Luận án tiến sĩ: Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam - Lê Minh Thu, Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN HẬU CẦN LÊ MINH THU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG - BẢO HIỂM HÀ NỘI - 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN HẬU CẦN LÊ MINH THU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 9.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phan Thị Thu Hà HÀ NỘI - 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản Luận án “Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả luận án Lê Minh Thu luan an ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ. viii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu.

Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu.

Phương pháp xử lý thông tin, dữ liệu. Đóng góp mới về khoa học của luận án. Kết cấu luận án. 10 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước. Nhận xét và khoảng trống nghiên cứu. 17 Kết luận Chương 1.

20 luan an iii Chương 2: LÝ LUẬN CƠ BẢN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG. Thị trường liên ngân hàng. Khái niệm và đặc điểm của thị trường liên ngân hàng. Vai trò của thị trường liên ngân hàng.

Công cụ giao dịch trên thị trường liên ngân hàng. Các tổ chức tham gia trên thị trường liên ngân hàng. Các hoạt động cơ bản trên thị trường liên ngân hàng. Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng.

Khái niệm về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Mục tiêu quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Phương pháp quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng.

Các tiêu chí đánh giá kết quả quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Nhóm nhân tố khách quan. Nhóm nhân tố chủ quan.

Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại một số nước và bài học rút ra cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại Trung Quốc. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại Thái Lan. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại Singapore.

61 luan an iv 2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam. 63 Kết luận Chương 2. 66 Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI.

67 THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM. Khái quát về thị trường liên ngân hàng Việt Nam. Quá trình hình thành và phát triển thị trường liên ngân hàng Việt Nam. Các loại thị trường liên ngân hàng tại Việt Nam.

Các tổ chức tham gia hoạt động trên thị trường liên ngân hàng Việt Nam. Các công cụ giao dịch trên thị trường liên ngân hàng Việt Nam. Kết quả hoạt động trên thị trường liên ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019. Thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019.

Thực trạng nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Thực trạng kết quả quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Đánh giá về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam. Kết quả đạt được.

Nguyên nhân những hạn chế .125 Kết luận Chương 3. 131 Chương 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM. Dự báo bối cảnh kinh tế - xã hội thế giới và Việt Nam. Quan điểm tăng cường quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam đến năm 2025.

Giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với thị trường liên ngân luan an v hàng Việt Nam. Hoàn thiện khung pháp lý về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Tăng cường hoạt động điều hành của Ngân hàng Nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng. Tăng cường, đổi mới mô hình tổ chức thanh tra, giám sát ngân hàng.

Hoàn thiện cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho hoạt động trên thị trường liên ngân hàng. Các giải pháp khác. Đối với Quốc hội, Chính phủ. Đối với Bộ Tài chính và các cơ quan ngang bộ.

156 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 158 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 169 luan an vi CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ ACB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á BIDV Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam Big4 Nhóm 4 ngân hàng lớn gồm: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam BoT Ngân hàng Trung Ương Thái Lan BTC Bộ Tài chính CBCNV Cán bộ công nhân viên CNTT Công nghệ thông tin CSTT Chính sách tiền tệ CT Chỉ thị CTTC Công ty tài chính EIB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam EUR Đồng tiền chung trong khu vực Liên minh Châu Âu GTCG Giấy tờ có giá HDB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh LSCB Lãi suất cơ bản MAS Ngân hàng Trung Ương Singapore MB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội NHNN Ngân hàng Nhà nước luan an vii NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng Trung Ương OMO Nghiệp vụ thị trường mở PBOC Ngân hàng nhân dân Trung Quốc - People’s Bank of China QĐ-NH Quyết định - Ngân hàng QLNN Quản lý Nhà nước SeAbank Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Nam Á SHB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội STB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín TCB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam TCTD Tổ chức tín dụng TPbank Ngân hàng Thương mại Cổ phần Tiên Phong TT Thông tư TTCK Thị trường chứng khoán TTGSNH Thanh tra, giám sát ngân hàng TTLNH Thị trường liên ngân hàng TTTC Thị trường tài chính TTTT Thị trường tiền tệ VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật VCB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam Vietinbank Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam VNĐ Việt Nam đồng luan an viii DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ 1. Danh mục bảng TT Số bảng Tên bảng Trang Năng lực tài chính của một số NHTM tại Việt 1 Bảng 3.1 80 Nam Tiền gửi và cho vay các TCTD khác của một số 2 Bảng 3.2 84 NHTM tại Việt Nam Các căn cứ pháp lý cho hoạt động quản lý, vận 3 Bảng 3.3 86 hành TTLNH Các căn cứ pháp lý cho hoạt động thanh tra, 4 Bảng 3.4 89 giám sát TCTD 5 Bảng 3.5 Các căn cứ pháp lý cho hoạt động hỗ trợ TCTD 91 6 Bảng 3.6 Văn bản điều hành lãi suất trên TTLNH 92 Mức lãi suất trên TTLNH theo QĐ 1870/QĐ- 7 Bảng 3.8 Giá trị giao dịch trên TTLNH theo kỳ hạn 103 Lãi suất bình quân các kỳ hạn giao dịch trên 9 Bảng 3.9 105 TTLNH Kết quả khảo sát thực trạng môi trường pháp lý 10 Bảng 3.10 112 do NHNN xác lập và điều tiết đối với TTLNH Kết quả khảo sát hoạt động điều hành của 11 Bảng 3.11 114 NHNN đối với TTLNH Việt Nam Kết quả khảo sát hoạt động thanh tra, giám sát 12 Bảng 3.12 116 của NHNN đối với TTLNH Việt Nam Kết quả khảo sát hoạt động hỗ trợ của NHNN 13 Bảng 3.13 118 đối với TTLNH Việt Nam Kết quả khảo sát về các nhân tố ảnh hưởng tới 14 Bảng 3.14 126 QLNN đối với TTLNH Việt Nam luan an ix 2.

Danh mục biểu đồ TT Số biểu đồ Tên biểu đồ Trang 1 Biểu đồ 3.1 Doanh thu của một số NHTM tại Việt Nam 81 Lợi nhuận trước thuế của một số NHTM tại 2 Biểu đồ 3.2 82 Việt Nam Số dư tiền gửi và cho vay các TCTD khác của 3 Biểu đồ 3.3 83 một số NHTM Việt Nam tại ngày 31/12/2019 4 Biểu đồ 3.4 Lãi suất kì hạn qua đêm giai đoạn 2015 - 2019 106 Diễn biến lãi suất trên TTLNH một số kỳ hạn 5 Biểu đồ 3.5 108 trước và sau ngày 10/7/2017 Diễn biến lãi suất trên TTLNH một số kỳ hạn 6 Biểu đồ 3.6 109 trước và sau ngày 12/9/2019 3. Danh mục sơ đồ TT Số sơ đồ Tên sơ đồ Trang 1 Sơ đồ 2.1 Quan hệ QLNN đối với TTLNH 37 2 Sơ đồ 3.1 Cấu trúc của TTLNH Việt Nam 71 3 Sơ đồ 3.2 Cơ cấu tổ chức NHNN Việt Nam 74 Mô hình thanh tra, giám sát của NHNN với 4 Sơ đồ 3.3 99 TCTD luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Thị trường liên ngân hàng (TTLNH) là nơi diễn ra hoạt động mua bán vốn giữa các tổ chức tín dụng như các ngân hàng thương mại (NHTM), các tổ chức tài chính phi ngân hàng và với ngân hàng trung ương (NHTW), nhằm đảm bảo khả năng thanh khoản, dự trữ bắt buộc và kinh doanh tiền tệ ngắn hạn. Trên thực tế, hoạt động của TTLNH có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của hệ thống tài chính quốc gia và thậm chí là trên phạm vi toàn cầu.

Lãi suất và lượng giao dịch trên TTLNH là cơ sở để xác định lãi suất và khối lượng vốn tín dụng mà các NHTM cung ứng cho nền kinh tế, nên sẽ ảnh hưởng đến tổng khối lượng vốn đầu tư, tác động đến thu nhập, sự ổn định và tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, TTLNH hoạt động hiệu quả là mục tiêu hàng đầu trong quản lý nhà nước đối với TTLNH.