Luận án: Đảng bộ tỉnh Lào Cai lãnh đạo công tác đào tạo nghề từ 2000 đến 2020

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HỒNG PHƢỢNG ĐẢNG BỘ TỈNH LÀO CAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HÀ NỘI - 2026 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HỒNG PHƢỢNG ĐẢNG BỘ TỈNH LÀO CAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Mã số: 9229015 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN DANH TIÊN 2. NGUYỄN THỊ THU HÀ HÀ NỘI - 2026 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả Nguyễn Hồng Phƣợng MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Kết quả của các công trình khoa học đã tổng quan liên quan đến đề tài luận án đã đề cập và những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu .33 Chƣơng 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH LÀO CAI VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2010. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Lào Cai về công tác đào tạo nghề.

Quá trình Đảng bộ tỉnh Lào Cai chỉ đạo công tác đào tạo nghề .62 Chƣơng 3: ĐẢNG BỘ TỈNH LÀO CAI LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ (2010 - 2020). Các yếu tố mới tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Lào Cai về công tác đào tạo nghề. Đảng bộ tỉnh Lào Cai chỉ đạo đẩy mạnh công tác đào tạo nghề. 105 Chƣơng 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH LÀO CAI TRONG LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2020.

Một số kinh nghiệm. 180 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 183 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 207 DANH MỤC TỪ/CỤM TỪ VIẾT TẮT STT Từ/cụm từ viết tắt Từ/cụm từ đầy đủ 1 CBGV Cán bộ giảng viên 2 CT-XH Chính trị - xã hội 3 CT Công tác 4 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 5 CNKT Công nhân kỹ thuật 6 DTTS Dân tộc thiểu số 7 ĐTN Đào tạo nghề 8 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo 9 GDNN Giáo dục nghề nghiệp 10 GQVL Giải quyết việc làm 11 KN Kỹ năng 12 KT-XH Kinh tế - xã hội 13 LĐNT Lao động nông thôn 14 LĐVL Lao động việc làm 15 LĐ-TB&XH Lao động - Thương binh và xã hội 16 NLĐ Người lao động 17 NNL Nguồn nhân lực 18 PT Phát triển 19 THCS Trung học cơ sở 20 THPT Trung học phổ thông 21 TTLĐ Thị trường lao động 22 UBND Ủy ban nhân dân 1 MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Phát triển NNL là chủ trương lớn của Đảng Cộng sản Việt Nam, được xác định là một trong ba khâu đột phá chiến lược để đất nước PT nhanh, bền vững. ĐTN cho NLĐ là nội dung cốt lõi trong lĩnh vực LĐVL nhằm phát triển NNL, tạo việc làm, tăng thu nhập cho NLĐ, đảm bảo an sinh xã hội và PT bền vững. Nhận thức rõ vị trí, tầm quan trọng của CTĐTN, trong thời kỳ đổi mới Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng quan tâm ĐTN cho NLĐ. Sự nghiệp đổi mới, CNH, HĐH và hội nhập quốc tế của đất nước ta đặt ra yêu cầu phải đào tạo lực lượng lao động có kiến thức, KN nghề nghiệp cao, có khả năng làm chủ các phương tiện kỹ thuật, làm chủ công nghệ.

Vì thế, GD&ĐT nói chung, ĐTN nói riêng ngày càng được chú trọng, bởi chỉ khi nào được đào tạo có hệ thống những tri thức nghề nghiệp, nhất là tri thức KHCN, NLĐ mới nâng cao được kiến thức, kĩ năng nghề nghiệp; chỉ khi được giáo dục phẩm chất nghề nghiệp, NLĐ mới bồi dưỡng được tinh thần trách nhiệm, thái độ nghiêm túc, sáng tạo để phục vụ công việc; qua đó, nâng cao năng suất lao động, góp phần PT kinh tế. Không những thế, ở nước ta trình độ PT KT-XH giữa các vùng miền chưa đồng đều, trong đó, ở các tỉnh miền núi, trình độ dân trí chưa cao, vì thế ĐTN còn tạo cơ hội việc làm cho các nhóm NLĐ trong xã hội, góp phần thúc đẩy PT KT-XH, thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Sau khi tái lập tỉnh năm 1991, Lào Cai là một tỉnh biên giới nghèo của cả nước, có 109 xã trong tổng số 180 xã toàn tỉnh là xã vùng cao (chiếm 61%); diện tích đất tự nhiên không nhiều, địa hình chia cắt mạnh; trình độ canh tác còn lạc hậu, tình trạng du canh du cư còn phổ biến ở nhiều địa phương; trình độ dân trí chưa cao, có tới 52% dân số chưa biết chữ trong khi tỉ lệ tăng dân số khoảng 3,5%, tỉ lệ hộ đói nghèo chiếm 60%. Để thực hiện mục tiêu ổn định tình hình KT-XH trong tỉnh sau khi tái lập, một trong những yêu cầu cấp bách với Lào Cai là trang bị KN nghề và tạo việc làm cho NLĐ trong tỉnh, tạo cơ sở để người dân định canh định cư, ổn định đời sống, XĐGN.

Nhận thức sâu sắc 2 vị trí, tầm quan trọng của CTĐTN, căn cứ vào thực trạng ĐTN của địa phương, kể từ sau khi tái lập tỉnh (1991) đến nay, Đảng bộ tỉnh Lào Cai đã kịp thời vận dụng quan điểm, đường lối của Đảng, đề ra những chủ trương và giải pháp phù hợp nhằm đẩy mạnh CTĐTN, góp phần cơ bản GQVL - “vấn đề nóng bỏng” của tỉnh sau tái lập, thỏa mãn yêu cầu về tiến bộ KT- XH của địa phương. Nhờ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, sự chủ động sát sao của chính quyền các cấp và sự nỗ lực của các sở, ban, ngành CTĐTN đã đạt được kết quả tích cực. Những năm 2016 - 2020, tại các cơ sở GDNN của tỉnh đã tuyển sinh và đào tạo trên 80,6 nghìn người. Đến hết năm 2020, toàn tỉnh có 65% lao động qua đào tạo, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT, trung học chuyên nghiệp, học nghề đạt 80% [142].

Đây là thuận lợi quan trọng của tỉnh Lào Cai trong quá trình đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH và hội nhập quốc tế trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, tỉnh Lào Cai vẫn còn nghèo, trình độ PT KT-XH còn có nhiều hạn chế, mặt bằng dân trí chưa cao, nhất là vùng cao, vùng DTTS. Đến năm 2009, tỷ lệ dân số biết chữ của tỉnh mới đạt 77. Trong khi đó, “tình trạng lao động không có hoặc thiếu việc làm, nhất là đối với thanh niên đến tuổi lao động vẫn là vấn đề nóng bỏng và là một trong những nguyên nhân cơ bản làm nảy sinh các tiêu cực xã hội” [39].

Chất lượng ĐTN còn nhiều bất cập, lao động phần nhiều mới được bồi dưỡng nghề ngắn hạn, số lao động CNKT, thợ lành nghề còn ít; cơ cấu đào tạo, ngành nghề đào tạo còn thiếu phù hợp, trong khi đó, sự phát triển ngày càng sôi động của tỉnh đặt ra yêu cầu về đội ngũ NLĐ có tay nghề ngày càng lớn. Với ý nghĩa đó, nghiên cứu quá trình Đảng bộ tỉnh Lào Cai lãnh đạo CT ĐTN nhằm khẳng định những thành công, chỉ ra những hạn chế và bước đầu đúc kết một số kinh nghiệm qua thực tiễn lãnh đạo thực hiện công tác đào tạo nghề của Đảng bộ tỉnh là vấn đề cấp thiết có ý nghĩa lý luận và mang tính thực 3 tiễn sâu sắc, đồng thời có tính thời sự. Vì vậy, nghiên cứu sinh chọn chủ đề: “Đảng bộ tỉnh Lào Cai lãnh đạo công tác đào tạo nghề từ năm 2000 đến năm 2020” làm luận án Tiến sĩ, ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu Làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Lào Cai lãnh đạo CTĐTN từ năm 2000 đến năm 2020; từ đó, đúc kết những kinh nghiệm có giá trị tham khảo nhằm nâng cao chất lượng lãnh đạo CTĐTN của Đảng bộ trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu Với mục đích trên, luận án tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau: Một là, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án; Hai là, nghiên cứu, làm rõ những yếu tố tác động đến quá trình Đảng bộ lãnh đạo thực hiện CTĐTN từ năm 2000 đến năm 2020; Ba là, phân tích, luận giải có hệ thống chủ trương của Đảng bộ tỉnh Lào Cai về CTĐTN từ năm 2000 đến năm 2020; Bốn là, làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Lào Cai chỉ đạo CTĐTN qua hai giai đoạn 2000 - 2010 và 2010 - 2020. Năm là, đưa ra những nhận xét về ưu điểm, hạn chế; phân tích nguyên nhân; từ đó, rút ra một số kinh nghiệm từ thực tiễn quá trình lãnh đạo CTĐTN của Đảng bộ tỉnh từ năm 2000 đến năm 2020. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.

Đối tượng nghiên cứu Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Lào Cai về CTĐTN từ năm 2000 đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu chủ trương và quá trình Đảng bộ tỉnh Lào Cai chỉ đạo CTĐTN những năm 2000 - 2020, trên các mặt: tuyên truyền, tư vấn học nghề và việc làm; củng cố, phát triển hệ thống 4 trường dạy nghề; xây dựng chương trình, cơ cấu ngành nghề đào tạo; phát triển đội ngũ cán bộ, giảng viên dạy nghề; thực hiện chính sách hỗ trợ ĐTN (gắn với chính sách hỗ trợ cho người LĐNT theo quy định của Trung ương trong giai đoạn 2010 - 2020); ĐTN gắn với GQVL. Từ đó, đúc kết những nhận xét và một số kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo công tác ĐTN của Đảng bộ tỉnh Lào Cai năm 2000 đến năm 2020. Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Lào Cai, gồm thành phố Lào Cai và các huyện, thị (Thị xã Sa Pa, các huyện Văn Bàn, Bảo Yên, Bát Xát, Mường Khương, Bắc Hà, Si Ma Cai, Bảo Thắng).

Về thời gian: Nghiên cứu từ năm 2000 đến năm 2020. Năm 2000: là năm tiến hành Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XII, nhiệm kỳ đầu tiên Đảng bộ xây dựng, ban hành Đề án về GQVL (gắn với nhiệm vụ ĐTN). Năm 2020: là năm kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh khóa XV, tiến hành Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, đồng thời kết thúc thực hiện Đề án ĐTN cho LĐNT tỉnh Lào Cai đến năm 2020. Cơ sở lý luận, phƣơng pháp nghiên cứu và nguồn tƣ liệu 4.