Luận án tiến sĩ: Ảnh hưởng biện pháp kỹ thuật, năng suất thuốc lào Hải Phòng - Bùi Thanh Tùng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI BÙI THANH TÙNG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG THUỐC LÀO TRỒNG TẠI HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC CÂY TRỒNG HÀ NỘI - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI BÙI THANH TÙNG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG THUỐC LÀO TRỒNG TẠI HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC CÂY TRỒNG MÃ SỐ: 62.10 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. HOÀNG MINH TẤN 2. NGUYỄN ĐÌNH VINH HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là kết quả nghiên cứu của chính nghiên cứu sinh, hoàn toàn trung thực và chưa sử dụng cho bảo vệ một học vị nào. Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận án này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Mọi sự giúp đỡ đều đã được cảm ơn. Tác giả Bùi Thanh Tùng i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt luận án của mình tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình của GS. Hoàng Minh Tấn, TS. Nguyễn Đình Vinh - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.

Sự quan tâm giúp đỡ của tập thể các thầy giáo, cô giáo Khoa Nông học, Ban Quản lý Đào tạo, đặc biệt các thầy cô trong Bộ môn Cây Công nghiệp và Cây thuốc, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, đã trực tiếp đóng góp nhiều ý kiến quí báu về chuyên môn cho tác giả hoàn thành luận án; Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hải Phòng, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng; Quận ủy, Uỷ ban nhân dân quận Kiến An, phòng Kinh tế quận Kiến An, Hợp tác xã Nông nghiệp Kiến Thiết huyện Tiên Lãng đã tạo mọi điều kiện để giúp đỡ tôi trong quá trình học tập. Nhân dịp này tôi cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những sự giúp đỡ quý báu đó. Tôi xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các đồng nghiệp, bạn bè và người thân đã động viên giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thiện luận án này Hà Nội, ngày 03 tháng 4 năm 2014 Tác giả Bùi Thanh Tùng ii MỤC LỤC Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt trong luận án vi Danh mục các bảng vii Danh mục các hình ix MỞ ĐẦU 1 1 Tính cấp thiết của đề tài 1 2 Mục tiêu nghiên cứu 2 3 Ý nghĩa của đề tài 2 4 Những đóng góp mới của Luận án 3 5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4 1.1 Giới thiệu chung về cây thuốc lào 4 1.1 Nguồn gốc và phân bố 4 1.3 Giá trị kinh tế của cây thuốc lào 6 1.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ thuốc lào trên thế giới và Việt Nam 6 1.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ thuốc lào trên thế giới 6 1.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ thuốc lào tại Việt Nam 7 1.3 Tình hình nghiên cứu cây thuốc lào trên thế giới và Việt Nam 13 1.1 Trên thế giới 13 1.2 Tình hình nghiên cứu cây thuốc lào tại Việt Nam 15 1.4 Nhận xét chung 39 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 42 2.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu 42 2.2 Nội dung nghiên cứu 42 2.3 Địa điểm nghiên cứu 42 2.4 Phương pháp nghiên cứu 43 iii 2.1 Phương pháp điều tra thu thập, phân tích thông tin 43 2.2 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm 43 2.3 Các chỉ tiêu và phương pháp đánh giá 48 2.4 Phương pháp xử lý số liệu 53 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 54 3.1 Ảnh hưởng của đất trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng thuốc lào trồng tại Hải Phòng.1 Các chỉ tiêu nông hoá của đất trồng thuốc lào tại khu vực triển khai nghiên cứu 54 3.2 Ảnh hưởng của đất trồng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống thuốc lào Ré Đen 56 3.3 Ảnh hưởng của đất trồng đến chất lượng sản phẩm thuốc lào 58 3.2 Ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng giống thuốc lào Ré Đen tại Hải Phòng 63 3.1 Ảnh hưởng của phân bón đến các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển 63 3.2 Ảnh hưởng của phân bón đến khả năng chống chịu sâu bệnh hại của giống thuốc lào Ré Đen trong vụ Xuân 2011 và Xuân năm 2012 67 3.3 Ảnh hưởng của phân bón đến khả năng tích lũy chất khô và năng suất của giống thuốc lào Ré Đen 69 3.4 Ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng thuốc lào 72 3.3 Ảnh hưởng của thời vụ đến sinh trưởng, phát triển và năng suất thuốc lào 76 3.1 Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng, phát triển của cây thuốc lào 76 3.2 Ảnh hưởng của thời vụ đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của thuốc lào 78 3.3 Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến động thái tăng trưởng chỉ số diện tích lá và năng suất thuốc lào 79 3.4 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây thuốc lào 81 3.1 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến thời gian sinh trưởng của thuốc lào 81 3.2 Ảnh hưởng của mật độ đến một số chỉ tiêu sinh trưởng thân, lá của cây thuốc lào 82 iv 3.3 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến động thái chỉ số diện tích lá (LAI), hiệu suất quang hợp của cây và năng suất thuốc lào 83 3.4 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất thuốc lào 86 3.5 Ảnh hưởng của thuốc diệt chồi Accotab đến khả năng diệt chồi và sinh trưởng, phát triển, năng suất thuốc lào tại Hải Phòng 87 3.1 Ảnh hưởng của thuốc diệt chồi Accotab đến động thái số lượng chồi cây thuốc lào 87 3.2 Ảnh hưởng của thuốc diệt chồi Accotab đến động thái chiều dài và khối lượng chồi thuốc lào 89 3.3 Ảnh hưởng của thuốc diệt chồi Accotab đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của thuốc lào 91 3.4 Ảnh hưởng của các biện pháp diệt chồi khác nhau đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất thuốc lào 93 3.6 Ảnh hưởng của biện pháp ủ trong quá trình sơ chế đến chất lượng thuốc lào thương phẩm 95 3.1 Ảnh hưởng của các biện pháp ủ thuốc đến chất lượng sợi 95 3.2 Ảnh hưởng của biện pháp ủ đến chất lượng hút 96 3.7 Mô hình trồng thuốc lào Ré Đen năng suất, chất lượng cao tại Tiên Lãng 97 3.1 Sinh trưởng, phát triển và năng suất thuốc lào 97 3.2 Chất lượng cảm quan của thuốc lào trồng theo mô hình ứng dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất 99 3.3 Hiệu quả kinh tế của mô hình ứng dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất thuốc lào tại Hải Phòng 100 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 101 1 Kết luận 101 2 Đề nghị 102 Danh mục công trình đã công bố của tác giả liên quan đến luận án 103 Tài liệu tham khảo 104 Phụ lục 109 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN ABA Axit abxixic CT Công thức thí nghiệm ĐC Đường kính ĐKT Đường kính thân ĐVT Đơn vị tính HH Hữu hiệu HSQH Hiệu suất quang hợp Kts, Kdt Kali tổng số, kali dễ tiêu LAI Chỉ số diện tích lá NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu Nts Nitơ tổng số PC Phân chuồng OM Hàm lượng chất hữu cơ TB Trung bình TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TGST Thời gian sinh trưởng TLCV Bệnh xoăn lá do virus TMV Bệnh khảm lá thuốc (Tobacco Mosaic Virus) TT Thứ tự vi DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang 1.1 Diện tích thuốc lào tại Việt Nam 8 1.2 Sản lượng thuốc lào tại Việt Nam 8 1.3 Diện tích trồng thuốc lào ở Hải Phòng trong 10 năm (2003-2012) 11 1.4 Năng suất, sản lượng thuốc lào ở Hải Phòng giai đoạn 2003-2012 12 1.5 Kết quả điều tra về một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất thuốc lào tại Hải Phòng 35 3.1 Kết quả phân tích đất trồng thuốc lào tại các huyện 55 3.2 Ảnh hưởng của đất trồng đến thời gian của các giai đoạn sinh trưởng của thuốc lào Ré Đen vụ Xuân 2011 56 3.3 Ảnh hưởng của đất trồng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất thuốc lào Ré Đen trong vụ Xuân 2011 57 3.4 Ảnh hưởng của đất trồng đến một số chỉ tiêu hóa sinh của thuốc lào Ré Đen 59 3.5 Ảnh hưởng của đất trồng đến chất lượng cảm quan của thuốc lào 61 3.6 Hệ số tương quan (r) giữa các chỉ tiêu nông hóa của đất với một số chỉ tiêu chất lượng chính của thuốc lào Ré Đen 63 3.7 Ảnh hưởng của phân bón đến một số chỉ tiêu thân, lá thuốc lào Ré Đen 64 3.8 Ảnh hưởng của phân bón đến động thái tăng LAI của thuốc lào Ré Đen 65 3.9 Một số đối tượng sâu bệnh hại chính trên thuốc lào Ré Đen 67 3.10 Ảnh hưởng của phân bón đến động thái tích lũy chất khô và năng suất của cây thuốc lào Ré Đen vụ Xuân năm 2012 70 3.11 Ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng thuốc lào Ré Đen 72 3.12 Ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng cảm quan thuốc lào Ré Đen 74 3.13 Hiệu quả kinh tế của các công thức phân bón 75 3.14 Ảnh hưởng của thời vụ đến các giai đoạn sinh trưởng của thuốc lào Ré Đen 77 3.15 Ảnh hưởng của thời vụ đến các chỉ tiêu sinh trưởng của thuốc lào Ré Đen sau 90 ngày trồng 78 vii 3.16 Ảnh hưởng của thời vụ đến động thái tăng trưởng chỉ số diện tích lá và năng suất cây thuốc lào Ré Đen 80 3.17 Thời gian sinh trưởng phát triển của cây thuốc lào Ré Đen 81 3.18 Ảnh hưởng của mật độ đến một số chỉ tiêu sinh trưởng thân, lá của cây thuốc lào Ré Đen sau 90 ngày trồng 82 3.19 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến động thái tăng LAI của thuốc lào 83 3.20 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến hiệu suất quang hợp và năng suất thuốc lào Ré Đen tại Hải Phòng 85 3.21 Ảnh hưởng của mật độ đến hiệu quả kinh tế của sản xuất thuốc lào Ré Đen 86 3.22 Ảnh hưởng của xử lý Accotab đến số lượng chồi thuốc lào Ré Đen 88 3.23 Ảnh hưởng của xử lý Accotab đến động thái tăng trưởng chiều dài trung bình chồi thuốc lào Ré Đen 89 3.24 Ảnh hưởng của xử lý Accotab đến động thái tăng trưởng khối lượng chồi thuốc lào Ré Đen 90 3.