Luận án tiến sĩ phát triển cây dược liệu tại tỉnh lào cai theo hướng bền vững

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------

-------- TRẦN HỮU PHƯỚC PHÁT TRIỂN CÂY DƯỢC LIỆU TẠI TỈNH LÀO CAI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ PHÁT TRIỂN HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------

-------- TRẦN HỮU PHƯỚC PHÁT TRIỂN CÂY DƯỢC LIỆU TẠI TỈNH LÀO CAI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 9310105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1.TS VŨ THÀNH HƯỞNG 2. ĐINH TIẾN DŨNG HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng bản luận án này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Trần Hữu Phước LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ và giảng viên Khoa Kinh tế - Phát triển, Trường Đại học Kinh tế Quốc dDân đã nhiệt tình hỗ trợ tác giả trong quá trình thực hiện luận án.

Đặc biệt, tác giá xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới giáo viên hướng dẫn PGS.TS Vũ Thành Hưởng và TS. Đinh Tiến Dũng đã tận tình hướng dẫn, hỗ trợ và động viên tác giả trong quá trình làm luận án. Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến bạn bè, đồng nghiệp và gia đình, những người luôn sát cánh bên tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Mặc dù đã cố gắng hết sức, nhưng với nguồn lực hạn chế, luận án không thể tránh khỏi những thiếu sót.

Tác giả mong nhận được sự đóng góp từ các thầy cô, bạn bè và đồng nghiệp để tác giả tiếp tục hoàn thiện vấn đề nghiên cứu của luận án trong tương lai. Trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Trần Hữu Phước LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC .iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH.

x LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Tổng quan về cây dược liệu. Khái niệm cây dược liệu.

Phân bổ các loài cây dược liệu tự nhiên. Vai trò của cây dược liệu đối với đời sống kinh tế và xã hội. Tổng quan các nghiên cứu ngoài nước về phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. Về nội hàm phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững.

Về tiêu chí đánh giá phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. Về các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. Tổng quan các nghiên cứu trong nước về phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. Về nội hàm phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững.

Về tiêu chí đánh giá. Về các nhân tố ảnh hưởng. Các nghiên cứu về phát triển cây dược liệu tại Lào Cai. Đánh giá tổng quan các nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu.

24 Tiểu kết chương 1. 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÂY DƯỢC LIỆU THEO HƯỚNG BỀN VỮNG. Khái niệm cơ bản về phát triển và phát triển theo hướng bền vững. Khái niệm về phát triển.

Khái niệm về phát triển theo hướng bền vững. Khái niệm về phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. Khung phân tích phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. Khái niệm và đặc điểm của cây dược liệu.

Phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. 40 Tiểu kết chương 2. 51 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÂY DƯỢC LIỆU THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI TỈNH LÀO CAI. Thực trạng phát triển cây dược liệu trên thế giới.

Nguồn cung cây dược liệu trên thế giới. Tình hình tiêu thụ và xuất nhập nhập khẩu cây dược liệu trên thế giới. Chuỗi cung ứng cây dược liệu. Thực trạng suy kiệt nguồn dược liệu tư nhiên trên thế giới.

Thực trạng phát triển cây dược liệu tại Việt Nam. Quản lý nhà nước về cây dược liệu. Tiềm năng tài nguyên cây dược liệu tại Việt Nam. Về bảo tồn và phát triển nguồn gen cây thuốc.

Về nuôi trồng và thu hái cây dược liệu. Về chế biến, sản xuất, kinh doanh và buôn bán dược liệu. Về xuất nhập khẩu cây dược liệu. Thực trạng phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững tại tỉnh Lào Cai.

Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại Tỉnh Lào Cai. Thực trạng phát triển cây dược liệu tại Lào Cai. Đánh giá chung về thực trạng phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững tại tỉnh Lào Cai. Những kết quả đạt được.

134 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những mặt hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế trong việc phát triển theo hướng bền vững cây dược liệu tại tỉnh Lào Cai. 138 Tiểu kết chương 3.

140 CHƯƠNG 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÂY DƯỢC LIỆU THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI TỈNH LÀO CAI. Quan điểm và định hướng phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững đến năm 2030. Quan điểm và định hướng phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững của Việt Nam. Quan điểm và định hướng phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững của tỉnh Lào Cai.

Quan điểm và định hướng phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững của luận án. Các giải pháp nhằm phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững tại tỉnh Lào Cai. Nhóm giải pháp về chính sách. Nâng cao năng lực của người sản xuất - kinh doanh cây dược liệu.

Phát triển thị trường đầu ra. Xây dựng mô hình quản lý cây dược liệu dựa vào cộng đồng. Nâng cao vai trò của nhà nước trong phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững. Đối với Chính phủ.

Đối với các Bộ. 158 Tiểu kết chương 4. 162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 164 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

175 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Chú giải 1 PTTHBV Phát triển theo hướng bền vững 2 MAPS Medicinal Aromatic Plants 3 BT Bảo tồn 4 BTNV Bảo tồn nguyên vị 5 BTCV Bảo tồn chuyển vị 6 DN Doanh nghiệp 7 YHCT Y học cổ truyền 8 PHH Phân hóa học 9 BVTV Bảo vệ thực vật 10 GACP Tiêu chuẩn thực hành tốt canh tác và thu hái cây thuốc của tổ chức y tế thế giới 11 NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn 12 TƯ Trung ương 13 VQG Vườn quốc gia 14 KBTTN Khu bảo tồn tự nhiên 15 HTX Hợp tác xã 16 CITES Danh mục động vật hoang dã nguy câp 17 GMP Tiêu chuẩn sản xuất thuốc tốt của tổ chức y tế thế giới 18 FWF Tổ chức bảo vệ thiên nhiên thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1: Tóm tắt thông tin về đối tượng phỏng vấn của luận án. 5 Bảng 2: Thống kê số hộ trồng Artiso và Đương quy tại các huyện, Lào Cai .1: Các tiêu chí môi trường đánh giá nông nghiệp theo hướng bền vững .2: Nhóm tiêu chí kinh tế đánh giá phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững .3: Nhóm tiêu chí xã hội đánh giá phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững .4: Nhóm nhân tố địa lý và tự nhiên .5: Nhóm nhân tố thuộc về chủ thể sản xuất .6: Nhóm nhân tố về chính sách và thể chế .7: Tổng hợp các tiêu chí đánh giá phát triển cây dược liệu theo hướng .8: Các nhân tố tác động đến phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững .1: Nước xuất khẩu và nhập khẩu cây dược liệu lớn nhất thế giới .2: Các cơ quan nhà nước tham gia quản lý nước cây dược liệu .3: Thống kê phân bổ số loài dược liệu ở các địa phương trên cả nước.4: Sản lượng khai thác một số cây dược liệu ở Việt Nam .5: Danh mục một số dược liệu được trồng tại địa phương .6: Hiện trạng các vùng trồng dược liệu .7: Danh sách các cây dược liệu nuôi trồng theo nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc” (GACP) .8: Diện tích địa hình ở độ cao tương đối so với mực nước biển của tỉnh Lào Cai chia theo các huyện .9: Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô giai đoạn 2014-2018 của tỉnh Lào Cai .10: Thống kê diện tích canh tác (ha) phân theo nhóm cây của tỉnh Lào Cai giai đoạn 2010-2017.11: Diện tích canh tác dược liệu theo loại cây tại tỉnh Lào Cai .12: Tổng hợp tiềm năng đất đai có khả năng phát triển sản xuất cây dược liệu hàng hóa tỉnh Lào Cai .13: Diện tích trồng cây dược liệu của các huyện trên địa bàn tỉnh Lào cai giai đoạn 2012-2018 .14: Cơ cấu cây dược liệu tính theo diện tích đất trồng giai đoạn 2012-2017. 82 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii Bảng 3.15: Tình hình sản xuất và tiêu thụ cây dược liệu trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2015 .16: Tình hình sơ chế, bảo quản, chế biến cây dược liệu trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2015 .17: Hiệu quả kinh tế một số chủng loại cây dược liệu hàng hóa trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2015.18: Một số tiêu chí duy trì và bảo tồn tại 03 khu bảo tồn tại tỉnh Lào Cai. Một số tiêu chí về duy trì và bảo tồn rừng tại tỉnh Lào cai.

Tỷ lệ tăng diện tích canh tác cây dược liệu tại tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012-2018. Năng suất trung bình của cây Actiso và cây Đương quy tại Huyện Bắc Hà (2010-2016) .22: Thống kê tổng thu nhập ròng trung bình VNĐ/1ha của cây Đương quy và Actiso tại Lào Cai niên vụ 2017-2018 .23: Tỷ lệ hộ nghèo của các 06 huyện trồng dược liệu lớn nhất tỉnh Lào Cai.24: Số việc làm mới được tạo ra từ cây dược liệu hàng năm của Tỉnh Lào Cai năm 2017 .25: Các tiêu chí môi trường trong phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững tại tỉnh Lào Cai .26: Tổng hợp các tiêu chí đánh giá phát triển cây dược liệu theo hướng bền vững tại tỉnh Lào Cai .27: Danh mục các loài cây dược liệu phù hợp với điều kiện tự nhiên tại tỉnh Lào Cai .28: Tổng hợp các nhóm, loại đất tỉnh Lào Cai.29: Phân hạng mức độ thích hợp đất đai cho cây Sa nhân tím .