Nghiên cứu nấm Colletotrichum spp gây bệnh thán thư Sơn La - Quản lý bệnh

Luận án tiến sĩ phân tích colletotrichum spp gây bệnh thán thư cà phê, chè. Xác định nguy cơ tại Sơn La. Đề xuất biện pháp quản lý bệnh hiệu quả.

Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án Tiến sĩ

Năm xuất bản

Số trang

189

Thời gian đọc

29 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tổng quan nhanh

Chủ đề:
1. Bệnh thán thư cà phê chè Sơn La và nguyên nhân gây hại
Số trang:
189 trang
Trường:
Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam
Chuyên ngành:
Bảo vệ thực vật
Tác giả:
Năm:

Tóm tắt nội dung luận án

I. Bệnh thán thư cà phê chè Sơn La và nguyên nhân gây hại

Cây cà phê chè giữ vị trí trọng yếu trong cơ cấu nông nghiệp tại vùng cao Tây Bắc. Vùng đất này sở hữu điều kiện thổ nhưỡng màu mỡ và khí hậu mát mẻ đặc thù. Giống cà phê Catimor Sơn La là giống cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập bền vững cho nông dân địa phương. Tuy nhiên, bệnh thán thư cà phê chè đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đến sinh trưởng của vườn cây. Bệnh phát sinh nhanh trong điều kiện ẩm ướt kéo dài, làm suy giảm năng suất hạt thương phẩm. Nấm bệnh tấn công mọi giai đoạn phát triển từ vườn ươm đến vườn kinh doanh. Cây bị hại nặng thường trơ cành, rụng lá và suy kiệt sức sống. Sản lượng thu hoạch vì thế sụt giảm đáng kể. Chất lượng hương vị hạt cà phê nhân cũng bị ảnh hưởng tiêu cực. Việc nhận diện đúng nguyên nhân và quy luật phát sinh bệnh đóng vai trò cấp thiết trong quản lý dịch hại bền vững.

1.1. Hiện trạng canh tác cà phê chè Sơn La hiện nay

Tỉnh Sơn La là địa phương có diện tích cà phê chè lớn bậc nhất miền Bắc. Các vùng trồng tập trung chủ yếu tại huyện Mai Sơn, Thuận Châu và thành phố Sơn La. Địa hình đồi núi dốc cùng tiểu khí hậu sương mù ban sớm tạo nét đặc trưng cho hạt cà phê nơi đây. Đa phần diện tích canh tác sử dụng giống cà phê Catimor Sơn La nhờ khả năng thích ứng tốt và kháng bệnh gỉ sắt. Dù vậy, tập quán canh tác thâm canh mật độ cao và thiếu hệ thống cây che bóng tầng cao đang bộc lộ nhiều điểm yếu. Vườn cây ẩm thấp vào mùa mưa tạo môi trường lý tưởng cho bào tử nấm lây lan diện rộng. Nhiều diện tích già cỗi không được tái canh kịp thời cũng làm tăng tính mẫn cảm với dịch bệnh. Việc chuyển đổi sang quy trình sản xuất an toàn đòi hỏi hiểu biết khoa học sâu sắc.

1.2. Mức độ thiệt hại kinh tế do bệnh thán thư gây ra

Bệnh thán thư gây tác hại kinh tế nặng nề cho các nông hộ trồng cà phê chè Sơn La. Khi nấm bệnh bùng phát, hiện tượng rụng quả non cà phê diễn ra ồ ạt trên diện rộng. Các chùm quả non bị thâm đen và thối rụng khiến sản lượng thực tế giảm từ 20% đến 40%. Trên cây trưởng thành, tình trạng khô cành khô quả cà phê Arabica làm mất đi bộ khung tán cho vụ thu hoạch tiếp theo. Chi phí đầu tư thuốc bảo vệ thực vật và công lao động xử lý bệnh tăng cao đột biến. Hạt cà phê thu hoạch từ cây bị bệnh thường nhẹ cân, lép và có tỷ lệ khuyết tật cao. Điều này làm giảm giá trị thương phẩm khi xuất khẩu sang các thị trường quốc tế khó tính. Thiệt hại kéo dài còn làm suy kiệt toàn bộ vườn cây kinh doanh.

II. Nhận diện triệu chứng bệnh thán thư cà phê chè chi tiết

Bệnh thán thư tấn công hầu hết các bộ phận trên mặt đất của cây cà phê chè. Nấm gây hại trên lá non, chồi non, hoa, cành bánh tẻ và quả non. Triệu chứng ban đầu thường xuất hiện dưới dạng các chấm nhỏ màu nâu nhạt hoặc vàng úa. Vết bệnh mở rộng nhanh chóng và chuyển dần sang màu nâu thẫm hoặc đen xám khi gặp thời tiết ẩm. Bề mặt vết bệnh thường hình thành các ổ nấm màu đen xếp thành vòng tròn đồng tâm. Khi thời tiết khô hanh, mô bệnh bị khô giòn và dễ rách nát. Việc chẩn đoán đúng triệu chứng ở giai đoạn đầu giúp ngăn chặn mầm bệnh lây lan sang các cành lá khỏe mạnh lân cận.

2.1. Triệu chứng đốm mắt cua trên quả cà phê và lá cây

Dấu hiệu đốm mắt cua trên quả cà phê là triệu chứng nhận diện rất đặc trưng của bệnh thán thư. Vết bệnh trên vỏ quả ban đầu là những chấm tròn nhỏ màu nâu sẫm, hơi lõm xuống so với bề mặt. Sau đó, tâm vết bệnh chuyển dần sang màu xám tro, viền ngoài có quầng nâu đậm bao quanh tựa như mắt cua. Vết bệnh liên kết lại thành từng mảng hoại tử lớn, ăn sâu vào thịt quả và phá hủy hạt cà phê nhân bên trong. Trên phiến lá, nấm tạo nên các đốm tròn có đường kính từ vài milimét đến hơn một centimét. Các đốm này có viền rõ rệt, tâm xám nhạt và chứa các vòng chấm đen li ti. Lá bị bệnh chuyển sang màu vàng úa, giảm hiệu suất quang hợp và dễ rụng sớm.

2.2. Biểu hiện khô cành khô quả cà phê Arabica thực tế

Hiện tượng khô cành khô quả cà phê Arabica biểu hiện rõ rệt nhất tại các đốt cành mang quả và ngọn non. Vết bệnh thâm đen xuất hiện ở nách lá hoặc khớp nối giữa cành và quả. Sau một thời gian ngắn, vết bệnh mở rộng bao quanh chu vi cành, làm tắc nghẽn hoàn toàn mạch dẫn dinh dưỡng và nước. Cành bị bệnh khô héo từ ngọn lùi dần về phía thân chính, lá trên cành ngả vàng rồi rụng sạch. Toàn bộ chùm quả trên đốt cành bị ngưng cấp dưỡng, héo quắt và chuyển sang màu đen xám. Tình trạng rụng quả non cà phê diễn ra nghiêm trọng, chỉ còn lại cành khô trơ trụi. Cây bị bệnh nặng mất khả năng nuôi nhánh dự trữ cho các vụ mùa kế tiếp.

III. Tác nhân nấm Colletotrichum gloeosporioides hại cà phê

Tác nhân chính gây bệnh thán thư trên cây cà phê là các loài nấm thuộc chi Colletotrichum. Đây là chi nấm gây bệnh thực vật phức tạp với nhiều loài và phân loài khác nhau. Nghiên cứu khoa học xác định nấm Colletotrichum gloeosporioides là loài gây hại phổ biến và nguy hiểm nhất tại các vùng trồng cà phê chè. Nấm có khả năng tồn tại hoại sinh trên tàn dư thực vật qua nhiều mùa vụ. Khi gặp điều kiện thuận lợi, nấm xâm nhập vào tế bào biểu bì cây thông qua giác bám chuyên biệt. Sợi nấm phát triển mạnh mẽ bên trong mô thực vật, tiết ra các độc tố làm phân hủy màng tế bào. Sự hiểu biết về tác nhân vi sinh này là cơ sở then chốt để xây dựng quy trình phòng trừ đúng đắn.

3.1. Đặc điểm nấm Colletotrichum gloeosporioides phân lập

Nấm Colletotrichum gloeosporioides được phân lập trên môi trường thạch nhân tạo cho thấy hệ sợi nấm phát triển nhanh. Khuẩn lạc nấm có màu trắng xám, phớt hồng hoặc xanh ô liu đậm tùy thuộc vào điều kiện ánh sáng. Bào tử phân sinh đơn bào, không màu, hình trụ thẳng với hai đầu tù tròn đặc trưng. Khối bào tử khi chín thường có màu hồng cam nhầy nhụa, dễ tan trong giọt sương và nước mưa. Nhiệt độ thích hợp nhất cho nấm sinh trưởng và nảy mầm dao động từ 25 đến 30 độ C. Độ ẩm không khí bão hòa trên 90% kích thích bào tử nảy mầm và hình thành giác bám chỉ sau vài giờ tiếp xúc với bề mặt lá cây.

3.2. Nguy cơ từ loài nấm Colletotrichum kahawae nguy hiểm

Loài nấm Colletotrichum kahawae là tác nhân gây bệnh thán thư quả cà phê chuyên tính (CBD) với mức độ hủy diệt ghê gớm tại châu Phi. Dù loài này chưa bùng phát diện rộng ở Việt Nam, nguy cơ xâm lây lan vẫn luôn hiện hữu qua con đường giống nhập lậu. Loài nấm này có khả năng tấn công trực tiếp vào vỏ quả non còn xanh mà không cần vết thương cơ giới mở đường. Việc ứng dụng các kỹ thuật sinh học phân tử như giải trình tự gen và PCR giúp phân biệt rõ ràng giữa loài nguy hiểm này và các loài bản địa. Công tác kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu và giám sát định kỳ tại các vùng trồng cà phê Catimor Sơn La cần được thực hiện nghiêm ngặt.

IV. Quy luật phát sinh bệnh thán thư hại cà phê Catimor mới

Bệnh thán thư phát sinh và gây hại theo quy luật mùa vụ rõ rệt tại vùng cao Tây Bắc. Sự tương tác giữa ký chủ, mầm bệnh và điều kiện môi trường chi phối tốc độ lây lan của dịch hại. Trên giống cà phê Catimor Sơn La, bệnh bắt đầu xuất hiện rải rác từ đầu mùa mưa và bùng phát đỉnh điểm vào các tháng mưa dầm. Vườn cây rậm rạp, thiếu ánh sáng và thoát nước kém luôn có chỉ số bệnh cao hơn hẳn. Việc nắm bắt quy luật biến động theo chu kỳ thời tiết giúp chủ động đón đầu các đợt phun phòng dịch.

4.1. Ảnh hưởng của thời tiết và độ ẩm vùng núi Sơn La

Khí hậu vùng núi Sơn La có mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm. Đây cũng chính là thời điểm cây cà phê chè tập trung dưỡng chất để nuôi quả non lớn nhanh. Độ ẩm không khí thường xuyên duy trì ở mức trên 85%, kết hợp với nhiệt độ trung bình từ 22 đến 26 độ C. Những ngày sương mù dày đặc hoặc mưa phùn liên tục tạo lớp màng nước đọng lâu trên tán lá. Bào tử nấm Colletotrichum gloeosporioides nảy mầm hàng loạt và xâm nhập sâu vào mô thực vật non mềm. Giọt nước mưa rơi mạnh làm bắn tung tóe các bào tử nấm từ cành bệnh sang cành khỏe lân cận. Gió mùa cũng hỗ trợ phát tán mầm bệnh đi xa khắp các sườn đồi canh tác.

4.2. Yếu tố canh tác ảnh hưởng đến rụng quả non cà phê

Kỹ thuật chăm sóc đóng vai trò then chốt trong việc kìm hãm hoặc thúc đẩy bệnh thán thư bùng phát. Nhiều nông hộ có thói quen bón thừa phân đạm hóa học nhằm kích cây ra nhiều chồi lá. Thói quen này làm vách tế bào mô non mỏng manh, giảm khả năng tự vệ tự nhiên của cây trước nấm bệnh. Việc thiếu hụt các nguyên tố trung vi lượng như canxi, bo và kali khiến cuống quả yếu, làm gia tăng hiện tượng rụng quả non cà phê. Mật độ trồng quá dày và không cắt tỉa cành tăm làm tán cây bị bít kín, giữ ẩm độ cao kéo dài. Vườn cà phê canh tác độc canh trên sườn dốc dễ bị xói mòn đất, làm rễ cây kém phát triển và dễ nhiễm bệnh hơn.

V. Biện pháp quản lý và thuốc đặc trị thán thư cà phê chuẩn

Quản lý bệnh thán thư trên cà phê chè đòi hỏi áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM. Chiến lược này kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật canh tác lâm sinh, bảo vệ sinh học và can thiệp hóa học đúng lúc. Mục tiêu hàng đầu là giảm thiểu áp lực mầm bệnh trong vườn cây, tăng sức đề kháng tự nhiên của cây trồng và bảo vệ môi trường sinh thái. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc bốn đúng để đảm bảo an toàn cho nông sản và người tiêu dùng.

5.1. Canh tác vệ sinh vườn và tỉa cành cà phê Catimor

Biện pháp canh tác là nền tảng phòng ngừa bệnh thán thư một cách bền vững và tiết kiệm chi phí. Ngay sau khi hoàn thành thu hoạch, việc cắt tỉa cành khô cành khô quả cà phê Arabica và cành vô hiệu cần được tiến hành khẩn trương. Tạo tán hình mâm xôi thông thoáng giúp ánh nắng chiếu đều vào tận gốc cây, giảm độ ẩm đọng lại trong tán lá. Tất cả cành lá và quả bị bệnh phải được gom lại và đem ra khỏi vườn để tiêu hủy hoặc ủ hoai mục bằng nấm đối kháng Trichoderma. Trồng cây che bóng tầng cao như muồng đen hoặc mắc ca với mật độ hợp lý giúp điều hòa vi khí hậu vườn cây. Bón phân hữu cơ vi sinh kết hợp vôi bột định kỳ giúp cải tạo đất và tăng cường sức sống bộ rễ.

5.2. Danh mục thuốc đặc trị thán thư cà phê hiệu quả

Khi bệnh thán thư xuất hiện với tỷ lệ gây hại cao, việc sử dụng thuốc đặc trị thán thư cà phê là giải pháp dập dịch cần thiết. Các dòng thuốc chứa hoạt chất Azoxystrobin mang lại hiệu lực nội hấp và lưu dẫn mạnh mẽ, ức chế nhanh sự nảy mầm của bào tử nấm. Thuốc phối hợp giữa hoạt chất Azoxystrobin và Difenoconazole giúp phổ tác động rộng hơn, trị dứt điểm hiện tượng khô cành khô quả cà phê Arabica. Phun phòng thuốc vào hai thời điểm xung yếu: giai đoạn hoa nở rộ đậu quả non và đầu mùa mưa dầm. Chú ý phun ướt đều hai mặt lá, chùm quả và thân cành non. Luân phiên đổi gốc thuốc hóa học với các chế phẩm sinh học để tránh hiện tượng nấm bệnh kháng thuốc.

Mục lục chi tiết luận án

LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC HÌNH
MỞ ĐẦU
Tính cấp thiết của đề tài
Mục tiêu nghiên cứu
Tính mới và những đóng góp của đề tài
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Ý nghĩa khoa học
Ý nghĩa thực tiễn
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu
1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Giới thiệu chung về cây cà phê
1.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ cà phê trên thế giới và ở Việt Nam
1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà phê trên thế giới
1.2.2. Tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê của Việt Nam và Sơn La
1.3. Tình hình nghiên cứu về bệnh thán thư hại cây cà phê trên thế giới và Việt Nam
1.3.1. Tác hại của bệnh thán thư đối với cây cà phê
1.3.2. Triệu chứng bệnh thán thư
1.3.3. Nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh thán thư hại cây cà phê
1.3.3.1. Vị trí phân loại của nấm Colletotrichum
1.3.3.2. Các loài nấm gây bệnh thán thư trên cây cà phê
1.3.3.3. Xác định tác nhân gây bệnh thán thư cà phê dựa vào đặc điểm hình thái nấm
1.3.3.4. Phương pháp xác định tác nhân gây bệnh thán thư bằng kỹ thuật phân tử
1.3.3.5. Đánh giá độc tính của các loài nấm thuộc Colletotrichum
1.3.4. Điều kiện phát sinh và gây hại của bệnh
1.3.5. Giải pháp phòng trừ bệnh thán thư hại cà phê
2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Vật liệu nghiên cứu
2.2. Địa điểm nghiên cứu
2.3. Phương pháp nghiên cứu
2.3.1. Khảo sát hiện trạng sản xuất cà phê, tình hình sâu, bệnh hại tại Sơn La
2.3.1.1. Khảo sát hiện trạng sản xuất cà phê tại Sơn La
2.3.1.2. Đánh giá tình hình sâu, bệnh hại trên cây cà phê tại Sơn La
2.3.2. Xác định các loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.3.2.1. Thu thập và phân lập nấm gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.3.2.2. Đánh giá khả năng gây bệnh của các loài nấm Colletotrichum
2.3.2.3. Xác định tên khoa học loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.3.3. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của các loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.3.4. Nghiên cứu mức độ gây hại của bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) trên cà phê chè và các yếu tố ảnh hưởng
2.3.4.1. Điều tra diễn biến bệnh thán thư hại cà phê
2.3.4.2. Điều tra tỷ lệ quả cà phê bị rụng do bệnh thán thư gây hại
2.3.4.3. Ảnh hưởng của biện pháp canh tác kỹ thuật đến tỷ lệ quả cà phê bị rụng do bệnh thán thư
2.3.5. Khảo sát hiệu lực của một số loại thuốc bảo vệ thực vật đối với bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
2.3.5.1. Hiệu quả ức chế của một số thuốc đối với sự phát triển của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
2.3.5.2. Khảo sát hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ bệnh thán thư hại cây cà phê chè ngoài đồng ruộng
2.3.6. Đánh giá hiệu quả của sử dụng chế phẩm sinh học đến bệnh thán thư trên cà phê chè
2.3.7. Xây dựng mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư hại cà phê chè tại Sơn La
2.3.8. Phương pháp xử lý số liệu
3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Hiện trạng sản xuất cà phê và tình hình sâu, bệnh hại tại Sơn La
3.1.1. Tình hình sản xuất cà phê tại Sơn La
3.1.2. Giống cà phê trồng tại Sơn La
3.1.3. Một số biện pháp kỹ thuật áp dụng trong sản xuất cà phê chè tại Sơn La
3.1.4. Tình hình sâu, bệnh hại trên cây cà phê chè tại Sơn La
3.1.4.1. Tình hình sâu hại
3.1.4.2. Tình hình bệnh hại
3.2. Thành phần loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La
3.2.1. Triệu chứng bệnh
3.2.2. Đặc điểm hình thái của các loài nấm Colletotrichum
3.2.3. Lây nhiễm nhân tạo
3.2.3.1. Lây nhiễm nhân tạo trên thân cây cà phê chè con
3.2.3.2. Lây nhiễm nhân tạo trên quả cà phê chè
3.2.4. Kết quả giải trình tự vùng ITS của các mẫu nấm
3.3. Một số đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum spp. gây hại trên cây cà phê chè tại Sơn La
3.3.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự tăng trưởng của tản nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.3.2. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự nảy mầm của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.3.3. Ảnh hưởng của ánh sáng đến sự phát triển của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.4. Mức độ gây hại của bệnh thán thư trên cây cà phê chè và một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh
3.4.1. Diễn biến bệnh thán thư hại trên cà phê chè tại Sơn La
3.4.2. Tỷ lệ quả cà phê chè bị rụng do bệnh thán thư gây ra tại Sơn La
3.4.3. Ảnh hưởng của yếu tố che bóng đến bệnh thán thư hại cây cà phê chè
3.4.4. Ảnh hưởng của yếu tố địa hình đến bệnh thán thư hại cây cà phê chè
3.4.5. Ảnh hưởng của yếu tố tuổi cây đến bệnh thán thư hại cây cà phê chè
3.4.6. Ảnh hưởng của các điều kiện canh tác đến sự phát sinh gây hại của bệnh thán thư trên cây cà phê chè
3.5. Đánh giá hiệu lực phòng trừ của một số thuốc hóa học, chế phẩm sinh học đối với bệnh thán thư hại cây cà phê chè tại Sơn La
3.5.1. Hiệu quả ức chế của một số loại hoạt chất đối với nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo
3.5.2. Hiệu lực của một số loại thuốc BVTV đối với bệnh thán thư trong điều kiện đồng ruộng
3.5.3. Sử dụng chế phẩm CFO phòng trừ bệnh thán thư hại cây cà phê chè
3.6. Kết quả xây dựng mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư hại cà phê chè tại Sơn La
3.6.1. Mức độ gây hại của bệnh thán thư và năng suất quả cà phê chè tại mô hình
3.6.2. Hạch toán hiệu quả kinh tế của mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư trên cây cà phê chè
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Xem trước tài liệu
Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Luận án tiến sĩ nghiên cứu nấm colletotrichum spp gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè và biện pháp quản lý bệnh tại tỉnh sơn la

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (189 trang)

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ---------- HOÀNG VĂN THẢNH NGHIÊN CỨU NẤM COLLETOTRICHUM SPP. GÂY BỆNH THÁN THƯ TRÊN CÂY CÀ PHÊ CHÈ VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỆNH TẠI TỈNH SƠN LA LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hà Nội – Năm 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ---------- HOÀNG VĂN THẢNH NGHIÊN CỨU NẤM COLLETOTRICHUM SPP. G ÂY BỆNH THÁN THƯ TRÊN CÂY CÀ PHÊ CHÈ VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỆNH TẠI TỈNH SƠN LA Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 9620112 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1: TS. Trịnh Xuân Hoạt 2: GS.

Nguyễn Văn Tuất Hà Nội – Năm 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án “Nghiên cứu nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè và biện pháp quản lý bệnh tại tỉnh Sơn La” là do tôi thực hiện. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và chưa được người khác công bố trên bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Các tài liệu trích dẫn và kế thừa đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Sơn La, ngày tháng năm 2020 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hoàng Văn Thảnh luan an ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài “Nghiên cứu nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè và biện pháp quản lý bệnh tại tỉnh Sơn La”, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, chuyên viên, tập thể Ban Đào tạo sau đại học thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, tập thể Ban Lãnh đạo, cán bộ nghiên cứu của Viện Bảo vệ thực vật. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.

Nguyễn Văn Tuất, TS. Trịnh Xuân Hoạt những thầy giáo trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo cho tôi hoàn thành luận án này. Các thí nghiệm nghiên cứu được triển khai tại một số vùng trồng cà phê tại tỉnh Sơn La, tôi đã đã nhận được sự tạo điều kiện, giúp đỡ của người dân và chính quyền địa phương trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó.

Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp của tôi đang công tác tại Trường Đại học Tây Bắc và gia đình luôn động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. Sơn La, ngày tháng năm 2020 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Hoàng Văn Thảnh luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. II MỤC LỤC. III DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

VIII DANH MỤC BẢNG. IX DANH MỤC HÌNH. XIII MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Tính mới và những đóng góp của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Giới thiệu chung về cây cà phê. Tình hình sản xuất, tiêu thụ cà phê trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà phê trên thế giới.

Tình hình sản xuất và xuất khẩu cà phê của Việt Nam và Sơn La. Tình hình nghiên cứu về bệnh thán thư hại cây cà phê trên thế giới và Việt Nam. Tác hại của bệnh thán thư đối với cây cà phê. Triệu chứng bệnh thán thư.

Nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh thán thư hại cây cà phê. Vị trí phân loại của nấm Colletotrichum. 11 luan an iv 1. Các loài nấm gây bệnh thán thư trên cây cà phê.

Xác định tác nhân gây bệnh thán thư cà phê dựa vào đặc điểm hình thái nấm. Phương pháp xác định tác nhân gây bệnh thán thư bằng kỹ thuật phân tử. Đánh giá độc tính của các loài nấm thuộc Colletotrichum. Điều kiện phát sinh và gây hại của bệnh.

Giải pháp phòng trừ bệnh thán thư hại cà phê. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Khảo sát hiện trạng sản xuất cà phê, tình hình sâu, bệnh hại tại Sơn La. Khảo sát hiện trạng sản xuất cà phê tại Sơn La. Đánh giá tình hình sâu, bệnh hại trên cây cà phê tại Sơn La.

Xác định các loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La. Thu thập và phân lập nấm gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La. Đánh giá khả năng gây bệnh của các loài nấm Colletotrichum. Xác định tên khoa học loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La.

Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của các loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La. Nghiên cứu mức độ gây hại của bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) trên cà phê chè và các yếu tố ảnh hưởng. Điều tra diễn biến bệnh thán thư hại cà phê. Điều tra tỷ lệ quả cà phê bị rụng do bệnh thán thư gây hại.

Ảnh hưởng của biện pháp canh tác kỹ thuật đến tỷ lệ quả cà phê bị rụng do bệnh thán thư. Khảo sát hiệu lực của một số loại thuốc bảo vệ thực vật đối với bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La. Hiệu quả ức chế của một số thuốc đối với sự phát triển của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo.

Khảo sát hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ bệnh thán thư hại cây cà phê chè ngoài đồng ruộng. Đánh giá hiệu quả của sử dụng chế phẩm sinh học đến bệnh thán thư trên cà phê chè. Xây dựng mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư hại cà phê chè tại Sơn La. Phương pháp xử lý số liệu.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Hiện trạng sản xuất cà phê và tình hình sâu, bệnh hại tại Sơn La. Tình hình sản xuất cà phê tại Sơn La. Giống cà phê trồng tại Sơn La.

Một số biện pháp kỹ thuật áp dụng trong sản xuất cà phê chè tại Sơn La. Tình hình sâu, bệnh hại trên cây cà phê chè tại Sơn La. Tình hình sâu hại. Tình hình bệnh hại.

Thành phần lo ài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê chè tại Sơn La. Triệu chứng bệnh. Đặc điểm hình thái của các loài nấm Colletotrichum. Lây nhiễm nhân tạo.

Lây nhiễm nhân tạo trên thân cây cà phê chè con. Lây nhiễm nhân tạo trên quả cà phê chè. 74 luan an vi 3. Kết quả giải trình tự vùng ITS của các mẫu nấm.

Một số đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum spp. gây hại trên cây cà phê chè tại Sơn La. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự tăng trưởng của tản nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo.

Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự nảy mầm của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo. Ảnh hưởng của ánh sáng đến sự phát triển của nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo.

Mức độ gây hại của bệnh thán thư trên cây cà phê chè và một số yếu tố ảnh hưởng đến bệnh. Diễn biến bệnh thán thư hại trên cà phê chè tại Sơn La. Tỷ lệ quả cà phê chè bị rụng do bệnh thán thư gây ra tại Sơn La. Ảnh hưởng của yếu tố che bóng đến bệnh thán thư hại cây cà phê chè.

Ảnh hưởng của yếu tố địa hình đến bệnh thán thư hại cây cà phê chè. Ảnh hưởng của yếu tố tuổi cây đến bệnh thán thư hại cây cà phê chè. Ảnh hưởng của các điều kiện canh tác đến sự phát sinh gây hại của bệnh thán thư trên cây cà phê chè. Đánh giá hiệu lực phòng trừ của một số thuốc hóa học, chế phẩm sinh học đối với bệnh thán thư hại cây cà phê chè tại Sơn La.

Hiệu quả ức chế của một số loại hoạt chất đối với nấm Colletotrichum spp. trên môi trường nhân tạo. Hiệu lực của một số loại thuốc BVTV đối với bệnh thán thư trong điều kiện đồng ruộng. Sử dụng chế phẩm CFO phòng trừ bệnh thán thư hại cây cà phê chè.

Kết quả xây dựng mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư hại cà phê chè tại Sơn La. 133 luan an vii 3. Mức độ gây hại của bệnh thán thư và năng suất quả cà phê chè tại mô hình. Hạch toán hiệu quả kinh tế của mô hình quản lý tổng hợp bệnh thán thư trên cây cà phê chè.

135 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 139 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 140 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 luan an viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Thuật ngữ bp - Cặp bazơ (Base pair) BVTV - Bảo vệ thực vật CB-ĐC - Che bóng, kỹ thuật nông dân CB-KT - Che bóng, áp dụng kỹ thuật mới CSB - Chỉ số bệnh ĐC - Đối chứng ĐHH - Độ hữu hiệu ĐVT - Đơn vị tính - Tổ chức lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (Food and FAO Agriculture Organization of the United Nations) KCB-ĐC - Không che bóng, kỹ thuật nông dân KCB-KT - Không che bóng KTVT - Không tạo vết thương NN&PTNT - Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NSP - Ngày sau phun PCR - Phản ứng chuỗi trùng hợp (Polymerase Chain Reaction) PDA - Môi trường Potato dextrose agar Pdis - Tỷ lệ quả bị rụng do bệnh PGA - Môi trường Potato glucose agar Ptot - Tỷ lệ quả bị rụng tổng số QLTH - Quản lý tổng hợp RAPD - Radom Amplified Polymorphic DNA SSR - Trình tự lặp lại đơn giản (Simple Sequence Repeat) TLB - Tỷ lệ bệnh TN - Thí nghiệm TVT - Tạo vết thương luan an ix DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 1.

Sản lượng cà phê trên thế giới từ 2013-2018 (FAO, 2018)……. Sản lượng cà phê ở Việt Nam từ 2013-2018 (FAO, 2018). Tóm tắt đặc điểm các loài nấm Colletotrichum hại trên cây cà phê…. Kích thước bào tử của một số loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây cà phê tại Việt Nam…………………………………………….

Thuốc hóa học, chế phẩm sinh học sử dụng trong nghiên cứu…………. Phân cấp bệnh trên thân cây cà phê con. Phân cấp bệnh trên quả cà phê.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Hoàng Văn Thảnh (2020). Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La [Luận án tiến sĩ, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam]. LuanAn.net. https://luanan.net/nong-hoc/bao-ve-thuc-vat/benh-than-thu-colletotrichum-ca-phe-che-son-la

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" nghiên cứu về vấn đề gì?

Luận án tiến sĩ phân tích colletotrichum spp gây bệnh thán thư cà phê, chè. Xác định nguy cơ tại Sơn La. Đề xuất biện pháp quản lý bệnh hiệu quả.

Luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. Năm bảo vệ: 2020.

Luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" thuộc chuyên ngành Bảo vệ thực vật. Danh mục: Bảo Vệ Thực Vật.

Luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" có bao nhiêu trang?

Luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" có 189 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Bệnh thán thư Colletotrichum spp trên cà phê chè Sơn La" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter