Luận án tiến sĩ: Dạy học theo tiếp cận trải nghiệm trong đào tạo nghề cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng - Dương Văn Cường

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI DƯƠNG VĂN CƯỜNG DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Hà Nội – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI DƯƠNG VĂN CƯỜNG DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG Ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Mã số: 9140110 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Tiến Long 2. Thái Thế Hùng Hà Nội – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Dương Văn Cường i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Tiến Long và PGS. Thái Thế Hùng, hai Người Thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo để tôi có thể hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn phòng Đào tạo, tập thể Viện Sư phạm Kỹ thuật của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu.

Tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể Trường Cao đẳng Cơ giới Ninh Bình đã hỗ trợ để tôi thêm động lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tôi xin trân trọng cảm ơn các chuyên gia đã dành thời gian đọc và góp ý luận án cho tôi. Xin được gửi lời cảm ơn tới gia đình – người thân, vợ và các con luôn bên cạnh, thông cảm và ủng hộ tôi bằng tình yêu thương vô điều kiện. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Dương Văn Cường ii MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Cơ sở thực tiễn. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu. Giả thuyết khoa học.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận. Các phương pháp nghiên cứu.

Các phương pháp nghiên cứu lí luận. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Các phương pháp hỗ trợ khác. Những luận điểm cần bảo vệ trong luận án.

Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. Khung cấu trúc của luận án. 11 Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG.

Tổng quan nghiên cứu tài liệu. Những nghiên cứu về dạy học theo tiếp cận trải nghiệm. Những nghiên cứu về dạy học theo tiếp cận trải nghiệm trong đào tạo kỹ thuật. Những khái niệm công cụ.

Kinh nghiệm và trải nghiệm. Học tập trải nghiệm. Dạy học theo tiếp cận trải nghiệm. Mô hình và các hình thức học tập trải nghiệm trong đào tạo nghề Cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng.

Mô hình học tập trải nghiệm trong đào tạo nghề Cắt gọt kim loại. Các hình thức học tập trải nghiệm trong đào tạo nghề Cắt gọt kim loại 32 1. Cơ sở lý thuyết về thiết kế và thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm. Đặc trưng của dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm.

Tiếp cận lý thuyết về thiết kế và thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm. Định hướng thiết kế và thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm tại Việt Nam. 46 Kết luận chương 1. 51 Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG.

Phân tích chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại bằng phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động sư phạm. Mục đích nghiên cứu sản phẩm hoạt động sư phạm. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động sư phạm. Kết quả phân tích sản phẩm hoạt động sư phạm.

Bàn luận về khả năng vận dụng dạy học theo tiếp cận trải nghiệm trong đào tạo nghề Cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng tại Việt Nam. Thực trạng dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm bằng phương pháp điều tra. Mục đích điều tra. Thiết kế phương pháp điều tra.

Kết quả khảo sát. Thông tin về đặc điểm của mẫu dữ liệu. Kiểm tra độ tin cậy của công cụ khảo sát và dữ liệu thu thập. Kiểm tra sự khác biệt về dữ liệu khảo sát theo các đặc điểm của giảng viên.

Bàn luận về những kết quả khảo sát. Mức độ sử dụng các dạng hoạt động học tập trong thiết kế dạy học các mô đun chuyên ngành trong đào tạo nghề Cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng. Mức độ sử dụng các hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng. Mức độ sử dụng các hình thức học tập trải nghiệm trong dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại của giảng viên.

Nhận thức của các giảng viên về những đặc trưng chính của dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm. Nhận thức của các giảng viên về các cơ sở cho thiết kế dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm. Nhận thức của các giảng viên về những yêu cầu cần thiết cho việc thiết kế dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm có hiệu quả. Quan điểm của các giảng viên về sự phù hợp của dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm với cấu trúc giáo án tích hợp.

83 Kết luận chương 2. 84 Chương 3: TIẾN TRÌNH THIẾT KẾ VÀ THỰC HIỆN DẠY HỌC CÁC MÔ ĐUN CHUYÊN MÔN NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG THEO TIẾP CẬN TRẢI NGHIỆM. Nguyên tắc dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm. Đảm bảo tính hệ thống.

Đảm bảo tính thực tiễn. Đảm bảo tiêu chuẩn nghề. Đảm bảo sự thống nhất giữa lí thuyết và thực hành. Tiến trình thiết kế và thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm.

Minh họa bài học tích hợp “Bài 5: Tiện trụ trơn ngắn”, Mô đun 20: Tiện trụ ngắn, trụ bậc và trụ dài (L10D). Khái quát mô đun Tiện trụ ngắn, trụ bậc và trụ dài (L10D). Khái quát đề cương “Bài 5: Tiện trụ trơn ngắn”. Vận dụng tiến trình thiết kế và thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm.

Kiểm nghiệm và đánh giá. Đánh giá kết quả nghiên cứu bằng phương pháp chuyên gia. Thiết kế nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu.

Đánh giá kết quả nghiên cứu bằng thực nghiệm sư phạm. Mục đích thực nghiệm sư phạm. Thiết kế nghiên cứu thực nghiệm sư phạm. Tiến trình thực nghiệm sư phạm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. 127 Kết luận chương 3. 137 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Đối với ban lãnh đạo các trường cao đẳng.

Đối với giảng viên dạy trình độ cao đẳng nghề Cắt gọt kim loại. 140 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA LUẬN ÁN. 141 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 142 vi DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Hình 1.1: Mô hình thay đổi hành vi của Lewin.2: Mô hình học tập trải nghiệm của Kolb.3: Vị trí của các lĩnh vực chuyên ngành theo các phong cách học tập .4: Mức độ tham gia trải nghiệm của người học .5: Mô hình học tập trải nghiệm trong dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng .6: Mô hình mối quan hệ giữa các yếu tố liên quan đến dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm .7: Cấu trúc bài dạy tích hợp theo tiếp cận trải nghiệm .8: Hướng dẫn giảng viên thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm .1: Tiến trình thiết kế và thực hiện dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm .2: Không gian xưởng thực hành tiện của Trường CĐ Cơ giới Ninh Bình .3: Minh họa trụ trơn ngắn trong một số chi tiết thực tế .4: Mô phỏng tiện trụ trơn trên phần mềm SSCNC .5: Kết quả kiểm tra trước và sau thực nghiệm trong lớp K48 .6: Kết quả kiểm tra trước và sau thực nghiệm trong lớp K49 .7: So sánh kết quả trước thực nghiệm giữa lần 1 và lần 2 .8: So sánh kết quả sau thực nghiệm giữa lần 1 và lần 2.

134 vii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Thống kê Crosstabs cho đặc điểm của mẫu dữ liệu .2: Kiểm tra độ tin cậy của công cụ khảo sát và dữ liệu khảo sát .3: Kiểm tra Mann-Whitney cho dữ liệu khảo sát theo các đặc điểm thâm niên giảng dạy và trình độ chuyên môn của giảng viên .4: Kiểm định Friedman về các dạng hoạt động học tập trải nghiệm được sử dụng bởi các giảng viên trong thiết kế dạy học các mô đun chuyên ngành trong đào tạo nghề Cắt gọt kim loại .5: Ma trận tương quan Spearman giữa bốn dạng hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại .6: Kiểm định Friedman về các mức độ sử dụng các hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại .7: Kiểm định Friedman về các hình thức học tập trải nghiệm trong dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại .8: Thống kê mô tả về nhận thức của giảng viên về những đặc trưng chính của dạy học các mô đun chuyên môn nghề cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm .9: Ma trận tương quan Spearman cho các đặc trưng chính của dạy học các mô đun chuyên môn nghề Cắt gọt kim loại theo tiếp cận trải nghiệm .