Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Năng lực cung ứng DN CNHT Việt Nam chuỗi cơ khí

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ----------------------------- NGUYỄN THU HƯƠNG NĂNG LỰC CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM CƠ KHÍ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ----------------------------- NGUYỄN THU HƯƠNG NĂNG LỰC CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM CƠ KHÍ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Kinh doanh Thương mại Mã số: 62.21 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Lê Trịnh Minh Châu 2. Vũ Quang Hùng Hà Nội, 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 26 tháng 11 năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thu Hương LỜI CẢM ƠN Tôi xin được gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách – Bộ Công thương cùng các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã cung cấp những kiến thức chuyên môn và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Lê Trịnh Minh Châu và TS. Vũ Quang Hùng – những người thầy hướng dẫn khoa học đã tận tâm giúp đỡ và chỉ bảo cho tôi trong suốt thời gian thực hiện luận án.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn doanh nghiệp đã cung cấp dữ liệu, trả lời phỏng vấn; cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 26 tháng 11 năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thu Hương MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU. iii DANH MỤC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ.iv PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Câu hỏi nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Đóng góp mới của luận án.15 PHẦN TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu về năng lực doanh nghiệp. Nghiên cứu về năng lực cung ứng. Nghiên cứu về công nghiệp hỗ trợ, sản phẩm cơ khí.

Dư địa nghiên cứu của luận án.40 PHẦN NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM CƠ KHÍ. Một số khái niệm cơ bản về năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí.

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Năng lực cung ứng. Năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí.

Khái niệm năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Nội dung cơ bản và mô hình nghiên cứu về năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Nội dung và mô hình nghiên cứu về nguồn lực của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Nội dung và mô hình nghiên cứu về năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Nội dung và mô hình nghiên cứu về kết quả cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí 68 1. Các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ VIỆT NAM TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM CƠ KHÍ. Tổng quan về doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí.

Công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam. Chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí của Việt Nam. Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Kết quả khảo sát về năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí.

Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu. Thực trạng nguồn lực của doanh nghiệp. Thực trạng năng lực cung ứng của doanh nghiệp. Thực trạng kết quả cung ứng của doanh nghiệp.

Thực trạng năng lực cung ứng của các nhóm doanh nghiệp có đặc điểm khác nhau. Đánh giá chung về năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Thành phần và các mối quan hệ trong năng lực cung ứng của doanh nghiệp khảo sát. Hạn chế và nguyên nhân trong năng lực cung ứng của doanh nghiệp khảo sát.

GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ VIỆT NAM TRONG CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM CƠ KHÍ. Quan điểm và định hướng phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Phát triển vào chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Một số giải pháp nâng cao năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Giải pháp về nguồn lực của doanh nghiệp. Giải pháp về năng lực cung ứng của doanh nghiệp.

Giải pháp về kết quả cung ứng của doanh nghiệp. Những giải pháp hỗ trợ. Đề xuất với các cơ quan quản lý Nhà nước.169 PHẦN KẾT LUẬN.173 KIẾN NGHỊ VỀ NHỮNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.175 DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.177 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 195 PHỤ LỤC SỐ 01.

CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP.195 PHỤ LỤC SỐ 02. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI NĂNG LỰC CUNG ỨNG CỦA DOANH NGHIỆP.197 PHỤ LỤC SỐ 03. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH VỀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN.198 PHỤ LỤC SỐ 04.201 PHỤ LỤC SỐ 05. DANH SÁCH DOANH NGHIỆP KHẢO SÁT.206 PHỤ LỤC SỐ 06.

DANH SÁCH PHỎNG VẤN.228 i DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Association of Southeast Nam Á Asian Nations CBV Quan điểm dựa trên năng lực Competence-Based View CCU Chuỗi cung ứng SI: Supply chain CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNHT Công nghiệp hỗ trợ CNTT Công nghệ thông tin IT: Information Technology CRS Trách nhiệm xã hội của doanh Corporate Social nghiệp Responsibility DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa SMEs: Small and Medium Enterprises FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment KQCU Kết quả cung ứng MNCs Các công ty đa quốc gia Multinational corporation NCS Nghiên cứu sinh NLCU Năng lực cung ứng NLHH Nguồn lực hữu hình NLVH Nguồn lực vô hình NNL Nguồn nhân lực R&D Nghiên cứu và phát triển Research and Development RBV Quan điểm dựa trên nguồn lực Resource-Based View ii Từ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh REM Nhà sản xuất thiết bị thay thế Replacement Equipment Manufacturer ROE Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn Return on (common) equity chủ sở hữu ROI Lợi tức đầu tư (tỷ lệ hoàn vốn) Return On Investment SCOR Mô hình tham chiếu hoạt động Supply-Chain Operations chuỗi cung ứng Reference SPCK Sản phẩm cơ khí VME Vietnam Manufacturing Expo iii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Các giai đoạn phát triển của tiến trình công nghiệp hóa. Độ tin cậy của các thang đo nguồn lực doanh nghiệp. Đo lường sự đóng góp của các nguồn lực thành phần trong nguồn lực doanh nghiệp.

Độ tin cậy của các thang đo năng lực cung ứng của doanh nghiệp. Đo lường sự đóng góp của các năng lực thành phần trong năng lực cung ứng của doanh nghiệp. Kiểm định tính phù hợp của mô hình. Đo lường mối quan hệ giữa năng lực cung ứng với nguồn lực và kết quả cung ứng của doanh nghiệp.

Thực trạng doanh nghiệp chế tạo các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Độ tin cậy của các thang đo kết quả cung ứng của doanh nghiệp. Đo lường sự đóng góp của các yếu tố đánh giá kết quả cung ứng của doanh nghiệp. Phân nhóm các doanh nghiệp khảo sát theo các đặc điểm.

Kết quả phân tích sự khác biệt về năng lực cung ứng của các doanh nghiệp khảo sát theo từng nhóm đặc điểm. Kiểm định tính phù hợp của mô hình khi có phân nhóm. Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp sản phẩm công nghiệp hỗ trợ cơ khí của các khách hàng trong chuỗi cung ứng.156 iv DANH MỤC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ Hình 1.

Quy trình nghiên cứu của đề tài. Các thực thể cơ bản trong quan điểm năng lực. Cấu tạo các nguồn lực và năng lực mang tính tổ chức. Mối quan hệ giữa các nguồn lực, các năng lực, ảnh hưởng công nghiệp và lợi thế cạnh tranh.

Mô hình cấu trúc hệ thống năng lực cung ứng dịch vụ tư vấn quản lý của doanh nghiệp tư vấn. Mô hình năng lực cung ứng dịch vụ của các doanh nghiệp bán lẻ thời trang may mặc nhỏ và vừa tại Hà Nội. Cấu trúc công nghiệp và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Quá trình tạo ra sản phẩm cơ khí.

Chuỗi cung ứng và quản lý chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí. Chuỗi giá trị tổng quát. Nội hàm năng lực cung ứng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản phẩm cơ khí.

Mô hình nghiên cứu tổng quát đề xuất cho luận án. Mô hình nghiên cứu chi tiết cho luận án. Các giai đoạn phát triển của công nghiệp hỗ trợ. Chuỗi cung ứng của Toyota.

Chuỗi cung ứng của Toyota. Hệ thống đại lý của Toyota trên toàn thế giới. Xu hướng dự báo doanh thu của các hãng ô tô. Thống kê loại hình doanh nghiệp khảo sát theo vốn chủ sở hữu.

Thống kê quy mô doanh nghiệp khảo sát theo số lượng lao động. Thống kê tuổi đời doanh nghiệp khảo sát theo số năm thành lập. Mô hình phân tích sự khác biệt về năng lực cung ứng của các doanh nghiệp khảo sát theo từng nhóm đặc điểm. Yêu cầu của mạng lưới sản xuất toàn cầu đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.157 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.