Luận án tiến sĩ ngôn ngữ học đối chiếu thuật ngữ ô tô Anh - Việt

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM ANH TIẾN ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT án tiến sĩ Ngành: Ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu Mã số: 9 22 20 24 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Hùng Việt Hà Nội – 2024 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án tiến sĩ “Đối chiếu thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt” là kết quả của quá trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu được sử dụng, trình bày trong luận án hoàn toàn trung thực, chính xác chưa từng được tác giả khác công bố ở đâu và trong bất kì công trình nào khác. Các nội dung tham khảo đều được trích dẫn đầy đủ.

Tác giả án tiến sĩ Phạm Anh Tiến ii LỜI CẢM ƠN Luận án “Đối chiếu thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt” được nghiên cứu sinh (NCS) thực hiện tại Khoa Văn hoá và Ngôn ngữ học, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam dưới sự hướng dẫn của GS. Lý Toàn Thắng và PGS. Phạm Hùng Việt. NCS xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS.

Lý Toàn Thắng, PGS. Phạm Hùng Việt đã luôn tận tình hướng dẫn, định hướng cho NCS trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để NCS có thể hoàn thành luận án của mình. NCS xin cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Ngoại ngữ - Du lịch, nơi NCS đang công tác, đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho NCS án tiến sĩ trong quá trình nghiên cứu và viết luận án. NCS cũng xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, giảng viên, cán bộ Khoa Văn hoá và Ngôn ngữ học, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam đã hỗ trợ cho NCS trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

NCS xin gửi lời cảm ơn tới các nhà khoa học, gia đình và các bạn đồng nghiệp là những người luôn ở bên cạnh, hỗ trợ về mặt tinh thần và chia sẻ những lúc khó khăn, giúp đỡ NCS rất nhiều trong quá trình thực hiện luận án này. Tác giả Phạm Anh Tiến iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi và ngữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp đối chiếu. Phương pháp miêu tả.

Thủ pháp phân tích thành tố trực tiếp. Thủ pháp thống kê, phân loại. Cái mới của luận án. Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa thực tiễn. Bố cục của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN. Tình hình nghiên cứu về thuật ngữ.

Nghiên cứu thuật ngữ trên thế giới. Nghiên cứu thuật ngữ ở Việt Nam. Nghiên cứu thuật ngữ ngành ô tô trên thế giới. Nghiên cứu thuật ngữ ngành ô tô ở Việt Nam.

Cơ sở lí thuyết về thuật ngữ. Khái niệm về thuật ngữ. Phân biệt thuật ngữ và một số khái niệm liên quan. Tiêu chuẩn, đặc điểm của thuật ngữ.

Cấu tạo của thuật ngữ. Hiện tượng đồng nghĩa và đồng nghĩa trong thuật ngữ. Khái niệm đồng nghĩa. Khái niệm đồng nghĩa trong thuật ngữ.

Khái quát về ngành ô tô và thuật ngữ ngành ô tô. Khái quát về ngành ô tô. Thuật ngữ ngành ô tô. Lí thuyết định danh.

Khái niệm định danh. Đặc điểm và quá trình định danh. Một số vấn đề lí thuyết về đối chiếu ngôn ngữ. Khái niệm ngôn ngữ học đối chiếu.

Nguyên tắc chung trong đối chiếu ngôn ngữ. Các cấp độ và phạm vi đối chiếu ngôn ngữ. ĐỐI CHIẾU ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT. Đối chiếu đặc điểm về phương thức cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh và tiếng Việt.

Phương thức cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh. Phương thức cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt. Đánh giá những điểm tương đồng và khác biệt về phương thức cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh và tiếng Việt. Đối chiếu số lượng yếu tố cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt.

Đối chiếu đặc điểm từ loại của thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt. Đối chiếu đặc điểm từ loại thuật ngữ ngành ô tô có cấu tạo một yếu tố. Đối chiếu đặc điểm từ loại của thuật ngữ ngành ô tô có cấu tạo hai yếu tố. Đối chiếu đặc điểm từ loại của thuật ngữ ngành ô tô có cấu tạo ba yếu tố.

Đối chiếu đặc điểm từ loại của thuật ngữ ngành ô tô có cấu tạo bốn yếu tố. Đối chiếu đặc điểm từ loại của thuật ngữ ngành ô tô có cấu tạo năm yếu tố 75 2. Đặc điểm từ loại của thuật ngữ ngành ô tô có cấu tạo sáu yếu tố. Đối chiếu đặc điểm mô hình cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt.

Các mô hình cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt. Đánh giá những điểm tương đồng và khác biệt về mô hình cấu tạo của thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt. ĐỐI CHIẾU ĐẶC ĐIỂM ĐỊNH DANH THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT. Định danh và định danh thuật ngữ.

Đối chiếu đặc điểm định danh của thuật ngữ ngành ô tô. Đối chiếu đặc điểm định danh của thuật ngữ ngành ô tô theo kiểu ngữ nghĩa của thuật ngữ. Đối chiếu đặc điểm định danh của thuật ngữ ngành ô tô theo cách thức biểu thị của thuật ngữ. Đối chiếu đặc điểm mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô.

Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ ô tô và phương tiện. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ tổng thành và chi tiết hệ thống cơ khí-động lực. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ bộ phận, chi tiết hệ thống điện- điện tử. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ máy móc, dụng cụ sản xuất, sửa chữa.

Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ vị trí, địa điểm. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ chất liệu. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ hình thức thể hiện. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ nguồn nhân lực.

Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ hệ thống kiến thức. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ phương pháp, nguyên lí. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ thuộc tính. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ mối quan hệ.

Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ hoạt động sản xuất, sửa chữa. Mô hình định danh thuật ngữ ngành ô tô chỉ hoạt động vận hành. Đánh giá những điểm tương đồng và khác biệt về các mô hình định danh của thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt. ĐỐI CHIẾU HIỆN TƯỢNG ĐỒNG NGHĨA TRONG THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT.

Phân loại đồng nghĩa thuật ngữ. Hiện tượng đồng nghĩa trong thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh. Đồng nghĩa do cách viết chính tả. Đồng nghĩa do thay đổi hình thái.

Đồng nghĩa do sử dụng từ viết tắt. Đồng nghĩa do sử dụng từ ngữ phương ngữ. Đồng nghĩa do ngữ vực khác nhau. Đồng nghĩa do sử dụng yếu tố đồng nghĩa.

Đồng nghĩa do yếu tố lịch đại. Đồng nghĩa do lựa chọn đặc điểm khái niệm thể hiện trong yếu tố phụ khác nhau. Đồng nghĩa do lựa chọn đặc điểm khái niệm thể hiện trong yếu tố chính khác nhau. Hiện tượng đồng nghĩa trong thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt.

Đồng nghĩa do cách viết chính tả. Đồng nghĩa do sử dụng từ ngữ phương ngữ. Đồng nghĩa do ngữ vực khác nhau. Đồng nghĩa do sử dụng yếu tố đồng nghĩa.

Đồng nghĩa do yếu tố lịch đại. Đồng nghĩa do lựa chọn đặc điểm khái niệm thể hiện trong yếu tố phụ khác iv nhau. Đồng nghĩa do lựa chọn đặc điểm khái niệm thể hiện trong yếu tố chính khác nhau. Đánh giá những điểm tương đồng và khác biệt về hiện tượng đồng nghĩa trong thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh và tiếng Việt.

Gợi ý về hướng chuẩn hóa thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt. Gợi ý về hướng chuẩn hóa các trường hợp đồng nghĩa trong thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt. Gợi ý về hướng xử lí các trường hợp cần chuẩn hóa khác .166 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .170 án tiến sĩ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ TIẾNG ANH.

PL1 PHỤ LỤC 2. THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ TIẾNG VIỆT. PL36 PHỤ LỤC 3. THUẬT NGỮ ĐỒNG NGHĨA TRONG TIẾNG ANH.

PL67 PHỤ LỤC 4. THUẬT NGỮ ĐỒNG NGHĨA TRONG TIẾNG VIỆT. PL81 PHỤ LỤC 5. MÔ HÌNH CẤU TẠO THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ KHÔNG ĐIỂN HÌNH.

PL90 PHỤ LỤC 6. MÔ HÌNH ĐỊNH DANH THUẬT NGỮ NGÀNH Ô TÔ KHÔNG ĐIỂN HÌNH. PL96 v DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ VIẾT TẮT HĐSXSC Hoạt động sản xuất, sửa chữa HĐVH Hoạt động vận hành HTCK-ĐL Hệ thống cơ khí-động lực HTĐ-ĐT Hệ thống điện-điện tử HTKT Hệ thống kiến thức HTTH Hình thức thể hiện Nxb Nhà xuất bản ÔTPT Ô tô và phương tiện PPNL Phương pháp, nguyên lí Stt Số thứ tự án tiến sĩ SXSC Sản xuất, sửa chữa TNNÔT Thuật ngữ ngành ô tô VTĐĐ Vị trí, địa điểm Y Yếu tố vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Phương thức cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh và tiếng Việt .2: Số lượng yếu tố cấu tạo thuật ngữ ngành ô tô trong tiếng Anh và tiếng Việt .3: Thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh có cấu tạo một yếu tố .4: Thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt có cấu tạo một yếu tố .5: Thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh có cấu tạo hai yếu tố .6: Thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt có cấu tạo hai yếu tố .7: Thuật ngữ ngành ô tô tiếng Anh có cấu tạo ba yếu tố .8: Thuật ngữ ngành ô tô tiếng Việt có cấu tạo ba yếu tố .