Luận án các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán quản trị chiến lược - Nghiên cứu doanh nghiệp sản xuất Đông Nam Bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM BÙI THỊ TRÚC QUY CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC VÀ SỰ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT – NGHIÊN CỨU Ở KHU VỰC ĐÔNG NAM BỘ -VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HCM – 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM BÙI THỊ TRÚC QUY CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC VÀ SỰ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT – NGHIÊN CỨU Ở KHU VỰC ĐÔNG NAM BỘ -VIỆT NAM Chuyên ngành đào tạo: Kế toán Mã số: 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học 1: PGS.

Phạm Văn Dược Người hướng dẫn khoa học 2: TS. Trần Anh Hoa TP. HCM – 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Luận án Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị chiến lược và sự tác động đến thành quả hoạt động tại các doanh nghiệp sản xuất – nghiên cứu ở khu vực Đông Nam Bộ -Việt Nam do chính tôi thực hiện dưới sự dìu dắt, hỗ trợ nhiệt tình của quý Thầy Cô hướng dẫn. Các số liệu cũng như tài liệu trong bài là trung thực, chính xác và có nguồn gốc rõ ràng.

Kết quả nghiên cứu chính thức đã được rút trích công bố trên một số tạp chí, còn lại chưa công bố bất kỳ ở đâu. Tài liệu có sử dụng trong luận án đã được trích dẫn đầy đủ, đúng quy định. Tác giả Bùi Thị Trúc Quy luan an LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành được luận án, tôi xin chân thành cám ơn: PGS.TS Phạm Văn Dược, TS Trần Anh Hoa, là những người đã tận tâm động viên, hướng dẫn, hỗ trợ từng bước cụ thể cho tôi thực hiện nghiên cứu và viết luận án. Quý thầy cô trường Đại học Kinh tế TP.

HCM đã trang bị cho tôi nhiều kiến thức nền tảng để thực hiện luận án tiến sĩ. Lãnh đạo Trường Đại học Thủ Dầu Một đã tạo điều kiện cho tôi được tham gia khóa đào tạo để nâng cao trình độ chuyên môn. Quý chuyên gia, đồng nghiệp, doanh nghiệp đã hỗ trợ tôi trong góp ý, khảo sát để tôi hoàn thành được luận án. Các đồng nghiệp đã gánh vác, chia sẻ công việc hàng ngày để tạo điều kiện thời gian cho tôi hoàn thành luận án.

Anh em, bạn bè đã giúp đỡ động viên trong những lúc tôi cần sự hỗ trợ, động viên nhất. Và cuối cùng, cám ơn gia đình đã chia sẻ, động viên giúp tôi hoàn thành luận án. luan an i MỤC LỤC MỤC LỤC. i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC THUẬT NGỮ TIẾNG ANH.vii DANH MỤC BẢNG.viii DANH MỤC HÌNH.x PHẦN MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu (PPNC). Đóng góp mới của nghiên cứu.1 Về mặt khoa học:.2 Ý nghĩa thực tiễn:. Kết cấu của luận án.5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC.1 Các nghiên cứu liên quan.2 Tổng quan các nghiên cứu nước ngoài.1 Nghiên cứu áp dụng SMA.2 Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng SMA và sự tác động đến thành quả hoạt động.3 Tổng quan các nghiên cứu trong nước.1 Nghiên cứu áp dụng SMA.2 Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng SMA và sự tác động đến thành quả hoạt động.25 luan an ii 1.5 Xác định vấn đề nghiên cứu – Định hướng nghiên cứu.26 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT.1 Cơ sở lý thuyết về SMA.1 Sự thay đổi của môi trường kinh doanh ảnh hưởng đến KTQT.2 Khái niệm về SMA.3 Vai trò và nhiệm vụ của SMA.4 Đặc điểm của SMA.5 Công cụ SMA.2 Thành quả hoạt động.1 Lý thuyết dự phòng.1 Nội dung lý thuyết.2 Vận dụng lý thuyết dự phòng cho nghiên cứu.2 Lý thuyết đại diện.1 Nội dung lý thuyết.2 Vận dụng lý thuyết đại diện cho nghiên cứu.3 Lý thuyết xử lý thông tin.1 Nội dung lý thuyết.2 Vận dụng lý thuyết xử lý thông tin cho nghiên cứu.4 Khung lý thuyết của nghiên cứu.5 Xây dựng các giả thuyết nghiên cứu.1 Quy mô công ty.2 Mức độ cạnh tranh.3 Xây dựng chiến lược kinh doanh.4 Kế toán tham gia vào việc ra QĐCL.5 Sự phân cấp quản lý.6 Trình độ công nghệ.7 Mối quan hệ giữa áp dụng SMA với thành quả hoạt động của DN.6 Mô hình nghiên cứu dự kiến.64 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Khái quát phương pháp và quy trình nghiên cứu.66 luan an iii 3.1 Khái quát về PPNC.2 Quy trình nghiên cứu.1 Khung nghiên cứu.2 Quy trình thực hiện nghiên cứu.2 Thiết kế nghiên cứu định tính và xây dựng thang đo.1 Dữ liệu NCĐT.2 Chọn mẫu NCĐT.3 Các công việc cần thiết trước khi phỏng vấn.1 Xác định các câu hỏi cần điều tra.2 Xác định loại câu hỏi cho nghiên cứu tình huống.3 Thiết kế đề cương câu hỏi phỏng vấn.4 Phỏng vấn chuyên gia.5 Thảo luận nhóm tập trung.6 Mô hình, thang đo và các khái niệm nghiên cứu.1 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu.2 Xây dựng thang đo các khái niệm nghiên cứu.3 Quy trình và phương pháp phân tích dữ liệu định lượng.1 Mẫu nghiên cứu.2 Phương pháp phân tích nghiên cứu định lượng sơ bộ.2 NCĐL chính thức.2 Đối tượng khảo sát.3 Kích thước mẫu.4 Xác định phương pháp lấy mẫu.5 Xác định phương thức lấy mẫu.6 Quá trình khảo sát.7 Phương pháp phân tích dữ liệu NCĐL chính thức.90 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN.1 Kết quả nghiên cứu định tính.94 luan an iv 4.2 Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ.3 Kết quả NCĐL chính thức.1 Mô tả mẫu nghiên cứu.2 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA.4 Phân tích nhân tố khẳng định CFA.5 Kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính SEM và giả thuyết nghiên cứu.1 Kiểm định mô hình bằng mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.2 Kiểm định ước lượng mô hình nghiên cứu bằng Bootstrap.3 Kiểm định giả thuyết nghiên cứu.4 Phân tích sự khác biệt.4 Bàn luận kết quả nghiên cứu.1 Bàn luận kết quả chính từ nghiên cứu.2 Bàn luận kết quả nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng SMA trong DNSX.1 Mức độ cạnh tranh.2 Xây dựng CLKD.3 Kế toán tham gia vào việc ra QĐCL.4 Quy mô công ty.5 Sự phân cấp quản lý.6 Trình độ công nghệ.3 Bàn luận về kết quả nghiên cứu nhân tố áp dụng SMA tác động đến TQHĐ của DNSX.124 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý.2 Hàm ý từ kết quả nghiên cứu.2 Hàm ý quản trị.1 Mức độ cạnh tranh.2 Xây dựng CLKD.3 Kế toán tham gia vào việc ra quyết định chiến lược.4 Quy mô công ty.5 Trình độ công nghệ.6 Áp dụng SMA trong DNSX.3 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài.143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ.I TÀI LIỆU THAM KHẢO.II PHỤ LỤC 1:.PL/1 TỔNG HỢP CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG SMA TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI THÀNH QUẢ.PL/1 PHỤ LỤC 2A:.PL/6 DANH SÁCH CHUYÊN GIA THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH (PHỎNG VẤN). PL/6 PHỤ LỤC 2B:.PL/8 DANH SÁCH CHUYÊN GIA THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH (THẢO LUẬN NHÓM).PL/8 PHỤ LỤC 3: DÀN BÀI THẢO LUẬN CHUYÊN GIA.PL/9 PHỤ LỤC 4: DANH SÁCH CÁC DOANH NGHIỆP ĐƯỢC KHẢO SÁT.PL/14 PHỤ LỤC 5: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT.PL/23 PHỤ LỤC 6: KIỂM TRA ĐỘ TIN CẬY (SƠ BỘ).PL/28 PHỤ LỤC 7: EFA (SƠ BỘ).PL/33 PHỤ LỤC 8: THỐNG KÊ TẦN SUẤT CÁC BIẾN ĐỊNH TÍNH.PL/39 PHỤ LỤC 9: KIỂM TRA ĐỘ TIN CẬY (CHÍNH THỨC).PL/41 PHỤ LỤC 10: EFA (CHÍNH THỨC).PL/45 PHỤ LỤC 11: PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHẲNG ĐỊNH.PL/52 PHỤ LỤC 12: MÔ HÌNH CẤU TRÚC TUYẾN TÍNH.PL/58 PHỤ LỤC 13: KIỂM ĐỊNH T-TEST.PL/65 luan an vi luan an vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính CLKD Chiến lược kinh doanh CNSX Công nghệ sản xuất CPSX Chi phí sản xuất DN Doanh nghiệp DNSX Doanh nghiệp sản xuất ĐTCT Đối thủ cạnh tranh HTTT Hệ thống thông tin KTQT Kế toán quản trị LTCT Lợi thế cạnh tranh NCĐL Nghiên cứu định lượng NCĐT Nghiên cứu định tính NCS Nghiên cứu sinh NLCT Năng lực cạnh tranh PCQL Phân cấp quản lý PPNC Phương pháp nghiên cứu PPNCĐL Phương pháp nghiên cứu định lượng PPNCĐT Phương pháp nghiên cứu định tính QĐCL Quyết định chiến lược QTCL Quản trị chiến lược TĐPTC Thước đo phi tài chính TĐTC Thước đo tài chính TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh TQHĐ Thành quả hoạt động DANH MỤC THUẬT NGỮ TIẾNG ANH ABC Activity Based Costing Kế toán chi phí dựa theo hoạt động BSC Balanced Scorecard Thẻ điểm cân bằng CEO Chief Executive Officer Giám đốc điều hành CFA Confirmatory Factor Analysis Phân tích nhân tố khẳng định EFA Exploratoty Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá SCM Strategic Cost Management Quản trị chi phí chiến lược luan an viii SEM Strutural Equation Modeling Mô hình cấu trúc tuyến tính SMA Strategic Management Accounting Kế toán quản trị chiến lược DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

So sánh DN trong môi trường kinh doanh truyền thống và hiện đại. Định nghĩa SMA. Tổng hợp các nghiên cứu về công cụ SMA. Bộ tiêu chuẩn đo lường TQHĐ của DNSX.

Các nghiên cứu về sự tác động của việc áp dụng SMA đến TQHĐ. Câu hỏi phỏng vấn. Giả thuyết nghiên cứu.77 luan an ix Bảng 3. Thang đo khái niệm quy mô công ty.

Thang đo mức độ cạnh tranh. Thang đo xây dựng CLKD. Thang đo kế toán tham gia vào việc ra QĐCL. Thang đo sự phân cấp quản lý.

Thang đo trình độ công nghệ. Thang đo áp dụng SMA trong DNSX. Thang đo thành quả hoạt động. Tiêu chuẩn lựa chọn nhân tố.

Thang đo các nhân tố điều chỉnh theo ý kiến chuyên gia. Độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha. Tổng hợp kết quả phân tích EFA. Ma trận xoay của nhân tố độc lập.

Ma trận xoay của nhân tố phụ thuộc SMA. Ma trận xoay nhân tố HISU. Thống kê độ tuổi và trình độ học vấn. Quy mô tài sản của các DN.

Ngành nghề kinh doanh của các DN. Độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha. Ma trận xoay phân tích nhân tố khám phá EFA. Kết quả kiểm định giá trị phân biệt giữa các biến nghiên cứu.

Hệ số tin cậy tổng hợp của các nhân tố trong mô hình tới hạn. Kết quả ước lượng mối quan hệ giữa các nhân tố trong mô hình lý thuyết. Kết quả ước lượng bằng Bootstrap với N = 1000. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu.17 Kết quả thống kê.18 Kết quả kiểm định t.19 Tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu.117 luan an x Bảng 4.20 Kết quả thống kê mô tả thang đo MDCT.21 Kết quả thống kê mô tả thang đo XDCL.22 Kết quả thống kê mô tả thang đo KTTG.23 Kết quả thống kê mô tả thang đo QUYMO.24 Kết quả thống kê mô tả thang đo TDCN.25 Kết quả thống kê mô tả thang đo SMA.