Luận án: Định hướng công nghệ ưu tiên nông nghiệp Bắc Trung Bộ ứng phó biến đổi khí hậu

BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HỌC VIỆN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO --------------------------------- NGUYỄN THỊ HOÀNG ANH NGHIÊN CỨU CÁC ĐỊNH HƯỚNG CÔNG NGHỆ ƯU TIÊN TRONG NÔNG NGHIỆP Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com HÀ NỘI - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HỌC VIỆN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO --------------------------------- NGUYỄN THỊ HOÀNG ANH NGHIÊN CỨU CÁC ĐỊNH HƯỚNG CÔNG NGHỆ ƯU TIÊN TRONG NÔNG NGHIỆP Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ Mã số: 9340412 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phạm Quang Trí TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com HÀ NỘI - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Nghiên cứu sinh cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng mình. Kết quả nghiên cứu và kết luận của Luận án là trung thực, không sao chép từ bất kỳ nguồn nào và dưới mọi hình thức. Đã tham khảo tài liệu nguồn để trích dẫn và ghi lại nguồn tài liệu tham khảo theo quy định.

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2022 NGHIÊN CỨU SINH Nguyễn Thị Hoàng Anh i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Luận án được thực hiện và hoàn thành tại Học viện Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ. Trong thời gian thực hiện Luận án, NCS đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của Lãnh đạo Học viện, các Thầy, Cô, các nhà khoa học, các cơ quan, đoàn thể và cá nhân để hoàn thiện Luận án này. NCS xin trân trọng cảm ơn TS. Đỗ Hoài Nam và TS.

Phạm Quang Trí, những người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án. NCS xin cám ơn Lãnh đạo Học viện, các Thầy, Cô và các nhà khoa học, chuyên gia Học viện Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã giúp đỡ NCS rất nhiều về chuyên môn cũng như trao đổi học thuật trong thời gian qua. Trong thời gian làm Luận án, NCS đã được Lãnh đạo Văn phòng Chương trình Khoa học công nghệ cấp quốc gia về tài nguyên môi trường và biến đổi khí hậu và Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường tạo mọi điều kiện về thời gian cũng như động viên tinh thần để NCS yên tâm thực hiện Luận án của mình. NCS bày tỏ lòng biết ơn đến Lãnh đạo và toàn thể cán bộ của hai đơn vị.

Luận án được hoàn thành, NCS đã nhận được sự hỗ trợ về tài liệu, số liệu nghiên cứu từ đề tài BĐKH.01/16-20 và sự giúp đỡ, góp ý đối với một số nội dung nghiên cứu của Luận án từ các đồng nghiệp tại đây. Gia đình, chồng, con luôn là chỗ dựa vững chắc và là nguồn động viên lớn cho NCS trong suốt thời gian quan. NCS trân trọng và luôn ghi nhớ, nỗ lực để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Ngoài ra, bạn bè, đồng nghiệp, tập thể các nhà khoa học luôn cùng đồng hành và giúp đỡ NCS trong thời gian qua.

Những gợi ý, trao đổi và hỗ trợ này đã giúp cho NCS hoàn thành Luận án tốt hơn. NCS chân thành cảm ơn. ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC CÁC BẢNG.viii DANH MỤC CÁC HÌNH.

Sự cần thiết của nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu liên quan đến định hướng công nghệ trong bối cảnh BĐKH. Trên thế giới. Tại Việt Nam.

Mục tiêu của nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Nội dung nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận án. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tính mới và những đóng góp của Luận án. Cấu trúc Luận án.9 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỊNH HƯỚNG CÔNG NGHỆ ƯU TIÊN VÀ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN BĐKH.

Cơ sở lý luận về định hướng công nghệ ưu tiên. Định hướng công nghệ (Technology orientation). Công nghệ thích hợp (Appropriate technology). Công nghệ ưu tiên (Priority technology).

Sản xuất nông nghiệp trong điều kiện BĐKH. BĐKH trên thế giới. BĐKH tại Việt Nam. Mối quan hệ giữa nông nghiệp và khí hậu.

Mối quan hệ tương hỗ. Mối quan hệ tương khắc. Ảnh hưởng của BĐKH tới nông nghiệp. Ảnh hưởng trên thế giới.

Ảnh hưởng tại Việt Nam. Phân tích kinh nghiệm thực tiễn của một số nước trong việc định hướng công nghệ ưu tiên trong nông nghiệp. Kinh nghiệm từ Nhật Bản. Kinh nghiệm từ Isarel.

Kinh nghiệm từ Thái Lan. Khung phân tích và tiểu kết chương 1. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Cách tiếp cận.

Tiếp cận hệ thống, liên vùng và liên ngành. Tiếp cận tham gia. Cách tiếp cận thị trường trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với BĐKH (MBA). Phương pháp thu thập thông tin.58 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Thu thập thông tin thứ cấp. Thu thập thông tin sơ cấp. Phương pháp đánh giá tác động của BĐKH. Mô tả quy trình và lựa chọn tiêu chí.

Mô tả quy trình xác định công nghệ để xây dựng tiêu chí lựa chọn. Xây dựng tiêu chí. Xử lý số liệu. Phân tích thông tin định lượng.

Phân tích thông tin định tính. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Điều kiện tự nhiên, KT-XH của vùng BTB. Điều kiện tự nhiên.

Tình hình KT-XH. Đánh giá chung. Thực trạng sản xuất nông nghiệp vùng BTB. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp vùng BTB.

Xu hướng biến động nhóm đất nông nghiệp theo vùng. Thực trạng sản xuất nông nghiệp vùng BTB. Tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp vùng BTB. Thực trạng về BĐKH tại vùng BTB.

Tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp vùng BTB. Nhu cầu, yêu cầu và khả năng ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp vùng BTB. Thực trạng nhu cầu, yêu cầu ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp vùng BTB. Khó khăn, thách thức ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp vùng BTB.

Giải pháp phát triển nông nghiệp vùng BTB. Định hướng các công nghệ ưu tiên trong sản xuất nông nghiệp vùng BTB trong bối cảnh BĐKH.135 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các định hướng công nghệ ưu tiên. Định hướng chính sách đặc thù lựa chọn công nghệ ưu tiên trong sản xuất nông nghiệp ở vùng BTB.176 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.179 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.182 TÀI LIỆU THAM KHẢO.191 vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BĐKH Biến đổi khí hậu Bộ NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BTB Bắc Trung Bộ BVTV Bảo vệ thực vật CNSH Công nghệ sinh học CNC Công nghệ cao CNTT Công nghệ thông tin CNTĐH Công nghệ tự động hoá CSDL Cơ sở dữ liệu KKL Không khí lạnh KT-XH Kinh tế - xã hội KH&CN Khoa học và công nghệ NCS Nghiên cứu sinh NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NS Năng suất TMĐT Thương mại điện tử TB Trung bình vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Nhiệt độ và lượng mưa các vùng trong cả nước. Các chỉ tiêu đánh giá chiến lược ưu tiên đến công nghệ. Cơ cấu diện tích các loại cây trồng chủ lực huyện Ngọc Lặc. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ.

Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón cho lúa. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ.

Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Ngọc Lặc. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Ngọc Lặc. Cơ cấu diện tích các loại cây trồng chủ lực huyện Qùy Hợp.

Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Qùy Hợp. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ.

Kết quả điều tra diện tích, NS mía huyện Quỳ Hợp. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Qùy Hợp. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ trồng mía huyện Quỳ Hợp. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Qùy Hợp.

Cơ cấu diện tích các loại cây trồng chủ lực huyện Hương Khê. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Hương Khê. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ.

Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Hương Khê. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ. Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Hương Khê. Kết quả điều tra diện tích, NS nông hộ.118 viii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Kết quả điều tra tình hình sử dụng phân bón huyện Hương Khê. Nhiệt độ TB tháng 1, tháng 7 và TB năm ở vùng BTB. Lượng mưa TB tháng 1, tháng 7 và TB năm ở BTB. Những mục tiêu tổng quát phát triển KH&CN 6 tỉnh vùng BTB.

So sánh một số đặc điểm giữa 2 phương pháp nhân giống. Hiệu quả vượt trội của kỹ thuật nuôi cấy mô áp dụng trong công nghiệp trồng chuối ở Ấn Độ. So sánh các sản phẩm nguồn gốc hóa học và sinh học.158 trong trồng trọt. Các định hướng CNTĐH trong gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch nông sản vùng BTB.

Thông số về hiệu quả máy phân loại hạt cà phê theo màu. Công nghệ ưu tiên áp dụng cho sản xuất nông nghiệp vùng BTB.178 ix TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Biểu đồ diễn biến thay đổi nhiệt độ toàn cầu trong hơn 100 năm qua. Biểu đồ biểu diễn thay đổi mực nước biển giai đoạn 1880-2014.

Biểu đồ lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu các năm. Xu hướng gia tăng nhiệt độ TB năm của Việt Nam so với thế giới. Lượng thải khí gây hiệu ứng nhà kính theo từng lĩnh vực (năm 2010). Lượng khí nhà kính thải ra theo từng châu lục.

Biểu đồ dự đoán thay đổi sản lượng một số cây lương thực chủ lực phân bố theo vĩ độ chịu diễn biến tăng nhiệt độ do BĐKH cuối thế kỷ 21. Biểu đồ dự đoán thay đổi sản lượng các cây nông sản phổ biến nhất bởi ảnh hưởng của tăng nhiệt độ do BĐKH cuối thế kỷ 21. Biểu đồ sản lượng lương thực dự kiến trên thế giới đến năm 2099.