Luận án tiến sĩ đối chiếu thành ngữ nga việt trên bình diện giao tiếp

I ỉ ộ C ỈIÁ O D Ụ C V Ả Đ Ả O T Ạ O Đ A I H O C Q U Ố C (Ỉ1 A IIẢ N ộ i T R U Ồ N G Đ Ạ I IIỌ C K H O A IIỌ C X Ả M Ộ I V À N I I Â N V Ầ N N <;H YÍ;N X U Â N H O Ả DỐI C1ÌIẾD TIIẢNIĨ N G Ữ N G A - VIỆT T R Ê N I Í Ỉ NI I D I Ệ N G I A O ' n i ; ! ’ ( ' l m ú '11 I i y a i i l i : IN ^ õ n n ^ i í ' l i ọ c s o. \L L t lỉt I U Ậ N Á N 1M I Ó T I Í - N S Ĩ K H O A I I Ụ C N Í Ỉ Ử V Á N Nin rời hướng ilíìn k hoa học: CIS I T S N( i U Y K N T I I I Ạ N Ci!ẢI> I |:'l N ộ i - 19% LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com K Ý H IỆ U V IẾ T T Ấ T T R O N G LU Ậ N ÁN TĐ 1. @ p a jeo ji()d U ‘iơ a a iii c.KH ỉupb p y c c K o e o H Jb iK a. r i o j i p c ; m i< iu tc ii A.

H JJUUI1IC 4 -c , cTcpcom im oc. MocKBa, "PyccKHii M3MK 1986. y>ieõiibiù (/)pujeo.i(Miiieaaiii Cjioeapb pY C C K o eu iiihuci E. J lc iim n p a j “ IIp o c n c iU C 1 1 l i e , J l c m m ip a j i c K o c O IJIC JIC IIH C , 1 9 8 4.

Cioaapb - cnpano'iimK 110 pyccKoù <Ị)paìeojHmiu_P.HMuph pycacoeo Hìbnca. 18 - c ìn n a iim c icp c o n tiin o c .U M aph p r c c K o e o H jh iK ti.ìcmiim nay CCCP. H n c r iu y i PVCCKOIO HHiiKỉi. r jia m iI>iii pc;uiKTop in o p o io lU iia im A T I .UII 0 JU IC III 1C)C.

PyccKiie </>puJcaiitfii iMhi. J/imeơocm/>aiio<iC()iii’CKin) C. “ PyccKiiii MỈI)IK", 1990.ll) Pvcch-D -tthư m iitìM CKin) c .io iu ip i).A jn iK c iiio i B.H T jic fio iia ./Y C o ko jio i M ock na, "PyccKiiii m m. PyccKo-Hbt'nwaMCKiiii c.

MocKlia, “ PyccKJi >131,lie", 19X4. 700 thành IIÍỊŨ No,!.L L Ih iic k iiìì. “ P yccK iiii 5IJI.IK": X a iio ii, VI 3jUUCJU,CTH0 ofH ucciH cm iux 1lav I 19X 2. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thành ngữ tiếng N ya với m inh hoạ. Lê Đ ình Bích, A. Antonian Sớ G iáo dục Hậu G iang, 1987. Từ diếu thành ngữ Việt Num.

Nguyễn Nhu' Ý (chủ biên), Nguyểi Văn Khang, Phan Xuân Thành. Hà N ội, Văn lioá, 1993. Thành nẹữ tiếniỊ Việt. Nguyễn Lực, Lương Văn Đang.

Hà Nội Khoa học xã hội, 1987. T ừ diên tlià n li ngữ tục HiỊữ Việt Nam. Vũ Dung, V ũ Thu ý Anh Vũ Quang Hào. Hà N ội, Giáo dục, 1993.

K ể chuyện thành HiỊiĩ, tục ngữ. Chủ biên Hoàng Văn Hành. Hà N ội, Khoa học xã hội, 1994. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com M Ụ C LỤC Trang MỞ Đ Ầ U 0.

T ính thời sự của luận án 1 0. M uc đích và nhiệm vụ của luận án 2 4 0. Phương pháp nghiên cứu 7 0. Cái mới của luận án 7 0.

Tập hợp và xử lý tư liệu Chương 1 - N IIŨ N C Ì L U Ậ N Đ lỂ M c ơ b ả n t r o n g Đ ố i c h i ế u TU Ơ N G P H Ả N T H À N H N G Ũ ' I I A I T H Ứ T IÊ N G 1. Kháo lược tình hình nghiên CỨ11 và những giới thuyết về đối chiếu hai ngôn ngữ liên quan đên đề tài luận án 9 1. Những luận điểm cơ bán trong đối chiêu thành ngũ'haingôn ngữ trên bình diện giao tiếp 15 1. T ie u két 22 Chương 2: Đ Ỏ I C lllẾ U TUƠNCỈ P H Ả N T H À N H N ( iỬ N ( iA - V IỆ T T R O N (ì H O Ạ T Đ Ộ N (i G IA O T lẾ P.

V ai trò I ri 11lức nền Irong đối chiếu thành ngữ 25 2. Những giông nhau các đơn vị thành ngữ Nga -V iệ l do đặc trưng vãn hoá - dán tộc chi phối. Những d ị biệt các đơn vị thành ngữ Nga - v iệ t do đặc trưng văn hoá - dân tộc chi phối. Tiểu kết 49 Chương 3 Đ Ặ C T R U N G T Ư D U Y D Â N T Ộ C N H ÌN T Ừ G Ó C Đ Ộ G IA O T IẾ P c á c : t h à n h n c ỉữ n u a - V IỆ T ( Trôn ngữ liệu các lliành ngữ so sánh và các thành ngữ có sắc thái ” bình giá” ) 3.

Ngôn ngữ với ý thức và vứi tư duy trong đối chiếu ngôn 1 ) 0 Ữ 51 3. H iện thực kbách quan là dối tượng được phản ánh 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thành ngữ so sánh tiếng Nga đối chiêu với tiếng V iệ t 62 3. Thành ngữ có nghĩa “ bình giá “ liếng Nga đối chiếu với tiếng V iệ t 77 3.n (hành no lì phán ánh nền văn lioá dân lộc một cácli tổng hợp.

N iió m thành ngữ phán ánh nền văn hoá dân tộc Ineo từng thành tố.3 Thành ngữ phán ánh liền văn hoá dân tộc Ihông qua những nguyên mẫu lịch sử hoặc các nhân vật Irong truyện cổ tích, truyện thần thoại. Sử đụng thành ngữ tiêng Nga trong giao tiêp có đối chiêu với liếng v iệ l 94 3. T i c ’l l k ê t 99 Chương 4: IMIUUNC; T l l ú l ' U 11JY E N d ị c h t h à n h n g ũ ' T IÊ N ( i N G A RA T IẾ N G V IỆ T TR Ê N Q U A N Đ lỂ M ( ilA O T IẾ P N( ÌÔ N N( ìũ ( V Iiị>liiã thực tiễn ) 4. D ic li thuật trong cách nhìn cùa siao tiếp liên cá nhân 104 4.

Phưoìig tluíc chuyến dịch thàm. ngữ Nga lú liếng V iậ l I I T,. J iệ n mạo thành ngữ Nga (rong m ối liên tưởng với tri thức nền ( đòi ch' Ỉ .1 với liếng V iệ t ) II} 4 .lJlúrfíng thức chuyến dịch dũng và hay ( nếu có thể đạt dược ) thành ngữ Nga ra tiêng V iệ t ị 1^ 4. Phương án đé nghị hiệu chinh dịch thành ngữ Nga I 18 4.

Tiểu kết 129 K Ế T LUẬN T À I L IỆ U T H A M K H Ả O m LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỚ ĐẦU 0. Tính tliời sự cùa luận án: Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về thành ngữ tiêng V iệ t, song trong linh vực so sánh, đôi chiêu thành ngữ tiếng nước ngoài với tiếng V iệt xuất hiện còn quá it ỏi những công trình nghiêm túc để cập đến vân để này. Từ những năm 70 đến nay đã bắt đáu xiiâì hiện m ột sổ công trình so sánh, đối chiếu thành ngữ tiếng Nga với thành ngữ tiêng V iệ t [ 104, 105, 2 và I 10. Những công trình nghiên cứu này đạt được những thành Ill'll đáng kế.

song chí ui ới hạn việc nghiên cứu (hành ngữ với tư cách m ột đơn vị ngôn ngữ trong hệ thống - cấu trúc nội lại. bỏ qua vếu tố ngoài ngôn ngữ. cách sử dụng chúng Irons giao tiếp vốn là những yếu tố giúp người nghiên cứu hiếu rõ hơn bán chất và tố chức cấu trúc ngữ nghĩa, nơi làng ẩn nghĩa 111 ực lại cua thành ngữ dược sử dung trong quá tiìiih giao liêp. Những đặc thù của thành ngữ nliư một clưn vị 112,011 ngữ vòn liên quan rất nhiêu đến đặc điếm vãn hoá lộc ngưòi ớ bình diện ngữ nghĩa chua dược khai thác hoặc chi dề cập đốn một cách lướt qua trona các cồng trình nói Irên; ớ đáy hau như chưa đề cập đèn vân để đối chiêu thành ngữ Nga - Việt Irong cánh huống giao tiếp cùa các liên chu thể nói dirới tác độnc, của các nhíìn tỏ văn lioá - xã hội bèn ngoài chủ thể nói.

T rong m ội, hai thập kỷ gắn dãy Irong khi iý luận ngôn ngữ học phát triển thì việc xem xét các hiện lượng ngôn ngữ, nliâì là việc đối chiêu hai ngôn ngữ. đã không còn bó hẹp trong phạm vi kháo sál nó như m ột hệ thổnơ đóng kín mà đã vượt ra bên ngoài ngôn ngữ dua nó trớ ve với m ôi trường của những sự kiện nhân loại gán bó chái chõ với nó. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com T rong đối chiêu các ngôn ngữ nước ngoài với tiêng v iệ t nói chung và Nga - V iệt nói riêng tuy mới chi đạt dược những thành tựu về đôi chiếu cụ Ihể ớ từng mặt, song hiện nay dưới tác động của XII hướng nghiên cứu trong cách nhìn của ngữ dụng học đang được chú ý, lẻ tẻ đã có m ột số bài nghiên cứu nhó đi theo hướng này. T uy nhiên trong đối chiêu Nga - V iệ t và đôi chiếu thành ngữ Nga - V iệ t còn bỏ ngỏ việc kháo sát chức năng giao tiếp mà ngôn ngữ phái dám nhiệm trong xã hội.

Bới vậy, cho đến nay chưa có một công trình chuyên kháo liê n g nào nghiên cứu một cách toàn diện thành ngữ Nga - V iệt trong hoạt động giao tiếp. Đê góp phần vào việc giao lưu vãn hoá giữa hai nước V iệ t Nam và Liên bang Nga ngày càng củng cô và phát triển ớ chiều sâu trong lừng lĩnh vực cụ thê của vãn hoá và đời sống, luận án này đề ra nhiệm vụ kháo sát đối chiếu thành ngữ Nga - V iệ t trong những cảnh huống giao tiếp cụ thể có sư tham gia của chú thế nói. Đ ây là tính thời sự cùa luận án và lý do chọn đề tài của lác già luận án. đồng thời cũng là biếu hiện cự thể m ong muốn góp phán nhỏ khiêm tổn vào xu thế giao lưu vãn lioá giữa các dân tộc irong thập ký vãn hoá vì sự phát I l iến (1 9 8 7 -1997) đang được mó' rộng.