Luận án nâng cao năng lực quản trị công ty tại các ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN HẬU CẦN NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ CÔNG TY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG – BẢO HIỂM HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN HẬU CẦN NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ CÔNG TY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số : 9. 01 Người hướng dẫn khoa học: HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Nâng cao năng lực quản trị công ty tại các ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và tiêu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tất cả những tài liệu tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn và tham chiếu đầy đủ.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ MỞ ĐẦU 1 Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố có 6 liên quan đến đề tài luận án 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 6 1. Các các công trình nghiên cứu ngoài nước 6 1. Các công trình nghiên cứu trong nước 12 1.

Nhận xét và khoảng trống nghiên cứu 16 1. Xác định khoảng trống nghiên cứu 17 1. Hướng nghiên cứu của luận án 18 1. Câu hỏi nghiên cứu 18 1.

Hướng nghiên cứu các nội dung luận án 18 Kết luận chương 1 19 Chương 2: Lý luận chung về năng lực quản trị công ty tại các ngân 20 hàng thương mại cổ phần 2. Quản trị công ty tại các ngân hàng thương mại cổ phần 20 Khái niệm và đặc điểm hoạt động kinh doah của ngân hàng thương 2. 20 mại cổ phần …………………………………. Quản trị công ty tại các ngân hàng thương mại cổ phần …….

Năng lực quản trị công ty tại các ngân hàng thương mại cổ phần 36 2. Nội dung năng lực QTCT tại các ngân hàng thương mại cổ phần …. 37 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực QTCT của các ngân hàng 2. 47 thương mại cổ phần ………………………………………………… 2.

Các yếu tố chủ quan………………………………………. Các yếu tố khách quan………………………………………………. 54 Các tiêu chí phản ánh năng lực QTCT của các ngân hàng thương 2. 56 mại cổ phần ………………………………………………….

Các tiêu chí định tính …………………………………. Các tiêu chí định lượng …………………………………. 59 Kinh nghiệm một số quốc gia về quản trị công ty và bài học kinh 2. 62 nghiệm cho các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam …………….

Kinh nghiệm quốc tế …………………………………………….… 62 Bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước 2. Kết luận chương 2 …………………………………………….…… 69 Chương 3: Thực trạng năng lực quản trị công ty tại các ngân hàng 70 thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam ………………. Khái quát về các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam ……………. Quá trình hình thành và phát triển các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 70 3.

Đặc điểm của các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam ………… ……. Kết quả hoạt động kinh doanh của các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 77 Thực trạng năng lực quản trị công ty tại các NHTMCP nhà nước ở Việt 3. Thực trạng năng lực QTCT tại các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 3. 79 theo hoạt động quản trị ……………………………….

Thực trạng năng lực QTCT tại các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 3. 89 qua các chỉ tiêu tài chính ………………………. Sử dụng mô hình kinh tế lượng để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng 3. 104 đến năng lực QTCT tại các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 3.

Thiết kế thang đo …………………………………………………. Dữ liệu thực nghiệm ………………………………………………. Thống kê mô tả ……………………………………………………. Phân tích dữ liệu sơ bộ và giả thuyết thực nghiệm ………………… 111 3.

Đánh giá độ tin cậy và giá trị của thang đo ………………………. Đánh giá sự phù hợp của mô hình ………. Kiểm định sự phù hợp của mô hình ……………………………… 117 3. Kết quả chạy mô hình nghiên cứu ………………………………….

117 Đánh giá thực trạng năng lực QTCT của các NHTMCP nhà nước 3. Kết quả đạt được …………………………………………………… 119 3.3 Nguyên nhân của hạn chế …………………………………………. 122 Kết luận chương 3 ………………………………………………… 125 Chương 4: Giải pháp nâng cao năng lực quản trị công ty tại các 126 ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam Định hướng, mục tiêu nâng cao năng lực QTCT tại các NHTMCP 4. 126 nhà nước ở Việt Nam đến năm 2030 Bối cảnh chung ảnh hưởng đến năng lực quản trị công ty của các ngân 4.

126 hàng thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam ……………. Định hướng nâng cao năng lực lực quản trị công ty của các ngân hàng 4. 130 thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam …………………. Giải pháp nâng cao năng lực quản trị công ty tại các ngân hàng 4.

132 thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam ………………. Nâng cao nhận thức về quản trị công ty và năng lực quản trị điều hành 4. 132 tại các ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam 4. Hoàn hiện cơ chế thực hiện quyền chủ sở hữu …………………….

134 Nâng cao năng lực Hội đồng quản trị tại các NHTMCP nhà nước ở 4. Hoàn thiện cơ chế công khai, minh bạch thông tin báo cáo tài chính 139 Hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại các ngân hàng thương mại cổ 4. 140 phần nhà nước ở Việt Nam ……… ………………………………. Nâng cao năng lực ban giám đốc tại các ngân hàng thương mại cổ phần 4.

141 nhà nước ở Việt Nam ………………………………………. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại các ngân hàng thương mại cổ 4. 142 phần nhà nước ở Việt Nam ………………………………… 4. Nâng cao năng lực giám sát, kiểm soát nội bộ …………………….

145 Nâng cao vai trò của cổ đông tham gia vào các hoạt tại các ngân hàng 4. 148 thương mại cổ phần nhà nước ở Việt Nam ………………………… 4. Đối với Chính phủ …………………………………………………. Đối với ngân hàng nhà nước Việt Nam …………………………… 151 4.

Đối với Bộ tài chính ………………………………………………. 153 Kết luận chương 4 ………………………………………………… 154 KẾT LUẬN ………………………………………………………. 155 CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á BCTC Báo cáo tài chính BĐH Ban điều hành BGĐ Ban giám đốc BKS Ban kiểm soát CTCP Công ty cổ phần CSH Chủ sở hữu CLNNL Chất lượng nguồn nhân lực ĐHĐCĐ Đại hội đồng cổ đông GSKSNB Giám sát kiểm soát nội bộ HĐQT Hội đồng quản trị HĐKD Hoạt động kinh doanh HQKD Hiệu quả kinh doanh KTNB Kiểm toán nội bộ NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NLBGĐ Năng lực Ban giám đốc NLHĐQT Năng lực Hội đồng quản trị MTXH Môi trường xã hội QTCT Quản trị công ty OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế TGCĐ Tham gia cổ đông TTBCTC Thông tin báo cáo tài chính TTTC Thị trường tài chính TCTD Tổ chức tín dụng UBKT Ủy ban kiểm tra ROA Tỷ suất sinh lời của tổng tài sản ROE Tỷ suất sinh lời của vốn chủ sở hữu WTO Tổ chức Thương mại Thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU TT Bảng số Tên bảng Trang 1 Bảng 3.1 Danh sách các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 70 Kết quả hoạt động kinh doanh tại các NHTMCP nhà nước 2 Bảng 3.2 78 ở Việt Nam 3 Bảng 3.3 Đặc điểm HĐQT tại các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 80 Đặc điểm Ban điều hành của BIDV, Vietcombank, 4 Bảng 3. Cơ cấu CSH vốn tại BIDV, Vietcombank, Viettinbank 84 Số lượng các ủy ban trực thuộc tại BIDV, Vietcombank, 6 Bảng 3.7 Tổng tài sản tại các NHTMCP nhà nước Việt Nam 89 8 Bảng 3.8 Vốn điều lệ của BIDV, Vietcombank, Vietinbank 91 9 Bảng 3.9 Tổng dư nợ tại các NHTMCP nhà nước Việt Nam 92 10 Bảng 3.10 Huy động vốn tại các NHTMCP nhà nước Việt Nam 95 Tỷ lệ nợ xấu và hệ số CAR của BIDV, Vietcombank, 11 Bảng 3.12 ROA của BIDV, Vietcombank, Vietinbank 99 13 Bảng 3.

ROE của BIDV, Vietcombank, Vietinbank 100 Lợi nhuận trước thuế và lợi nhuận sau thuế của BIDV, 14 Bảng 3. Vietcombank, Vietinbank 102 15 Bảng 3. Hệ số Cronbach’S Alpha các biến phụ thuộc 112 16 Bảng 3. Hệ số Cronbach’S Alpha các biến độc lập 112 17 Bảng 3.

Kiểm định KMO các biến độc lập 113 18 Bảng 3. Kiểm định KMO biến phụ thuộc 114 19 Bảng 3. Bảng hệ số Communalities 115 20 Bảng 3. Kết quả phân tích phương sai trích biến phụ thuộc 115 21 Bảng 3.

Độ phù hợp của mô hình 116 22 Bảng 3. Phân tích phương sai 116 23 Bảng 3. Phân tích hồi quy 117 DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ TT Hình số Tên hình, biểu đồ Trang Các cấp độ và lợi ích tiềm năng của quản trị công 1 Hình 2.1 26 ty có hiệu quả 2 Hình 2.2 Những lợi ích của quản trị công ty 27 Hệ thống kiểm soát nội bộ với 3 tuyến phòng thủ 3 Hình 2.3 34 tại các ngân hàng thương mại cổ phần Mô hình QTCT và cơ cấu bộ máy quản lý của 4 Hình 3.1 71 NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam Mô hình QTCT và cơ cấu bộ máy quản lý của 5 Hình 3.2 73 NHTMCP Công thương Việt Nam Mô hình QTCT và cơ cấu bộ máy quản lý của 6 Hình 3.3 75 NHTMCP Ngoại thương Việt Nam Mô hình kiểm soát nội bộ tại BIDV, Vietcombank, 7 Hình 3.4 88 Vietinbank Các bước nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến 8 Hình 3. năng lực QTCT tại các NHTMCP nhà nước ở Việt 105 Nam 9 Biểu đồ 3.1 Tổng tài sản của các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 90 10 Biểu đồ 3.2 Tổng dư nợ của các NHTMCP nhà nước ở Việt Nam 94 11 Biểu đồ 3.3 Tỷ lệ nợ xấu của BIDV, Vietcombank, Vietinbank 98 12 Biểu đồ 3.4 ROA của của BIDV, Vietcombank, Vietinbank 99 13 Biểu đồ 3.5 ROE của BIDV, Vietcombank, Vietinbank 101 14 Biểu đồ 3.6 Lĩnh vực quản lý của đối tượng khảo sát 110 15 Biểu đồ 3.7 Kinh nghiệm làm việc của đối tượng khảo sát 110 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Quản trị công ty là chủ đề luôn giành được nhiều quan tâm trong suốt quá trình phát triển của nền kinh tế. Rất nhiều tổ chức lớn như OECD, World Bank, BIS… đã có nhiều nỗ lực nhằm phát triển các nguyên tắc quản trị công ty lành mạnh và hiệu quả. Quản trị công ty (QTCT) có tầm quan trọng đặc biệt, được đặt ra như một yêu cầu không thể tách rời với sự phát triển của các doanh nghiệp.