Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc tính ít hạt cam sành Hà Giang - Nguyễn Thị Xuyến

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN THỊ XUYẾN NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH ÍT HẠT VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG CAM SÀNH HÀ GIANG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CÂY TRỒNG THÁI NGUYÊN ­ 2018 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN THỊ XUYẾN NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH ÍT HẠT VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG CAM SÀNH HÀ GIANG Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CÂY TRỒNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Quốc Hùng 2. Nguyễn Duy Lam THÁI NGUYÊN ­ 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là hoàn toàn trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Mọi thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc. TÁC GIẢ Nguyễn Thị Xuyến ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Quốc Hùng, TS. Nguyễn Duy Lam – những người thầy đã hướng dẫn, truyền đạt kinh nghiệm và chỉ bảo tôi hết sức tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Ban Giám đốc, Ban Đào tạo sau đại học ­ Đại học Thái Nguyên; Ban Giám hiệu, phòng Đào tạo, Ban Chủ nhiệm Khoa Nông học và các Thầy, Cô Trường Đại học Nông Lâm đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giảng dạy và hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu Trường, Ban chủ nhiệm Khoa Kỹ thuật Nông Lâm, các Phòng ban chức năng và các đồng nghiệp trường Cao đẳng Kinh tế ­ Kỹ thuật đã tạo mọi điều kiện thời gian, kinh phí hỗ trợ cho tôi trong quá trình học tập. Tôi xin trân trọng cảm ơn các cán bộ, nhân dân địa phương của hai huyện Bắc Quang và Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang; Công ty Giống cây trồng Đạo Đức, tỉnh Hà Giang đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Viện, các nghiên cứu viên Bộ môn Cây ăn quả, Bộ môn Công nghệ sinh học, Bộ môn Kiểm nghiệm chất lượng của Viện Nghiên cứu Rau Quả Hà Nội đã tạo điều kiện, tham gia và hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Tôi vô cùng biết ơn các thành viên trong gia đình và bạn bè đã luôn ở bên tôi, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017 NGHIÊN CỨU SINH iii Nguyễn Thị Xuyến MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

vii DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH. Tính cấp thiết của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tính mới của luận án. 5 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Khái quát về cây có múi. Nguồn gốc và phân bố.

Phân loại cây ăn quả có múi. Tình hình sản xuất cây có múi. Đặc tính không hạt ở cây có múi. Một số quan điểm về quả không hạt.

Nguyên nhân không hạt ở cam quýt. Những nghiên cứu về dinh dưỡng khoáng ở cây có múi. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng với cây có múi. Những nghiên cứu về bổ sung dinh dưỡng cho cây có múi trên thế giới.

Những nghiên cứu bổ dung dinh dưỡng cho cây có múi ở trong nước 32 1. Những nghiên cứu về chất điều hoà sinh trưởng ở cây có múi. Vai trò của chất điều hoà sinh trưởng thực vật (phytohormon). Ảnh hưởng của một số chất điều hoà sinh trưởng đến quá trình hình thành và phát triển quả ở cây có múi.

Một số nghiên cứu sử dụng chất điều hoà sinh trưởng nâng cao năng suất, chất lượng quả cây có múi. Nghiên cứu kỹ thuật cắt tỉa và tạo hình cây có múi. Một số kết luận rút ra từ tổng quan. 49 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Vật liệu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Nội dung 1: Điều tra, tuyển chọn, đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn tại Hà Giang.

Nội dung 2: Nghiên cứu, xác định nguyên nhân của đặc tính ít hạt của các cá thể cam Sành đã tuyển chọn. Nội dung 3: Đánh giá tính ổn định của một số cá thể ít hạt đã tuyển chọn. Nội dung 4: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng quả cam sành Hà Giang. Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung 1: Điều tra, tuyển chọn, đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn tại Hà Giang. Nội dung 2: Xác định nguyên nhân ít hạt của các cá thể cam Sành tuyển chọn. Nội dung 3: Đánh giá sự ổn định đặc tính ít hạt của một số cá thể cam Sành tuyển chọn. Nội dung 4: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng quả cam sành Hà Giang.

61 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả điều tra, tuyển chọn và theo dõi đặc điểm sinh học của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn. Kết quả điều tra tuyển chọn một số cây cam Sành ít hạt tại Hà Giang. Đặc điểm hình thái của những cây cam Sành tuyển chọn.

Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn. Đặc điểm năng suất, chất lượng quả của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn. Kết quả đánh giá nguyên nhân ít hạt của các cây cam Sành tuyển chọn. Kết quả đánh giá tính đa bội của các cây cam Sành tuyển chọn.

Kết quả đánh giá nguyên nhân do bất dục đực (Male Sterility). Kêt́ quả đánh giá nguyên nhân bất dục cái (Female Sterility). Kêt́ quả đánh giá nguyên nhân do tự bât́ tương hợp (self ­incompatibility). Đánh giá sự ổn định đặc tính ít hạt của các cây cam sành tuyển chọn.

Một số đặc điểm sinh trưởng cây ghép. Khả năng ra hoa, đậu quả của các cây ghép ở vụ thứ 2. Sự ổn định của chất lượng quả các cây tuyển chọn sau khi ghép cải tạo. Sự ổn định đặc tính ít hạt của các cây tuyển chọn sau khi ghép.

Nghiên cứu ảnh hưởng của các công thức bón phân đến sinh trưởng, phát triển của cam Sành tại Hà Giang. Ảnh hưởng của các công thức bón phân đến sự sinh trưởng của cam Sành tại Hà Giang. Nghiên cứu ảnh hưởng của các công thức bón phân đến đặc điểm quả của cam Sành Hà Giang. Hiệu quả kinh tế của các công thức thí nghiệm.

Nghiên cứu ảnh hưởng của GA3 tới năng suất, chất lượng quả cam Sành Hà Giang. Ảnh hưởng của GA3 tới tỷ lệ đậu quả và năng suất quả của cam Sành Hà Giang. Ảnh hưởng của GA3 đến đặc điểm hình thái, cơ giới quả cam Sành Hà Giang. Ảnh hưởng của GA3 đến một số chỉ tiêu về chất lượng quả cam Sành Hà Giang.

Hiệu quả kinh tế khi sử dụng GA3 ở cam Sành Hà Giang. Nghiên cứu ảnh hưởng của các kỹ thuật cắt tỉa đến sinh trưởng và năng suất của cam Sành. Ảnh hưởng của các kỹ thuật cắt tỉa đến sinh trưởng cây cam Sành. Ảnh hưởng của các kỹ thuật cắt tỉa tới năng suất quả cam Sành.

Ảnh hưởng của các kỹ thuật cắt tỉa tới một số chỉ tiêu chất lượng quả. Hiệu quả kinh tế của các kỹ thuật cắt tỉa trong thí nghiệm.124 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 128 CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. 128 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

129 vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 2,4 –D : 2,4­Dichlorophenoxyacetic acid ABA : Axit abxixic Cs : Cộng sự CT : Công thức CSKH : Cam Sành không hạt CSCH : Cam Sành có hạt Đ/C : Đối chứng FAO : Food and Agriculture Organization (tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc) GA : Axit gibberillic IAA : 3-Indoleacetic acid (một loại Auxin) K2O : Kali nguyên chất LSD : Least Significant Difference (sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa) MS : Môi trường cơ bản sử dụng trong nuôi cấy mô thực vật N : Đạm nguyên chất NXB : Nhà xuất bản P2O5 : Lân nguyên chất PTNT : Phát triển nông thôn VCR : Value Cost Ratio (tỷ suất lợi nhuận) USDA : United States Department of Agriculture (Bộ Nông nghiệp Mỹ) viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Diện tích và sản lượng cây cam, quýt ở Việt Nam.2: Diện tích và sản lượng cam, quýt của Hà Giang.3: Phân bón cơ bản cho cây cam Sành qua từng tháng sau khi trồng. Một số cây cam Sành ít hạt được tuyển chọn tại Hà Giang. Một số đặc điểm quả của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn. Một số chỉ tiêu hình thái của các cây cam Sành tuyển chọn.

Đặc điểm phiến lá của các cây cam Sành tuyển chọn. Tỷ lệ cać loaị hoa cuả cać cây cam Sành ít hạt tuyên ̉ chon ̣. Đặc điểm cấu tạo hoa của các cây cam Sành tuyển chọn. Thời gian xuất hiện và kích thước các đợt lộc của các cây tuyển chọn (năm 2015).

Thời gian ra hoa của các cây tuyển chọn (năm 2015). Tỷ lệ đậu quả và năng suất của các cây tuyển chọn. Một số chỉ tiêu cơ giới quả của các cây tuyển chọn. Một số chỉ tiêu sinh hoá quả của các cây cam Sành ít hạt tuyển chọn.

Tỷ lệ nẩy mâm Bang ̀ cuả haṭ phân ́ cuả cać cây cam Sanh ̀ tuyển chọn. Sốlượng và kích thước tiêu Bang ̉ noan ̃ cuả cać cây cam Sanh ̉ chon ̀ tuyên ̣. Kết quả quan sát sự hiện diện của ống phấn sau thụ phấn 7 ngày. Khả năng sinh trưởng của cây ghép.

Một số đặc điểm thân cành của cây ghép sau ghép 24 tháng. Thời gian nở hoa của các cây ghép vụ thứ 2 (năm 2017). Tỷ lệ đậu quả và năng suất của các cây ghép ở vụ thứ 2 (năm 2017). Một số chỉ tiêu chất lượng quả của các cây ghép.

Số lượng hạt trung bình trên quả của các cây ghép. Ảnh hưởng của công thức bón phân đến sinh trưởng của cây. Ảnh hưởng của các công thức bón phân đến tình hình ra lộc. Ảnh hưởng của các công thức bón phân đến tình hình ra lộc.

Ảnh hưởng của công thức phân bón đến tỷ lệ đậu quả và năng suất quả cam Sành. Ảnh hưởng của công thức phân bón đến một số chỉ tiêu cơ giới quả cam Sành Hà Giang. Anh Bang ̉ hưởng cuả công thưć boń phân tới một số chỉ tiêu sinh hoá quả cam Sành Hà Giang.