản trị kinh doanh I đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho NCS hoàn thành luận án. NCS xin trân trọng cảm ơn những ý kiến góp ý với bản thảo và luận án của tập thể những nhà khoa học: GS. Bùi Xuân Phong - Học viện CN BCVT; GS. Nguyễn Kế Tuấn - Đại học Kinh tế Quốc dân, PGS.

Hà Văn Hội - Đại học Kinh tế, ĐH Quốc gia Hà Nội; PGS. Lê Anh Tuấn - Đại học Điện lực; PGS. Ngô Thị Kim Thanh - Đại học Kinh tế Quốc dân; TS. Trần Thị Thập, TS.

Lê Thị Hồng Yến, TS. Vũ Trọng Phong- Học viện CN BCVT, TS. Hoàng Xuân Hiệp-Trường ĐH Công nghiệp Dệt May Hà Nội. Cuối cùng, NCS xin chân thành cảm ơn những đồng nghiệp, gia đình và bạn bè đã luôn bên cạnh giúp đỡ, động viên và chia sẻ khó khăn trong quá trình học tập để tôi hoàn thành luận án.

Xin trân trọng cảm ơn! iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG. ix DANH MỤC HÌNH. x PHẦN MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ. 8 CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu về đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.

Các công trình nghiên cứu sử dụng thang đo để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Khoảng trống nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TRONG DOANH NGHIỆP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Khái quát đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.

Khái niệm đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Vai trò của đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Các cách tiếp cận về đổi mới sáng tạo và phân loại đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Các cách tiếp cận về đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.

Phân loại đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Năng lực đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Nhân tố bên ngoài ảnh hưởng tới đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp iv.

Nhân tố bên trong ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp may Việt Nam. Cơ sở đề xuất mô hình nghiên cứu. Các nhân tố bên trong ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp may.

Nhân tố bên ngoài ảnh hưởng tới đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp may. Đặc điểm và lợi ích của đổi mới sáng tạo đối với doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Đề xuất mô hình nghiên cứu. QUI TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Cách tiếp cận và qui trình nghiên cứu. Cách tiếp cận nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp điều tra, thu thập và xử lý thông tin.

Phương pháp điều tra. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý thông tin. Xây dựng thang đo của các nhân tố.

Xây dựng thang đo nháp. Hiệu chỉnh thang đo. Hiệu chỉnh ngữ nghĩa. Điều tra thử và điều chỉnh.

Bảng hỏi chính thức. Mô tả mẫu khảo sát. BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp may Việt Nam.

Giới thiệu về ngành may Việt Nam. Thực trạng tình hình kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc Việt Nam. Các phương thức sản xuất hàng may mặc. Thực trạng đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp may Việt Nam.

Cơ hội và thách thức đổi mới sáng tạo đối với doanh nghiệp may Việt Nam. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp may Việt Nam. Tổng quan về dữ liệu điều tra. Kết quả phân tích Cronbach alpha đối với các nhân tố.

Kết quả phân tích Cronbach alpha đối với các yếu tố. Kết quả phân tích Cronbach Alpha đối với các nhóm nhân tố. Kết quả kiểm định phù hợp với phân tích nhân tố. Kết quả phân tích nhân tố tác động đến đổi mới, sáng tạo của doanh nghiệp may.

Phân tích tác động của chính sách xanh hóa ngành may. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 137 VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

Tính tương đồng giữa kết quả phân tích của luận án với các nghiên cứu khác và cơ sở lý thuyết. Một số điểm mới của kết quả phân tích của luận án. Một số điểm còn hạn chế. Đề xuất, khuyến nghị.

Bài học thành công, thất bại về đổi mới sáng tạo tại doanh nghiệp may Việt Nam trong thời gian vừa qua. Đề xuất phương hướng thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các doanh vi nghiệp may ở Việt Nam trong thời gian tới. Khuyến nghị các giải pháp nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp may ở Việt Nam trong thời gian tới. Nhóm giải pháp chung liên quan đến đổi mới sáng tạo.

Nhóm giải pháp liên quan đến quản lý doanh nghiệp ngành may 144 5. Nhóm giải pháp liên quan đến thể chế. Nhóm giải pháp liên quan đến chính sách. Nhóm giải pháp liên quan đến marketting.

150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 165 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt Vải Cotton BCI (Vải cotton BCI Better Cotton Initiative bền vững) Conditional Maximum Ước lượng hợp lý tối đa có CML Likelihood điều kiện. Phương thức sản xuất gia CMT Cut, Make, Trim công ĐMST Đổi mới sáng tạo DN Doanh nghiệp Mô hình động cho dữ liệu nhị DPM Dynamic Probit Model phân.

Department of Trade and Phòng Thương Mại và Công DTI industry nghiệp Anh quốc EC European Commission Ủy ban châu Âu EU European Union Liên minh châu Âu Phương thức sản xuất mua FOB Free On Board nguyên liệu bán thành phẩm GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội International Business Tập đoàn công nghệ máy tính IBM Machines IBM Maximum Likelihood MLE Ước lượng hợp lý tối đa. Estimation NCS Nghiên cứu sinh Phương thức sản xuất thương OBM Own Brand Manufacturing hiệu gốc Phương thức sản xuất thiết kế ODM Original Design Manufacture gốc viii Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt Vải Cotton BCI (Vải cotton BCI Better Cotton Initiative bền vững) Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD Cooperation and Kinh tế Development Original Equipment Phương thức sản xuất thiết bị OEM Manufacturing gốc R&D Research & development Nghiên cứu và phát triển xã hội hóa (socialization), Socialization, Externalization, ngoại hóa (externalization), SECI Combination, Internalization kết hợp (combination), tiếp thu (internalization). Điều ước quốc tế đa phương Trade-Related Intellectual TRIPS về sở hữu trí tuệ, thương mại Property Rights Agreement trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ ix DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Các biến sử dụng trong mô hình nghiên cứu.

Tổng hợp kết quả phỏng vấn cá nhân. Số lượng doanh nghiệp dệt may. Lực lượng lao động công nghiệp ngành dệt may năm 2016-2020. Giá trị sản xuất công nghiệp và tốc độ tăng trưởng ngành dệt may giai đoạn 2014 -2016.

Cân đối xuất, nhập khẩu hàng dệt may Việt Nam 2016-2020. Tổng hợp số lượng câu hỏi theo các nhóm nhân tố. Kết quả kiểm định Cronbach Alpha đối với các yếu tố. Kết quả kiểm định Cronbach Alpha đối với nhóm nhân tố quản lý.

Kết quả kiểm định Cronbach Alpha đối với nhóm nhân tố Thể chế. Kết quả kiểm định Cronbach Alpha đối với nhóm nhân tố Chính sách. Kết quả kiểm định Cronbach Alpha đối với nhóm nhân tố Marketing 124 Bảng 4. Kết quả kiểm định KMO đối với các nhóm nhân tố.

Tác động của các nhóm nhân tố tới đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp may Việt Nam. Ảnh hưởng biên của các nhân tố tới xác suất lựa chọn đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp may Việt Nam .130 x DANH MỤC HÌNH Hình 2. 8 nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến năng lực đổi mới sáng tạo của DN kinh doanh tại Việt Nam của Vương Đức Hoàng Quân, năm 2018. Mối quan hệ của các nhân tố chính ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp da giầy Hà Nội, Trần Thị Hồng Việt, 2016.

Mô hình nhân tố ảnh hưởng tới đổi mới sáng tạo tại doanh nghiệp may. 1 Quy trình nghiên cứu hỗn hợp, theo Creswell (2002). Qui trình nghiên cứu luận án tiến sĩ do NCS tổng hợp. Sơ đồ chu trình phát triển thang đo trong nghiên cứu.

Chuỗi luân chuyển hàng hóa dệt may toàn cầu. Tình hình ngành dệt may năm 2019 – 2020. Sơ đồ mô tả các phương thức sản xuất trong ngành dệt may .108 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.