Luận án: Đặc điểm nông sinh học và kỹ thuật điều khiển mai vàng Yên Tử ra hoa Tết tại Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ BÙI HỮU CHUNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CỦA MỘT SỐ GIỐNG MAI VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TÁC ĐỘNG ĐẾN SINH TRƯỞNG, RA HOA MAI VÀNG YÊN TỬ TẠI HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hà Nội - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ BÙI HỮU CHUNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC CỦA MỘT SỐ GIỐNG MAI VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TÁC ĐỘNG ĐẾN SINH TRƯỞNG, RA HOA MAI VÀNG YÊN TỬ TẠI HÀ NỘI Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9 62 01 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Đặng Văn Đông 2.TS Nguyễn Thị Kim Lý Hà Nội - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Bùi Hữu Chung ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành bản luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, các tập thể và cá nhân. Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng tới hai thầy cô hướng dẫn là PGS.TS Đặng Văn Đông và PGS.

Nguyễn Thị Kim Lý đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Đề tài luận án được thực hiện tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh - Viện Nghiên cứu Rau quả. Tại đây, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh, đã tạo điều kiện về thời gian và cơ sở vật chất trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó.

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo trong Bộ môn Thực vật - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện và hướng dẫn tôi thực hiện các thí nghiệm về khảo sát sự hình thành mầm hoa. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới lãnh đạo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, tập thể cán bộ và thầy cô trong Ban Đào tạo Sau đại học, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tạo môi trường học tập tốt, tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới gia đình, người thân và toàn thể bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả Bùi Hữu Chung iii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Ý nghĩa khoa học của đề tài. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Nguồn gốc, phân bố của cây mai. Phân bố của cây mai. Đặc điểm thực vật học. Điều kiện ngoại cảnh, đất đai và dinh dưỡng.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ mai trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất và tiêu thụ mai trên thế giới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ mai ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu mai trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu mai trên thế giới. Tình hình nghiên cứu cây mai ở Việt Nam. Các kết luận rút ra từ tổng quan tài liệu. 35 Chương II.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu, thiết bị và dụng cụ nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Đánh giá đặc điểm nông sinh học của các giống mai tại Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật tác động đến sinh trưởng và ra hoa của mai vàng Yên Tử tại Hà Nội. Đánh giá ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật tổng hợp đến sinh trưởng và phát triển của mai vàng Yên Tử khi áp dụng trên địa bàn Hà Nội. Các chỉ tiêu theo dõi, đánh giá và phương pháp đo đếm.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. 51 Chương III. Kết quả và thảo luận. Đặc điểm nông sinh học của các giống mai.

Một số đặc điểm hình thái của các giống mai trong nghiên cứu. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các giống mai. Tỷ lệ sống và ra hoa của các giống mai trong nghiên cứu. Tình hình sâu bệnh hại của các giống mai nghiên cứu.

Đặc tính về phân hóa mầm hoa của cây mai vàng Yên Tử tại Hà Nội. Ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng và phát triển của mai vàng Yên Tử tại Hà Nội. Ảnh hưởng của giá thể đến sinh trưởng, phát triển của cây mai vàng Yên Tử. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến sinh trưởng, phát triển của mai vàng Yên Tử.

Ảnh hưởng của phân bón đến giai đoạn sinh trưởng thân lá và hình thành mầm hoa của mai vàng Yên Tử. Ảnh hưởng của loại phân bón đến giai đoạn phát triển nụ, ra hoa của cây mai vàng Yên Tử. Ảnh hưởng của Paclobutrazol đến sinh trưởng, ra hoa và chất lượng hoa của mai vàng Yên Tử. Ảnh hưởng của nồng độ Thiourea đến sự rụng lá và chất lượng hoa của cây mai vàng Yên Tử.

Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự ra hoa của mai vàng Yên Tử vào dịp tết Nguyên đán. Ảnh hưởng của GA3 đến sự ra hoa và chất lượng hoa mai vàng Yên Tử. Áp dụng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp và sản xuất mai vàng Yên Tử tại Hà Nội. Ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trưởng và ra hoa của mai vàng Yên Tử ở các địa phương.

Đánh giá hiệu quả kinh tế khi áp dụng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp của đề tài cho mai vàng Yên Tử tại các địa phương Hà Nội. 119 Kết luận và kiến nghị. 122 Danh mục công trình đã công bố liên quan đến luận án. 134 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Từ viết tắt APG Angiosperm Phylogeny Group CCC Chiều cao cây CD Chiều dài CS Cộng sự CT Công thức CTTN Công thức thí nghiệm ĐC Đối chứng ĐK Đường kính GA3 Gibberellic NĐ Nguyên đán PBZ Paclobutrazol TP Thành phố PTNT Phát triển Nông thôn BVTV Bảo vệ Thực vật ĐVT Đơn vị tính TGST Thời gian sinh trưởng vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 1.

Một số loài mai được sử dụng làm dược liệu. Diện tích hoa, cây cảnh 2010-2015. Giá trị sản xuất hoa, cây cảnh 2010 - 2015. Số lượng mai bán tết tại một số chợ hoa truyền thống Hà Nội.

Danh mục 10 giống mai thu thập và nghiên cứu. Một số đặc điểm hình thái thân cành của các giống mai trồng tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017. Một số đặc điểm hình thái lá của các giống mai nghiên cứu. Một số đặc điểm sinh trưởng lá của các giống mai nghiên cứu tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017.

Một số đặc điểm nụ của các giống mai nghiên cứu tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017. Đặc điểm hình thái hoa của các giống mai nghiên cứu tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017. Một số đặc điểm hoa của các giống mai nghiên cứu tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017. Đặc điểm cánh hoa của các giống mai nghiên cứu tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017.

Đặc điểm nhị, nhụy của các giống mai nghiên cứu tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016-2017. Đặc điểm sinh trưởng của các giống mai tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016 - 2017. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống mai tại Gia Lâm - Hà Nội, năm 2016 - 2017. Động thái tăng trưởng đường kính thân của các giống mai tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016 - 2017.

Động thái tăng trưởng lá của các giống mai nghiên cứu. Tỷ lệ sống và thời gian ra hoa của các giống mai tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016 - 2017. Mức độ sâu, bệnh hại trên các giống mai tại Gia Lâm - Hà Nội, 2016 - 2017. Kích thước và đặc điểm mầm hoa ở cây mai vàng Yên Tử theo tuổi chồi tại Gia Lâm - Hà Nội, 2017 - 2018.

Sự tăng trưởng kích thước nụ hoa mai vàng Yên Tử sau khi nhú ra ngoài từ nách lá tại Gia Lâm - Hà Nội, 2017 – 2018. Ảnh hưởng của giá thể đến tỷ lệ sống và thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019. Ảnh hưởng của giá thể trồng đến động thái tăng trưởng chiều dài cành lộc tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019. Ảnh hưởng của giá thể trồng đến chất lượng hoa mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019.

Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến động thái tăng trưởng chiều cao cây mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 – 2019. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến động thái tăng trưởng đường kính thân của cây mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến động thái ra lá của cây mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 – 2019. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa khác nhau đến chất lượng hoa mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019.

Ảnh hưởng của phân bón đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của cây mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019. Ảnh hưởng của loại phân bón đến số lượng, chất lượng nụ và tỷ lệ ra hoa của mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019. Ảnh hưởng của loại phân bón đến chất lượng hoa mai vàng Yên Tử tại Gia Lâm - Hà Nội, 2018 - 2019 .