Luận án tiến sĩ quản lý dạy học tiếng Anh ở các trường đại học Hà Nội

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ TRƯƠNG TỐ LOAN QU¶N Lý D¹Y HäC M¤N TIÕNG ANH ë C¸C TR¦êNG §¹I HäC §¸P øNG CHUÈN §ÇU RA LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI – 2020 luan an BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ TRƯƠNG TỐ LOAN QU¶N Lý D¹Y HäC M¤N TIÕNG ANH ë C¸C TR¦êNG §¹I HäC §¸P øNG CHUÈN §ÇU RA Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số : 914 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS TS Nguyễn Văn Phán 2. TS Phan Bích Ngọc HÀ NỘI – 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực có nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả Trương Tố Loan luan an MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 12 1.1 Các công trình nghiên cứu về dạy học ngoại ngữ 12 1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý dạy học ngoại ngữ 20 1.3 Khái quát kết quả của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết 27 Chương 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA 32 2.1 Những vấn đề lý luận về dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 32 2.2 Những vấn đề lý luận về quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 54 2.3 Các yếu tố tác động đến dạy học và quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 66 Chương 3. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 71 3.1 Khái quát về tổ chức dạy học ngoại ngữ ở các trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội và tổ chức nghiên cứu khảo sát thực trạng 71 3.2 Thực trạng dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội 78 3.3 Thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội 89 3.4 Thực trạng sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 108 3.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý 111 Chương 4.

GIẢI PHÁP VÀ KIỂM CHỨNG GIẢI PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA 117 4.1 Các giải pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 117 4.2 Kiểm chứng các giải pháp 146 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 166 PHỤ LỤC 174 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Bộ Giáo dục và Đào tạo Bộ GD&ĐT 2 Cán bộ quản lý CBQL 3 Công nghệ thông tin CNTT 4 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH 5 Cơ sở vật chất CSVC 6 Đại học sư phạm ĐHSP 7 Đại học quốc gia ĐHQG 8 Điểm trung bình ĐTB 9 Nhà xuất bản Nxb 10 Nghiên cứu khoa học NCKH 11 Phương pháp dạy học PPDH 12 Quá trình dạy học QTDH 13 Quản lý dạy học QLDH 14 Quản lý giáo dục QLGD 15 Thiết bị dạy học TBDH DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ Tên TT Nội dung Trang bảng 1 2.1 Chuẩn đầu ra môn tiếng Anh ở trường đại học không chuyên ngữ 46 2 3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên 79 về sự cần thiết giảng dạy môn tiếng Anh tại nhà luan an trường đại học 3 3.2 Thực trạng dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học 81 4 3.3 Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng sử dụng phương pháp dạy học môn tiếng Anh 84 5 3.4 Tổng hợp kết quả thực trạng xây dựng mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học môn tiếng Anh 86 6 3.5 Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng quản lý thực hiện chương trình, nội dung dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học 89 7 3.6 Tổng hợp kết quả thực trạng quản lý kế hoạch dạy học môn tiếng Anh của giảng viên 91 8 3.7 Tổng hợp kết quả thực trạng quản lý soạn bài và chuẩn bị lên lớp của giảng viên 93 9 3.8 Tổng hợp kết quả thực trạng quản lý giờ lên lớp và sinh hoạt chuyên môn của giảng viên 94 10 3.9 Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn tiếng Anh 96 11 3.10 Kết quả điều tra thực trạng chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức học tập môn tiếng Anh của sinh viên 97 12 3.11 Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động học tập môn tiếng Anh 100 13 3.12 Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học môn tiếng Anh 102 14 3.13 Tổng hợp kết quả thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập môn tiếng Anh của sinh viên 104 15 3.14 Tổng hợp kết quả thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giảng dạy môn tiếng Anh của giảng viên 105 16 3.15 Tổng hợp kết quả khảo sát (110 GV và CBQL) về thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến dạy học và quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 107 18 3. Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến dạy học và quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra (n=520) 108 3.17 Tổng hợp kết quả đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra 111 19 4.1 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của nhóm giải pháp 147 luan an 20 4.2 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm tính khả thi của nhóm giải pháp 148 21 4.3 So sánh tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các nhóm giải pháp 150 22 4.4 Tổng hợp kết quả đổi mới biện pháp quản lý giảng dạy môn tiếng Anh của giảng viên sau tác động thử nghiệm lần 1.5 Tổng hợp kết quả đổi mới biện pháp quản lý giảng dạy môn tiếng Anh của giảng viên sau tác động thử nghiệm lần 2 158 24 4.6 Tổng hợp kết quả đánh giá PPDH môn tiếng Anh của giảng viên sau 2 lần tác động thử nghiệm 160 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ TT Tên Nội dung Trang sơ đồ 1 2.1 Cấu trúc hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 34 2 4.1 Về mối quan hệ giữa các nhóm giải pháp quản lý 145 TT Tên Nội dung Trang biểu đồ 1 4.1 Mức độ cấp thiết của các nhóm giải pháp quản lý 147 2 4.2 Mức độ khả thi của các nhóm giải pháp quản lý 149 3 4.3 So sánh tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi 150 4 4.4 Kết quả đánh giá PPDH môn tiếng Anh của giảng viên 157 sau tác động thử nghiệm lần 1 5 4.5 Kết quả đánh giá PPDH môn tiếng Anh của giảng viên 159 đáp ứng chuẩn đầu ra sau tác động thử nghiệm lần 2 luan an 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Trong xu thế hội nhập hiện nay ở nước ta đòi hỏi đội ngũ người lao động, nhất là lao động ở trình độ cao (tốt nghiệp đại học) không chỉ có chuyên môn, tay nghề cao, mà còn phải biết và sử dụng ngoại ngữ tốt, kể cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết…để có đủ tự tin khi hợp tác làm việc với người nước ngoài, thực hiện đúng theo pháp luật quốc tế; hiểu rõ và áp dụng các công nghệ tiên tiến trên thế giới vào sản xuất trong nước, tạo năng suất lao động cao hơn với chất lượng sản phẩm tốt hơn. Đối với các nhà trường nói chung, các trường đại học nói riêng, dạy học là hoạt động cơ bản, đặc trưng nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo.

Từ mục tiêu, yêu cầu đào tạo của mỗi ngành nghề cụ thể mà các nhà trường xây dựng chương trình, nội dung phù hợp, bao gồm nhiều môn học, trong đó có môn Tiếng Anh; đây được coi là môn học không thể thiếu trong bối cảnh hội nhập toàn cầu hiện nay. Thực tế trình độ, khả năng sử dụng tiếng Anh của đa số sinh viên tốt nghiệp ở các trường đại học không chuyên ngữ vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng công việc của họ; do vậy việc dạy và học tiếng Anh ở các trường này rất cần được nghiên cứu, quản lý tốt hơn nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn học. Thực tế cho thấy, việc quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học không chuyên ngữ còn không ít bất cập, chậm đổi mới; hoạt động dạy và học môn này chưa thật hiệu quả, sinh viên chỉ chú trọng học để đối phó thi cử, nên còn mang nặng tính hình thức, chạy theo thành tích. Khả năng thực hành sử dụng tiếng Anh của sinh viên nhìn chung còn yếu về kỹ năng hiểu, nghe, nói, đọc, viết và chưa sử dụng được khi giao tiếp với đối tác nước ngoài.

Một trong những nguyên nhân hạn chế đó, là do các trường chưa thực sự đề cao quản lý dạy học môn tiếng Anh đáp ứng chuẩn đầu ra cho các đối tượng sinh viên, nên hiệu quả dạy học chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn. luan an 6 Thực chất của tác động quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra được thể hiện ở việc các chủ thể quản lý xác định, thực hiện mục tiêu, kế hoạch, chương trình nội dung dạy học, quản lý dạy và học của giảng viên, sinh viên; quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả và đảm bảo điều kiện cho dạy học môn học, nhằm giúp sinh viên đáp ứng chuẩn đầu ra về nghe, nói, đọc, viết theo mục tiêu xác định. Kết quả quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường đại học đáp ứng chuẩn đầu ra, là cơ sở khẳng định uy tín và cam kết của các trường về chất lượng sinh viên tốt nghiệp với các cơ quan, doanh nghiệp và xã hội.