Nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất các giải pháp bảo tồn thiết sam giả lá ngắn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TÀO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN LÊ VĂN PHÚC NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ ĐÈ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP BẢO TÒN LOÀI THIẾT SAM GIÁ LA NGAN (Pseudotsuga brevifolia W. Fu, 1975) TAI TINH HA GIANG LUAN AN TIEN Si LAM NGHIEP THAI NGUYEN - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TÀO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN LÊ VĂN PHÚC NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HOC VA DE XUAT CAC GIAI PHAP BAO TON LOAI THIET SAM GIA LA NGAN (Pseudotsuga brevifolia W. Fu, 1975) TAI TINH HA GIANG Chuyén nganh: LAM SINH Mã số: 62 62 02 05 LUẬN ÁN TIÊN SĨ LÂM NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ ĐÒNG TẤN 2.

DANG KIM VUI THAI NGUYEN - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi, công trình được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lê Dong Tan va GS. Dang Kim Vui trong thời gian từ năm 2013 đến 2015. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Các thông tin trích dẫn trong luận án đã được ghi rõ nguồn gốc. Thái Nguyên, tháng 3 năm 2016 Tác giả luận án Lê Văn Phúc il LOI CAM ON Để hoàn thành luận án này, ngoài sự nỗ lực hết sức của bản thân, tác giả còn nhận được sự quan tâm giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của tập thể thầy giáo hướng dẫn, các thầy cô giáo Phòng Đào tạo trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, các thầy cô giáo, bạn bè đồng nghiệp Khoa Lâm nghiệp, Viện Nghiên cứu và Phát triển Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Lê Đồng Tân - Trung tâm Phát triển Công nghệ cao, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, GS.

Đặng Kim Vui, Đại học Thái Nguyên - những người hướng dẫn khoa học đã đành nhiều thời gian và công sức và đầy trách nhiệm giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và Khoa Lâm nghiệp, Viện Nghiên cứu và Phát triển lâm nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi dé tôi có thé hoc tập và nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn cán bộ, nhân dân các xã thuộc 2 huyện Quản Bạ, Đồng Văn tỉnh Hà Giang đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình điều tra ngoại nghiệp. Cảm ơn sự quan tâm chia sẻ, động viên ủng hộ của gia đình, bạn bè cả về mặt tỉnh thần và vật chất để tôi có thể hoàn thành luận án, cảm ơn các em sinh viên các khóa K42, K43 LN và QLTNR đã hỗ trợ tôi trong quá trình nghiên cứu thực địa.

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tất cả những sự giúp đỡ quý báu đó. Thái Nguyên, tháng 3 năm 2016 Tác giả luận án Lê Văn Phúc 1H MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. k1 11111211111 11111 11 TH TH TH TH TH TH HH Ty gác gưệy i LOICAM ON. wii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIỆT TẮTT.- 2-2222 ©EE£Et£EEE2EEE2E+2EES2EESEEzrxrrkrei vii DANH MUC CAC BANG, BIEU u.escescescesesseessessssessesscssessesscesesseearesessesanesesseeaenes viii DANH MỤC CÁC HÌNH. - 2-2 SE E9EEEE+EEEEE2EESEEEELE111711121171E11 1171. Tính cấp thiét ctia Wann An v. Mục tiêu nghiên cứu của luận án.

-- - St 1xx net 2 3.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Đóng góp mới của TUẬn:ÁH s::::;¿xsz::s;2xsz:225562552012553514103593043935536 51935555 5383585549563555964581888 3 5. Bố cục của luận án.--- <©2++St211EE2E12151512112111212112112121121111 2112111111111 ce. TONG QUAN CAC VAN DE NGHIEN CUU.

Những nghiên cứu trên thế giới. Một số nghiên cứu về đặc điểm sinh học.--- ¿se x++xe£xxerxezree 4 1. Nghiên cứu về đặc điểm sinh thái. Nghiên cứu về tái sinh và khả năng nhân giống các loài trong hồ THÔN txossisesiiasesiietv 00504000 1010016034004349348014019513Y05G14E0214ã199040383080g8exrsgl 6 1.

Đánh giá về mức độ nguy cấp của một số loài trong họ Thông. Nghiên cứu chỉ Thiết sam giả (Pseudotsuga) và loài Thiết sam E8 8. 10 1/2: Những:nghiện cứu ở VIỆENAT:xssesrseeisaisiei105966508610165150X016503519168140025818. Một số nghiên cứu về đặc điểm sinh học.

Nghiên cứu về đặc điểm sinh thai. Nghiên cứu về tái sinh và khả năng nhân giống các loài trong họ Thông. Đánh giá về mức độ nguy cấp của các loài trong họ Thông. Nghiên cứu chi Thiết sam giả (Pseudotsuga) và loài Thiết sam giả iv Chương 2.

ĐIÊU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC h 6:00 86000057Ẻẻ. Điều kiện tự nhiên. Vi tri dia VY nana. Dia chat, thé nhuGng.5: Rừng và thực vật MMS screws noma onmaamnrancamraeen 34 2.

Điều kiện kinh tế xã hội. Dân số và lao động. Thực trạng phát triển kinh tế.-----22©2+22++22EE2E++2EE+vzxxczxxrrrxee 35 2. Nhan xét chung về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội khu vực nghiÊN CỨU.

5-5-5 St 91219113 3 11T 0101111 tri 37 Chương 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên Cứu.--- ¿+ ++++z+2++++E+tEx£+EE+trrkerrserrei 38 3.111 1x eeeree 38 Euro ¿0i (0200 na. Địa điểm nghiên cứu.2- 2-22++22+£+2+++2E+E22AE22ELE2AESEEeerrrerrkecrei 38 3.

Nội dung nghiên CỨU.---- «<< St Ỳ ST TT TT TH HH 38 3.3: Phương phắpnphiến GỮU:scssecsseasuiaiitoioanovsnonDxsSGI9ĐSDG2944981500698843483885386E3i88 38 3. Phương pháp lUẬn sesscceecsssseseiiseegiedis086801611506151617801815181 8. Phuong phap ké thita mẽ". Phương pháp điều tra thực địa.

Phương pháp xử lý số liệu. KET QUA NGHIEN CUU VA THAO LUAN. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài Thiết sam giả lá ngắn. Đặc điểm hình thái của loài Thiết sam giả lá ngắn.

Đặc điểm vật hậu của loài Thiết sam giả lá ngắn. Đặc điểm cấu tạo giải phẫu lá của loài Thiết sam giả lá ngắn. Đặc điểm tăng trưởng về đường kính và chiều cao của loài Thiết sam giả lá ngắn. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái của loài Thiết sam giả lá ngắn.

Đặc điểm địa hình. Đặc điểm đất. Đặc điểm khí hậu. Đặc điểm câu trúc quần xã thực vật nơi có loài Thiết sam giả lá ngắn phân ĐÓ.

Nghiên cứu đặc điểm của lớp cây tái sinh và của loài Thiết sam giả lá ngắn. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tổ thành cây tái sinh. Nghiên cứu đặc điểm câu trúc mật độ và tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng. Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh.

Phân bố cây Thiết sam giả lá ngắn tái sinh theo cấp chiều cao. Phân bố cây Thiết sam giả lá ngắn tái sinh theo mặt phẳng nằm ngang. Tái sinh tự nhiên của loài Thiết sam giả lá ngắn quanh gốc cây mẹ. Động thái tăng trưởng của cây tái sinh tự nhiên của loài Thiết sam giả lá ngắn tại Hà Giang.

Ảnh hưởng của một số nhân tố đến tái sinh tự nhiên của loài Thiết sam giả lá ngắn tại Hà Giang. Nghiên cứu khả năng nhân giống bằng hom của loài Thiết sam gia ld ngan. Kết quả giâm hom lần 1: Tại Viện nghiên cứu và phát triển lâm nghiệp - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả giâm hom lần 2: Tại Viện nghiên cứu và phát triển lâm nghiệp - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Kết quả giâm hom lần 3: Tại Trung tâm bảo tồn Thông, xã Cán Tỷ, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. Nghiên cứu một số nhân tố ảnh hưởng đến sự tồn tại, sinh trưởng của loài Thiết sam giả lá ngắn. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển loài Thiết sam giả lá ngắn. Đề xuất về giải pháp quản lý: bổ sung loài Thiết sam giả lá ngắn vào Nghị định quy định về quản lý và Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm từ rừng Việt Nam.

Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật lâm sinh để bảo tồn và phát triển loài Thiết sam giả lá ngắn.--- 2s: ©2s+2++eE+Et2EEt2EEEEkEerkkrrrrerrkerree 111 4. Một số giải pháp về kinh tế xã hội nhằm hạn chế sự tác động tiêu cực đến loài Thiết sam giả lá ngắn và môi trường sống của loài. 113 KÉT LUẬN VÀ ĐÈ NGHỊ,. 114 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BÓ CỦA TAC GIA LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN.--©22 22222222222 117 TÀI LIỆU THAM KHAO 2c ccc ccc cece cess sssecseeeseessecsssesessseesestevtsessessesaeesseess 118 ):00800098NHỶÝ 128 BNN KBTTN LSNG NN & PTNT ODB OTC PCCCR PRA QLBVR QXTV TCLN TN TSGLN TTXVN UB VQG WWF vii DANH MUC CAC CHU VIET TAT Bộ Nông nghiệp Cộng sự Công thức Cây triển vọng Đường kính gốc (cm) Đường kính ở vị trí I,3m (cm) Đa dạng sinh học Đường kính tán (m) Độ tàn che Điều tra quy hoạch rừng Đơn vị tính Tổ chức nông lương liên hợp quốc Hệ thong định vị toàn cầu Chiều cao vút ngọn (m) Hiệp hội bảo tồn thiên nhiên quốc tế (International Union for Conservatin of Nature) Chỉ số quan trọng (Important Value Index) (%) Khu bảo tồn Khu bao ton thiên nhiên Lâm sản ngoài gỗ Nông nghiệp và phát triển nông thôn Ô dạng bản Ô tiêu chuẩn Phòng cháy chữa cháy rừng Đánh giá nông thôn có sự tham gia (Participatory Rural Appraisal) Quản lý bảo vệ rừng Quần xã thực vật Tổng cục Lâm nghiệp Thí nghiệm Thiết sam giả lá ngắn Thông tấn xã Việt Nam Ủy ban Vườn quốc gia Quỹ quốc tế về bảo vệ thiên nhiên (World Wide Fund for Nature) Biểu 3.

viii DANH MUC CAC BANG Phiếu điều tra khí hậu và vật hậu học Thiết sam giả lá ngắn. 41 Biéu diéu tra tang CAY CAO -©Œ. 43 Biểu diéu tra céy bui, tham tui .cecccescsescscesssecsssesssessssesssessseesssesseeeeeees 44 Biểu điều tra cây tái sinh.--¿- ¿sex xcEEketrxrerrkrsrkrrrrrrrrreee 45 Phiếu điều tra tái sinh loài Thiết sam giả lá ngắn dưới tán cây mẹ. 46 Biểu điều tra tăng trưởng của cây tái sinh.-----ccecxcccrscee 46 Thông Việt Nam trong khung cảnh thế giới .-------:-::-c++ 13 Dân số và hiện trạng sử dụng đất nông lâm nghiệp của tỉnh Hà 6i 01206.

36 Sơ đồ bố trí thí nghiệm cho các công thức giâm hom Thiết sam giả lš ngăn:với 3(lẩU lặn is:zessissectisositetiggiqtGGGUSRGRISIRIGGEAGttxiaRqiga 48 Kết quả phân tích cấu tạo giải phẫu lá Thiết sam giả lá ngắn. 51 Kích thước cây Thiết sam giả lá ngắn trưởng thành tại tỉnh Ha Giang .59 Kết quả phân tích giải phẫu lá Thiết sam giả lá ngắn.-- Sinh trưởng đường kính và chiều cao của Thiết sam giả lá ngắn Thống kê các OTC có loài Thiết sam giả lá ngắn phân bố ở vị trí Ôi 1. 67 Thống kê các OTC có loài Thiết sam giả lá ngắn phân bố ở vị trí Các chỉ tiêu khí hậu cơ bản trong 3 năm tại tỉnh Hà Giang. 70 Chiều cao lâm phần và của loài Thiết sam giả lá ngắn.

72 Câu trúc mật độ rừng nơi loài Thiết sam giả lá ngắn phân bó. 77 Câu trúc tô thành rừng trên núi đá vôi nơi có loài Thiết sam giả lá ngắn tại Hà Giang. Chi số đa dạng loài tầng cây gỗ rừng trên núi đá vôi - nơi phân bố của loài Thiết sam giả lá ngắn.----2222222c¿e+++2EEEE221E2Setrrrrrrkrkrev 80 Quan hệ sinh thái loài Thiết sam giả lá ngắn với các loài khác trong cấu trúc tổ thành rừng Kết quá phân tích tương quan H,,/D,; bằng hàm đường thang. Kết quả phân tích tương quan H,,/D, s bằng hàm Logarit.