Chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRẦN THỊ TUYỀN CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC HÀ NỘI - 2026 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRẦN THỊ TUYỀN CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY Ngành: Triết học Mã số: 92 29 001 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Mai Đức Ngọc TS. Tạ Thị Thuý Ngân HÀ NỘI - 2026 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các trích dẫn và tài liệu được sử dụng trong luận án có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.

Kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố qua bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào. Hà Nội, ngày……tháng….năm 2026 TÁC GIẢ TRẦN THỊ TUYỀN DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nội dung đầy đủ CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐĐCM Đạo đức cách mạng ĐĐH Đạo đức học ĐĐTT Đạo đức truyền thống ĐTN Đoàn Thanh niên GDĐĐ Giáo dục đạo đức GĐ Gia đình GTDĐ Giá trị đạo đức GV Giảng viên HNQT Hội nhập quốc tế HSV Hội Sinh viên KTTT Kinh tế thị trường NT Nhà trường SV Sinh viên TCH Toàn cầu hóa TTXH Tồn tại xã hội XH Xã hội XHCN Xã hội chủ nghĩa YTĐĐ Ý thức đạo đức YTXH Ý thức xã hội DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Mức độ nhận thức đạo đức của SV các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng (khảo sát năm 2024-2025). 2: Mức độ về thái độ đạo đức của sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng (khảo sát năm 2024-2025). 3: Mức độ hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng (khảo sát năm 2024-2025).

4: Mức độ tự rèn luyện và khả năng vận dụng GTĐĐ của sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng (khảo sát năm 2024-2025). Mục đích sống của sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng (Khảo sát năm 2024-2025). Mức độ mức độ coi trọng giá trị đạo đức của sinh viên các trường vùng đồng bằng Sông Hồng (Khảo sát năm 2024-2025) .122 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án. Kết quả nghiên cứu và những vấn đề mới đặt ra luận án tiếp tục nghiên cứu. 35 Chƣơng 2: CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN. Một số khái niệm liên quan đến luận án.

Các yếu tố cấu thành và tiêu chí đánh đánh giá chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng. Các yếu tố tác động đến chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay. 85 Chƣơng 3: CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Khái quát về sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng - đối tượng được khảo sát thực tiễn.

Thực trạng chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay. Những vấn đề ra trong giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng bằng sông Hồng hiện nay. 129 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY. Phương hướng giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay.

Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay. 179 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 181 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn lựa đề tài Giáo dục đạo đức (GDĐĐ) cho sinh viên (SV) trong các cơ sở giáo dục đại học là một nội dung cốt lõi của giáo dục con người phát triển toàn diện, có ý nghĩa nền tảng trong việc hình thành nhân cách, định hướng giá trị, thái độ và hành vi xã hội của đội ngũ trí thức trẻ - lực lượng trực tiếp tham gia và quyết định chất lượng nguồn nhân lực quốc gia trong tương lai.

Trong mọi giai đoạn phát triển của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hiện đại hóa (HĐH), hội nhập quốc tế (HNQT) và kinh tế thị trường (KTTT), đạo đức luôn giữ vai trò “trụ cột tinh thần” bảo đảm cho sự phát triển bền vững của cá nhân và cộng đồng. Vì vậy, bảo đảm chất lượng GDĐĐ cho SV không chỉ là yêu cầu của giáo dục đại học mà còn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước. Về phương diện lý luận, GDĐĐ trong giáo dục đại học là một lĩnh vực nghiên cứu mang tính liên ngành, gắn với triết học, đạo đức học, giáo dục học, tâm lý học và xã hội học. Các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam đều khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của đạo đức trong việc hình thành con người mới, trong đó giáo dục giữ vai trò quyết định nhưng phải gắn với tự giáo dục và môi trường xã hội.

Tuy nhiên, trong nghiên cứu khoa học hiện nay, khái niệm “chất lượng giáo dục đạo đức” vẫn chưa được thống nhất về nội hàm và tiêu chí đánh giá; nhiều công trình mới dừng lại ở việc bàn về nội dung, phương thức hoặc giải pháp GDĐĐ nói chung, chưa xây dựng được khung lý luận tương đối hoàn chỉnh để đánh giá chất lượng GDĐĐ trong nhà trường đại học một cách hệ thống. Khoảng trống này đặt ra yêu cầu cần có nghiên cứu chuyên sâu, làm rõ bản chất, cấu trúc và các tiêu chí đánh giá chất lượng GDĐĐ cho SV trong bối cảnh mới. Về phương diện thực tiễn, quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW đã đặt GDĐĐ vào vị trí trung tâm của giáo dục đại học, coi đạo đức là nền tảng để phát triển năng lực nghề nghiệp, năng lực công dân và năng lực hội nhập. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác GDĐĐ ở nhiều trường đại học hiện nay còn bộc lộ không ít hạn chế: nội dung GDĐĐ chưa theo kịp những biến đổi nhanh chóng của đời sống xã hội; phương pháp giáo dục còn nặng tính truyền thụ, thiếu tính trải nghiệm và tương tác; cơ chế đánh giá kết quả rèn luyện đạo đức còn mang tính hình thức; sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội chưa thực sự hiệu quả.

Những 2 hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng GDĐĐ, làm giảm hiệu quả định hướng giá trị và hành vi đạo đức của SV. Bên cạnh đó, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hiện nay đặt ra đòi hỏi ngày càng cao không chỉ về trình độ chuyên môn mà còn về đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và năng lực thích ứng của người lao động. Thực tiễn tuyển dụng cho thấy, nhiều doanh nghiệp và tổ chức sử dụng lao động coi đạo đức nghề nghiệp, ý thức kỷ luật và trách nhiệm xã hội là những tiêu chí quan trọng hàng đầu, thậm chí có ý nghĩa quyết định trong đánh giá chất lượng nguồn nhân lực. Điều này cho thấy, chất lượng GDĐĐ trong giáo dục đại học không chỉ tác động đến việc hình thành nhân cách người học mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực quốc gia và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh HNQT.

Vùng đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và giáo dục lớn của cả nước, nơi tập trung mật độ cao các trường đại học và SV đến từ nhiều vùng miền khác nhau. Đây vừa là khu vực có điều kiện thuận lợi để triển khai các hoạt động GDĐĐ, vừa là môi trường chịu tác động mạnh mẽ của đô thị hóa, KTTT, toàn cầu hóa (TCH) và công nghệ số. SV trong vùng có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, giao lưu văn hóa và HNQT, nhưng đồng thời cũng dễ bị ảnh hưởng bởi mặt trái của cơ chế thị trường, áp lực cạnh tranh, biến đổi hệ giá trị và tác động phức tạp của mạng xã hội. Những yếu tố này làm cho vấn đề chất lượng GDĐĐ cho SV ở vùng ĐBSH trở nên điển hình, có giá trị nghiên cứu đại diện cho nhiều vấn đề chung của GDĐĐ trong giáo dục đại học Việt Nam hiện nay.

Mặt khác, các nghiên cứu thực nghiệm về GDĐĐ cho SV còn thiếu các khảo sát có tính liên vùng và hệ thống; phần lớn mới tập trung vào một số trường hoặc địa bàn cụ thể, chưa phản ánh đầy đủ đặc thù và những vấn đề đặt ra ở các vùng kinh tế - xã hội trọng điểm. Điều này gây khó khăn cho việc hoạch định chính sách và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng GDĐĐ phù hợp với từng vùng. Do đó, việc nghiên cứu chất lượng GDĐĐ cho SV các trường đại học vùng ĐBSH vừa có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung, hoàn thiện lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp cơ sở cho công tác quản lý và đổi mới GDĐĐ ở các cơ sở giáo dục đại học. Từ những phân tích trên có thể khẳng định, việc lựa chọn đề tài “Chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường đại học vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay” là cần thiết và có tính cấp thiết cao cả về lý luận và thực tiễn, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực 3 chất lượng cao và góp phần vào sự nghiệp xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trong bối cảnh HNQT sâu rộng.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.