Nghiên cứu khả năng thích nghi giống lúa thuần chất lượng tốt - Hoàng Mai Thảo (2017)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG MAI THẢO NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG THÍCH NGHI VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐỐI VỚI GIỐNG LÚA THUẦN CHẤT LƯỢNG TỐT Ở MỘT SỐ TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CÂY TRỒNG THÁI NGUYÊN - 2017 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG MAI THẢO NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG THÍCH NGHI VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐỐI VỚI GIỐNG LÚA THUẦN CHẤT LƯỢNG TỐT Ở MỘT SỐ TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CÂY TRỒNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Hữu Hồng Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên 2. Nguyễn Thanh Tuyền Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc THÁI NGUYÊN - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và chưa từng có ai công bố trong các công trình nghiên cứu trước đây.

Toàn bộ các thông tin trích dẫn trong Luận án đã được chỉ rõ nguồn gốc xuất xứ. Tác giả Luận án Hoàng Mai Thảo LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn Thầy hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Hồng-Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên và PGS. Nguyễn Thanh Tuyền-Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã chỉ ra hướng nghiên cứu và tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, các Cô, các nhà khoa học Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên đã giảng dạy, hướng dẫn tôi hoàn thành các học phần và các chuyên đề trong chương trình đào tạo. Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến Ban Giám đốc, Ban Đào tạo - Đại học Thái Nguyên, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Ban chủ nhiệm Khoa Nông học-Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Văn Toàn-Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Miền núi phía Bắc, TS.

Lưu Ngọc Quyến-Phó Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Miền núi phía Bắc, các cán bộ nghiên cứu Bộ môn Cây lương thực và thực phẩm – Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã hỗ trợ và giúp đỡ tôi thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm. Tôi tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến Ban Lãnh đạo Trường Đại học Hùng Vương, Khoa Nông Lâm Ngư-Trường Đại học Hùng Vương đã tạo mọi điều kiện về thời gian, kinh phí hỗ trợ cho tôi trong quá trình học tập. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, người thân và bạn bè đã hỗ trợ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Thái Nguyên, ngày tháng 6 năm 2017 Tác giả luận án Hoàng Mai Thảo MỤC LỤC MỞ ĐẦU.4 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU.

Nhu cầu gạo chất lượng trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và Việt Nam. Tình hình chung. Sản xuất gạo trên thế giới.

Sản xuất gạo ở Việt Nam. Sản xuất lúa chất lượng tốt trên thế giới và Việt Nam. Sản xuất lúa chất lượng tốt trên thế giới. Sản xuất lúa chất lượng tốt ở Việt Nam.

Nghiên cứu về giống lúa chất lượng cao trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu chọn, tạo giống lúa chất lượng tốt trên thế giới. Nghiên cứu chọn, tạo giống lúa chất lượng tốt ở Việt Nam. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng gạo.

Yếu tố di truyền. Chiều dài hạt gạo. Hàm lượng amylose. Hàm lượng protein tổng số.

Độ bền thể gel. Ảnh hưởng của yếu tố ngoại cảnh. Ảnh hưởng của yếu tố đất đai. Ảnh hưởng của yếu tố nhiệt độ.

Ảnh hưởng của yếu tố ánh sáng. Ảnh hưởng của yếu tố nước. Ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật. Yếu tố thời vụ.

Yếu tố phân bón. Yếu tố mật độ. Ảnh hưởng của thu hoạch và bảo quản. Đặc điểm điều kiện tự nhiên và sản xuất lúa ở vùng miền núi phía Bắc.39 VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Vật liệu, phạm vi nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Nghiên cứu khả năng thích nghi và ổn định của một số giống lúa thuần chất lượng tốt. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ tới năng suất và chất lượng giống lúa mới. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón tới năng suất và chất lượng giống lúa mới. Xây dựng mô hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật cho giống mới.

Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Chi tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu.55 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Tuyển chọn và đánh giá khả năng thích nghi của một số giống lúa thuần chất lượng tốt ở một số tỉnh miền núi phía Bắc. Một số đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các giống lúa thuần chất lượng tốt trong năm 2014. Tính ổn định và thích nghi của các yếu tố cấu thành năng suất tại các địa điểm thí nghiệm. Tính ổn định và thích nghi của số bông/m2.

Tính ổn định và thích nghi của số hạt chắc/bông. Tính ổn định và thích nghi của khối lượng 1. Đánh giá năng suất và tính ổn định, thích nghi của các giống lúa thí nghiệm.Đánh giá năng suất và tính ổn định, thích nghi của các giống lúa thí nghiệm trong vụ Xuân năm 2014.Đánh giá năng suất và tính ổn định, thích nghi của các giống lúa thí nghiệm trong vụ Mùa năm 2014. Chất lượng gạo của các giống thuần chất lượng tại các điểm thí nghiệm.

Khả năng chống chịu sâu, bệnh hại của các giống lúa thí nghiệm74 3. Nghiên cứu xác định thời vụ thích hợp cho giống lúa PB53. Biến đổi nhiệt độ từ gieo đến chín ở các thời vụ. Ảnh hưởng của thời vụ tới đặc điểm sinh trưởng của giống PB53.

Ảnh hưởng của thời vụ tới năng suất và yếu tố cấu thành năng suất của giống PB53. Ảnh hưởng của thời vụ tới chất lượng gạo của giống PB53. Ảnh hưởng của thời vụ tới tình hình sâu, bệnh hại trên giống PB53. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng, phát triển của giống lúa PB53.

Nghiên cứu ảnh hưởng của các công thức phân bón đến sinh trưởng, phát triển của giống lúa PB53 trong vụ Xuân 2015. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến một số chỉ tiêu nông học của giống PB53. Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất và yếu tố cấu thành năng suất trong vụ Xuân. Ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng gạo PB53.

Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng, phát triển của giống lúa PB53 trong vụ Mùa. Ảnh hưởng của phân bón đến một số chỉ tiêu nông học của giống PB53 trong vụ Mùa. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến năng suất, yếu tố cấu thành năng suất trong vụ Mùa. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến chất lượng gạo trong vụ Mùa.

Hiệu quả kinh tế ở các công thức phân bón. Kết quả mô hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật trên giống lúa PB53. 109 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.112 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 113 TÀI LIỆU THAM KHẢO.114 DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT 2-AP 2-Acetyl-1-Pyrroline bp Base pair (Cặp base - đơn vị tính) GC-MS- SIM Solid Phase Microextraction-Gas Chromatography Mass Spectrummetry with selected ion monitoring (Vi chiết xuất trên pha rắn ghép với sắc ký khí khối phổ) LAI Leaf area index (Chỉ số diện tích lá) NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu RAPD Random amplified polymorphic DNA (Đa hình DNA nhân bản ngẫu nhiên) SCAR Sequence characterized amplified regions (Vùng nhân bản chuỗi DNA được mô tả) TB Trung bình X Vụ Xuân M Vụ Mùa PTNT Phát triển nông thôn DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Sản lượng gạo của một số quốc gia trên Thế giới. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa ở Việt Nam từ 2004 đến 2014 .Các giống lúa thuần chất lượng sử dụng trong thí nghiệm.3 Phân loại hạt gạo theo diện tích trắng bạc.4 Phân loại độ trắng bạc theo điểm trung bình. Phân nhóm hàm lượng amylose. Đặc điểm sinh trưởng của các giống lúa thuần chất lượng tốt.

Tính ổn định và thích nghi của số bông/m2 trong vụ Xuân. Tính ổn định và thích nghi của số bông/m2 trong vụ Mùa. Tính ổn định và thích nghi của số hạt chắc/bông trong vụ Xuân. Tính ổn định và thích nghi của số hạt chắc/bông trong vụ Mùa.

Tính ổn định và thích nghi của khối lượng 1. Tính ổn định và thích nghi của khối lượng 1. Phương sai năng suất của các giống lúa thí nghiệm. Năng suất và tính ổn định, thích nghi của các giống thí nghiệm ở các địa điểm trong vụ Xuân 2014.

Năng suất và tính ổn định, thích nghi của các giống thí nghiệm ở các địa điểm trong vụ Mùa 2014. Tỷ lệ gạo xát và tỷ lệ gạo nguyên của các giống lúa. Hàm lượng amylose và protein của các giống lúa. Chất lượng cơm của các giống tham gia thí nghiệm.

Tính ổn định, thích nghi đối với chỉ tiêu tỷ lệ gạo nguyên của các giống lúa thuần chất lượng tốt. Khả năng chống chịu của các giống lúa trong vụ xuân 2014. Trung bình biến đổi nhiệt độ từ gieo đến chín ở các thời vụ. Ảnh hưởng của thời vụ đến thời gian sinh trưởng.77 của giống PB53.

Ảnh hưởng của thời vụ một số chỉ tiêu sinh trưởng.77 của giống PB53. Ảnh hưởng của thời vụ đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống PB53. Ảnh hưởng của thời vụ đến chất lượng gạo của giống lúa PB53. Ảnh hưởng của thời vụ đến tình hình sâu hại.

Ảnh hưởng của thời vụ đến tình hình bệnh hại. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến một số chỉ tiêu nông học trong vụ Xuân. Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất và yếu tố cấu thành năng suất. Ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng gạo xay xát trong vụ Xuân.

Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến chất lượng dinh dưỡng của gạo trong vụ Xuân. Ảnh hưởng của phân bón đến tình hình sâu, bệnh hại trong vụ Xuân. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến một số chỉ tiêu nông học. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến năng suất và yếu tố cấu thành năng suất.

Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến chất lượng gạo xay xát trong vụ Mùa. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến chất lượng dinh dưỡng của gạo trong vụ Mùa. Ảnh hưởng của các công thức phân bón đến tình hình sâu, bệnh hại trong vụ Mùa.