Luận án tiến sĩ kinh tế: Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong hội nhập quốc tế tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ………………………… HOÀNG TRUNG DŨNG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG ………………………… HOÀNG TRUNG DŨNG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại Mã số: 62.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN CÔNG SÁCH 2. NGUYỄN HỒNG PHONG Hà Nội - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế của Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Nội dung luận án có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và trang web theo danh mục tài liệu tham khảo của luận án. Tôi xin cam đoan luận án được tiến hành nghiên cứu một cách nghiêm túc và kết quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu đi trước đã được tiếp thu một cách chân thực, cẩn trọng, có trích nguồn dẫn cụ thể trong luận án. Hà Nội, ngày 20 tháng 08 năm 2019 Tác giả luận án Hoàng Trung Dũng ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Công Sách và TS.

Nguyễn Hồng Phong. Các Thầy đã hướng dẫn, động viên giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình nghiên cứu và viết luận án này. Những nhận xét và đánh giá của các Thầy, đặc biệt là những gợi ý về hướng giải quyết vấn đề trong suốt quá trình nghiên cứu, thực sự là những bài học vô cùng quý giá đối với tôi không chỉ trong quá trình thực hiện luận án mà cả trong hoạt động nghiên cứu chuyên môn sau này. Tôi xin chân thành cảm ơn đến Lãnh đạo và các phòng ban của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công thương đã giúp tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Viện.

Những lời góp ý chân thành, sự hỗ trợ và giúp đỡ của Quý Viện đã giúp tôi vượt qua những trở ngại trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các đồng nghiệp ở Cục Kiểm tra sau Thông quan - Tổng cục Hải quan và các doanh nghiệp nhập khẩu đã giúp đỡ và đóng góp nhiều ý kiến bổ ích cho nghiên cứu sinh trong quá trình thực hiện khảo sát và phỏng vấn chuyên sâu. Nghiên cứu sinh Hoàng Trung Dũng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iii DANH MỤC VIẾT TẮT.

vii DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH, HỘP. viii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Tổng quan tình hình nghiên cứu luận án.

Câu hỏi và Mục tiêu nghiên cứu đề tài luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài luận án. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu đề tài luận án.

Kết cấu của luận án .14 CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Khái niệm và đặc điểm hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Khái niệm, mục tiêu, đặc điểm và phân loại hình thức kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Nội dung và quy trình kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu. Vai trò của kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Khái niệm quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Mục tiêu, nguyên tắc của quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Phương pháp quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Nội dung quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập iv khẩu. Tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu. Hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách hải quan. Yếu tố kinh tế - xã hội. Hội nhập kinh tế quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế về Hải quan.

Nhận thức của các bên có liên quan đến hoạt động KTSTQ. Kinh nghiệm của một số quốc gia trong quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm của một số quốc gia trong quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu. Một số bài học rút ra cho Việt Nam .51 CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM.

Khái quát thực trạng Kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa trong điều kiện hội nhập quốc tế của Việt Nam. Khái quát thực trạng hoạt động nhập khẩu hàng hóa. Các cam kết hội nhập quốc tế của Việt Nam liên quan đến kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa trong điều kiện hội nhập quốc tế của Việt Nam. Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam.

Thực trạng mục tiêu, nguyên tắc của quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam. Thực trạng phương pháp quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam. Thực trạng nội dung quản lý nhà nước đối với kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam. Phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN đối với KTSTQ hàng hóa NK trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Thực trạng về hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách hải quan. Thực trạng về yếu tố kinh tế - xã hội. Thực trạng về hội nhập kinh tế quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế về Hải quan. Thực trạng về nhận thức của các bên có liên quan đến hoạt động KTSTQ.

Đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa. Các đánh giá cụ thể. Các đánh giá chung .100 CHƯƠNG 3 : GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Bối cảnh và những thuận lợi, khó khăn trong hoàn thiện quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam thời kỳ tới.

Bối cảnh trong nước và quốc tế tác động đến quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa ở Việt Nam. Dự báo phát triển xuất nhập khẩu hàng hóa và quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu ở Việt Nam thời kỳ tới năm 2025, tầm nhìn 2030. Những thuận lợi, khó khăn trong hoàn thiện quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam thời kỳ tới. Quan điểm và phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu ở Việt Nam.

Các quan điểm hoàn thiện quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu ở Việt Nam. Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu ở Việt Nam tới năm 2030. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về kiểm tra sau thông quan đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa ở Việt Nam nay đến 2025. Giải pháp hoàn thiện hoạch định kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu.

Hoàn thiện bộ máy thực thi kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu. Giải pháp hoàn thiện tổ bộ máy kiểm tra sau thông quan hàng nhập khẩu. Các giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện kiểm tra sau thông quan hàng hóa nhập khẩu. Giải pháp hoàn thiện hoạt động kiểm tra, giám sát về kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam.

Tăng cường công tác phối hợp trong và ngoài ngành, đẩy mạnh hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế. Một số giải pháp khác. Một số kiến nghị. Kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ.

Những kiến nghị với Bộ Tài chính. Những kiến nghị với doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa.150 TÀI LIỆU THAM KHẢO .157 vii DANH MỤC VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT NGUYÊN NGHĨA ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á BCT Bộ Công thương BTC Bộ Tài chính CNTT Công nghệ thông tin C/O Truy xuất nguồn gốc xuất xứ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ CPTPP xuyên Thái Bình Dương CSDL Cơ sở dữ liệu CSHT Cơ sở hạ tầng DN Doanh nghiệp Hiệp định thương mại tự do Việt Nam và EVFTA Liên minh Châu Âu HNQT Hội nhập quốc tế HQ Hải quan KTSTQ Kiểm tra sau thông quan LATS Luận án tiến sĩ NK Nhập khẩu PCA Cục Kiểm tra sau thông quan Việt Nam QLNN Quản lý nhà nước QLRR Quản lý rủi ro TCHQ Tổng cục Hải quan WCO Tổ chức Hải quan quốc tế WTO Tổ chức thương mại thế giới XK Xuất khẩu XNC Xuất nhập cảnh XNK Xuất nhập khẩu viii DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH, HỘP Sơ đồ 1.1 Mô hình hệ thống cơ sở dữ liệu của HQ Nhật Bản .