Luận án Nâng cao Trách nhiệm Xã hội của Doanh nghiệp Việt Nam trong Hoạt động Kinh doanh Thương mại

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG TRẦN ĐỨC DŨNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG TRẦN ĐỨC DŨNG NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2022 HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG TRẦN ĐỨC DŨNG NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại Mã số: 9.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ XUÂN SINH HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Kính gửi Quý vị, Tôi là Trần Đức Dũng tác giả bản Luận án này. Tôi đã hiểu những quy định đề ra liên quan đến học thuật trong quá trình làm luận án. Tôi xin cam kết rằng, việc nghiên cứu để có kết quả luận án là do chính bản thân tôi tiến hành nghiên cứu, điều tra, phân tích, đánh giá và tổng hợp.

Tôi đã trung thực, không vi phạm trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Trần Đức Dũng i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC BẢNG BIỂU.

iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii PHẦN MỞ ĐẦU. 1 PHẦN MỞ ĐẦU. 16 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Tài liệu nghiên cứu nước ngoài. Tài liệu nghiên cứu trong nước. Khoảng trống và hướng nghiên cứu của luận án. 23 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM MỘT SỐ NƯỚC VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI.

Khái niệm và nội dung trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh thương mại. Một số nội dung trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong kinh doanh thương mại. Quá trình ra đời các khái niệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam.

Kinh nghiệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Nhật Bản. Kinh nghiệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Hàn Quốc. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp một số nước thuộc Liên Minh Châu Âu. Một số bài học cho Việt Nam về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

61 Kết luận chương. 64 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM TRONG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI. Khái quát khảo sát tình hình thực hiện trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp Việt Nam trong hoạt động kinh doanh. Quá trình thu thập số liệu điều tra.

Phân tích các thông số đo lường thực trạng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Phân tích thực trạng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp Việt Nam trong hoạt động kinh doanh qua giá trị trung bình. Phân tích giá trị trung bình trách nhiệm xã với người lao động. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với khách hàng.

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với môi trường .4 Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp qua chính sách đối với cộng đồng dân cư địa phương. Đánh giá chung về thực hiện trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp Việt Nam. Những kết quả đạt được. Những hạn chế việc thực hiện trách nhiệm xã hội.

93 CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM. Một số dự báo về sự thay đổi môi trường kinh danh thương mại hiện nay. Những hiệp định thương mại ngày càng đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Dự báo những tác động của trách nhiệm xã hội đến hoạt động kinh doanh thương mại.

Quan điểm, mục tiêu, định hướng nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Mục tiêu nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong kinh doanh thương mại. Giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong kinh doanh .2 Một số kiến nghị nhằm nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. 139 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.

143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC iii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Bốn nội dung trách nhiệm XH của DN. Tại doanh nghiệp tôi, ban lãnh đạo cấp cao có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và thực hiện CSR tại doanh nghiệp. Chuyên ngành (1: Mareting; 2: QTKD; 3 KT&KT; 4: NHTC; 5: Khác) 70 Bảng 3.

Chức vụ hiện tại (1: NV; 2: QL cấp CS; 3: QL cấp Trung; 4: QL cấp Cao). Tổng quát thang đo Case Processing Summary. Đánh giá hệ số tin cậy- kiểm định thang đo .7 Kiểm định các thanh đo nơi làm việc .8 kiểm định về chính sách khách hàng Case Processing Summary. Kiểm định về trách nhiệm với môi trường.

Kiểm định về trách nhiệm với cộng đồng địa phương .11: Xác định giá trị trung bình, và tần xuất lớn nhất .12 Công ty có khuyến khích công nhân viên phát triển các kỹ năng và cơ hội nghề nghiệp (ví dụ. thông qua các quá trình đánh giá, …). Công ty có chính sách giảm thiểu sự phân biệt đối xử với và giữa những người lao động tại nơi làm việc. Công ty có thường tạo điều kiện cho nhân viên tham gia bàn thảo các vấn đề quan trọng của công ty.

Công ty có chính sách bảo vệ sức khỏe, sự an toàn và quyền lợi khác của người lao động tại nơi làm việc. Công ty có tạo điều kiện cho người lao động cân bằng giữa công việc với cuộc sống riêng tư (ví dụ: làm việc tại nhà, thời gian làm việc linh hoạt…) .17 Giá trị trung bình về trách nhiệm với khách hàng Statistics. Công ty có chính sách đảm bảo sự trung thực và công bằng trong các hợp đồng với đối tác (nhà cung cấp, người mua hàng…). Công ty có chính sách cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về sản phẩm trên nhãn hiệu và đảm bảo dịch vụ sau bán hàng cho người mua.

Công ty có cam kết thanh toán đúng hạn các khoản phải trả cho đối tác. Công ty có quy trình khiếu nại, giải quyết tranh chấp với khách hàng, nhà cung ứng và các bên có liên quan khác. Công ty có cùng phối hợp với các đối tác khác để giải quyết các vụ tranh chấp liên đới. Giải quyết tranh chấp với khách hàng.

Giá trị trung bình các chỉ tiêu về môi trường Statistics. Công ty có cố gắng giảm mức tiêu thụ năng lượng trong quá trình sản xuất. Công ty có cố gắng giảm thiểu và tái sử dụng rác thải trong quá trình sản xuất. Công ty có nỗ lực tránh gây ô nhiễm môi trường (khí thải độc hại, nước thải, tiếng ồn…) .29 Công ty có nỗ lực bảo vệ môi trường tự nhiên nơi hoạt động sản xuất kinh doanh .30 Công ty có tính đến các ảnh hưởng đối với môi trường khi thiết kế và sản xuất sản phẩm mới (đánh giá mức tiêu thụ năng lượng, …) .31 Công ty có cung cấp thông tin đầy đủ liên quan đến yếu tố môi trường trên nhãn hiệu sản phẩm và các ấn bản thông tin khác cho khách hàng, .32 Giá trị trung bình các chỉ tiêu liên quan đến trách nhiệm xã hội với cộng đồng địa phương.

90 v DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hoạt động kinh doanh. Trách nhiệm xã hội trong bối cảnh kinh doanh toàn cầu. Mối quan hệ trách nhiệm xã hội và hoạt động kinh doanh.

Giải pháp nâng cao CSR của DN đối với các cấp quản lý. Các giải pháp nâng cao trách nhiệm xã hội trong kinh doanh đối với doanh nghiệp. 130 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh CBD Công ước đa dạng sinh học Convention on Biological Diversity CITES Công ước về thương mại quốc tế Convention on International các loài động, thực vật hoang dã Trade in Endangered Species nguy cấp of Wild Fauna and Flora CoC Quy tắc ứng xử Code of Conduct CPTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và Comprehensive and Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership - CPTPP CPTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và (Comprehensive and Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Progressive Agreement for gọi tắt là Hiệp định CPTPP Trans-Pacific Partnership CSR Trách nhiệm xã hội của doanh Corporate social (TNXHCDN) nghiệp responsibility DN Doanh nghiệp Enterprise EVFTA Thương mại tự do giữa Việt European-Vietnam Free Nam và Liên minh châu Âu Trade Agreement FLEGT Tăng cường Luật pháp, Quản lý Forest Law Enforcement, và Thương mại Lâm sản. Governance and Trade, FTAs Hiệp định thương mại tự do Free Trade Area ILO Tổ chức lao động quốc tế International Labour Organization vii NLĐ Người lao động Labouer RASFF Nhanh chóng hệ thống cảnh báo Rapid Alert System for Food cho thực phẩm và nguồn cấp dữ and Feed liệu.

VN Việt Nam Viet Nam VPA Thỏa thuận đối tác tự nguyện về Volunteer Parnership các cam kết và hành động của hai Agreement, bên WTO Tổ chức Thương mại Thế giới World Trade Organization XH Xã hội Society MT Môi trường Enviroment PTBV Phát triển bền vững Sustainable Development KT Kinh tế Economy ND Nội dung Content PL Pháp luật Law CS Chính sách Policy QĐ Quy định Regulation HĐKD Hoạt động kinh doanh Business Activities DNVN Doanh nghiệp Việt Nam Viet Nam Enterprise KDTM Kinh doanh thương mại Commercical Business HĐKDTM Hoạt động kinh doanh thương Commercical Business mại Activities viii SXKD Sản xuất kinh doanh Production anh Business KH Khách hàng Customers TT Thị trường Market CT Công ty Company HH DV Hàng hóa, dịch vụ Goods and Services DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ Small anh Medium Enterprises (SMEs) GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product OECD Tổ chức hợp tác và Phát triển Organization For Economic Kinh tế Cooperration and Development LHQ Liên Hợp Quốc United Nations ix PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình nghiên cứu tổng quan các tài liệu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (TNXH), tiếng Anh (Corporate Social Responsibility - CSR) đã được công bố trong và ngoài nước, cho thấy rằng, sự tiếp cận nghiên cứu khá đa dạng và phong phú theo các quan điểm khác nhau. Có các nghiên cứu tập trung về phần lý luận theo hướng tổng quát trách nhiệm xã hội, chưa đưa ra những tác nghiệp thực hành cụ thể trong việc thực hiện CSR như thế nào. Một số nhà nghiên cứu tìm hiểu về tình huống CSR tại một số công ty với lĩnh vực hoạt động cụ thể như tình huống CSR trong doanh nghiệp về dệt may, hay tình huống CSR trong lĩnh vực đối với người lao động.