Nghiên cứu Đặc điểm nông sinh học và ảnh hưởng biện pháp thu hái đến cây Ngải cứu tại Thuận Châu, Sơn La

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI HOÀNG THỊ THANH HÀ NGHIÊN CỨU DAC DIEM NÔNG SINH HỌC VA ANH HUONG CUA BIEN PHAP THU HAI DEN SINH TRUONG PHAT TRIEN, NANG SUAT CAY NGAI CUU TRONG TAI THUAN CHAU - SON LA LUAN VAN THAC Si NONG NGHIEP Chuyén nganh: TRONG TROT Mã số : 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. NINH THỊ PHÍP HÀ NỘI - 2010 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn chỉnh luận văn này đều đã được tác giả cảm ơn. Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc.

Tác giả luận văn Hoàng Thị Thanh Hà Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. 1 LOI CAM ON Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Tiến sỹ Ninh Thị Phíp, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài, cũng như trong quá trình hoàn chỉnh luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn tới lãnh đạo trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, các thầy cô giáo Bộ môn Cây công nghiệp cây thuốc khoa Nông học, Viện đào tạo sau Đại học đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện đề tôi hoàn thành luận văn. Sự giúp đỡ nhiệt tình của Phòng thực hành thí nghiệm Khoa Nông — Lâm; Phòng thực hành thí nghiệm Khoa Sinh hóa; nhóm sinh viên nghiên cứu khoa học K48 Nông học - Trường Đại học Tây Bắc; các bạn bè, đồng nghiệp và gia đình trong thời gian thực hiện luận văn là nguồn động viên tỉnh than rất lớn giúp tôi hoàn thành, tôi xin chân thành cảm ơn.

Tác giả luận văn Hoàng Thị Thanh Hà Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. li MỤC LỤC Lời cam đoan 1 Lời cảm ơn ii Muc luc 11 Danh mục các từ viết tắt vi 1. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài 1.

Yêu cầu của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. TONG QUAN TAI LIEU 2. Nguồn gốc và phân loại 2.

Đặc điểm thực vật học 2. Đặc điểm sinh trưởng trong năm của cây 2. Thành phần hóa học SBS orR PB BR wWwNY YW NWN WN Re oR N 2. Tác dụng của ngải cứu 2.

Yêu cầu sinh thái cây ngải cứu 15 2. Điều kiện tự nhiên huyện Thuận Châu và chiến lược phát triển cây dược liệu của tỉnh Sơn La 15 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19 3. Vật liệu, địa điểm, thời gian nghiên cứu 19 3.

Địa điểm nghiên cứu 19 3. Thời gian nghiên cứu 19 Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. Nội dung nghiên cứu 19 3. Phương pháp nghiên cứu 19 3.

Kỹ thuật trồng 23 3. Các chỉ tiêu theo dõi 23 3. Chỉ tiêu về đặc điểm nông sinh học 23 2. Chỉ tiêu sinh trưởng phát triển, năng suất 24 3.

Phương pháp nghiên cứu và lấy mẫu 25 4. KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU 27 4. Đặc điểm nông sinh học của các mẫu giống ngái cứu 27 4. Đặc điểm thực vật học của các mẫu giống ngải cứu 27 4.

Đặc điểm hình thái rễ cây 27 4. Đặc điểm hình thái và giải phẫu thân 27 4. Đặc điểm hình thái và giải phẫu lá cây 31 4. Đặc điểm ra hoa làm quả 34 4.

Mùi, vị các mẫu giống ngải cứu 40 4. Kha năng sinh trưởng phát triển của các mẫu giống ngái cứu 41 4. Sinh trưởng thân, cành cây 41 4. Đặc điểm sinh trưởng phát triển của lá các mẫu giống ngái cứu 42 4.

Tình hình sâu bệnh gây hại trên các mẫu giống ngải cứu 44 4. Năng suất của các mẫu giống ngái cứu 45 4. Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến sinh trưởng phát triển và năng suất 4 mẫu giống Ngải cứu thí nghiệm 48 4. Ảnh hưởng chiều cao thu hái đến chiều cao cây qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngái cứu 48 4.

Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến số lá/ cây qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngái cứu 50 4. Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến đường kính thân qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu 51 4. Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến số mầm tái sinh qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu 53 Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến chỉ số diện tích lá qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu 54 4.

Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến khả năng tích lũy chat khô và ty lệ lá/thân của 4 mẫu giống ngải cứu 56 4. Ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến năng suất của 4 mẫu giống ngái cứu 57 4. Ảnh hướng của thời gian thu hái đến sinh trưởng phát triển và năng suất 4 mẫu giống Ngái cứu 61 4. Ảnh hưởng của thời gian thu hái đến chiều cao cây qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu 61 4.

Ảnh hưởng của thời gian thu hái đến số lá/ cây qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngái cứu 63 4. Ảnh hưởng thời gian thu hái đến đường kính thân khí sinh qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu. Ảnh hưởng thời gian thu hái đến sô mầm tái sinh qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu. Ảnh hưởng thời gian thu hái đến chỉ số diện tích lá qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngải cứu.

Ảnh hưởng thời gian thu hái đến năng suất tươi qua các lứa cắt của 4 mẫu giống ngái cứu 68 5. KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ 72 5. Kiến nghị 73 Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. Vv DANH MUC CAC TU VIET TAT NXB : Nhà xuất bản KT : Kích thước Số TTCT :Số thứ tự công thức TCN : Tiêu chuẩn ngành TB ; Trung bình Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp 1.

Đặt vấn đề Ngải cứu còn gọi là cây thuốc cứu, thuốc cao hay ngái diệp, tên khoa hoc 1a Artemisia vulgaris L. Là vị thuốc được nhiều người biết đến và sử dụng phổ biến cả trong lĩnh vực Đông và Tây y từ xa xưa đến nay. Ngải cứu là loại cây trồng mọc hoang đại chủ yếu ở châu Á và châu Âu, ở nước ta ngải cứu phân bồ ở tat cả các vùng trong cả ˆ hà `; nước. Cây ngải cứu Trong Đông y thường sử dụng bộ phận lá và thân non cây ngải cứu đề chế thành vị thuốc có tính hơi ôn, vị cay, dùng làm thuốc ôn khí huyết, trục hàn thấp, điều kinh, an thai, dùng chữa đau bụng do hàn, đau đầu, động thai không yên, thổ huyết, chảy máu cam.

Trong văn hóa ẩm thực của người Việt Nam và một số nước khác thì ngải cứu còn được sử dụng như một loại rau ăn thường ngày để chữa bệnh, là thực phẩm chức năng có nhiều công dụng, phù hợp với thị hiéu 4m thực của rất nhiều người dân. Những món ăn quen thuộc bổ dưỡng của nhiều gia đình sử dụng ngai cứu như: Canh ngải cứu nấu thịt nạc; trứng gà tráng ngải cứu giúp lưu thông máu lên não trị bệnh đau đầu; gà tần ngái cứu giúp bồi bổ sức khỏe, hoạt huyết, xương cốt dẻo dai; cháo ngải cứu chữa động thai hoặc giảm đau thấp khớp; lau gà ngái cứu. là những món khoái khẩu của người dân. Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp Do cây ngải cứu có đặc tính sinh trưởng rất mạnh, có thể sinh trưởng phát triển trên nhiều loại đất, địa hình và ở các điều kiện khí hậu khác nhau.

Đặc biệt ngay cả môi trường sống khô hạn hoặc bán khô hạn, đất cằn cỗi cây vẫn có khả năng sinh trưởng phát triển tốt, nên từ xưa tới nay con người chỉ quen thu hái ngải cứu mọc sẵn ngoài tự nhiên, ít khi quan tâm đến việc phát triển nó trở thành một sản phẩm hàng hóa mang lại giá trị kinh tế. Đặc biệt, công tác nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật còn bỏ ngỏ chưa được đầu tư. Để nâng cao giá trị chữa bệnh và phát triển hơn nữa loài cây này, công tác nghiên cứu là hết sức cần thiết. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và ảnh hưởng của biện pháp thu hái đến sinh trưởng phát triển, năng suất cây ngải cứu trồng tại Thuận Châu - Sơn La”.

Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài Thông qua việc đánh giá đặc điểm nông sinh học và nghiên cứu biện pháp kỹ thuật thu hái (chiều cao và thời gian thu hái) một số giống ngải cứu là cơ sở góp phần chọn tạo giống ngải cứu phù hợp, đồng thời xác định được kỹ thuật thu hái thích hợp, góp phần xây dựng quy trình trồng ngải cứu năng suất cao tại Thuận Châu - Sơn La. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá đặc điểm nông sinh học của các mẫu giống ngải cứu thu thập. - Đánh giá ảnh hưởng của chiều cao thu hái đến sinh trưởng phát triển, năng suất của 4 mẫu giống ngải cứu.

- Đánh giá ánh hưởng của thời gian thu hái đến sinh trưởng phát triển, năng suất của 4 mẫu giống ngải cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học nghiên cứu phân loại và tuyển chọn các giống ngải cứu. Góp phần xây dựng được quy trình sản xuất giống ngái cứu có năng suất cao phục vụ nhu cầu tiêu thụ rau ăn và chữa bệnh của người dân.

Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội — Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. 2 Kết quả nghiên cứu của đề tài bố sung thêm tài liệu cho công tác nghiên cứu khoa học, tài liệu giảng dạy, tài liệu tham khảo cho các cán bộ kỹ thuật nông nghiệp. Thực tiễn - Về kinh tế: Hiện nay, nhu cầu tiêu dùng ngải cứu tươi và các thực phẩm chức năng từ ngải cứu ngày càng nhiều, quỹ đất trồng và nguồn lao động nông nghiệp vùng cao rất lớn là cơ hội để người dân sản xuất ngải cứu theo hướng sản xuất hàng hóa, cải thiện và phát triển kinh tế hộ gia đình.