Luận án tiến sĩ đối chiếu ẩn dụ ý niệm trong khẩu hiệu tiếng việt và tiếng anh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHÍ THỊ THU TRANG ĐỐI CHIẾU ẨN DỤ Ý NIỆM TRONG KHẨU HIỆU TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC Hà Nội, năm 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHÍ THỊ THU TRANG ĐỐI CHIẾU ẨN DỤ Ý NIỆM TRONG KHẨU HIỆU TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH Ngành: Ngôn ngữ học so sánh – đối chiếu Mã số: 9222024 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Trần Thị Phƣơng Thu Hà Nội, năm 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do chính tôi thực hiện. Các số liệu thống kê, phân tích và tổng hợp trong luận án là trung thực. Đề tài nghiên cứu và các kết luận khoa học của luận án chƣa từng đƣợc công bố trong bất kì công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phí Thị Thu Trang i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu và tƣ liệu nghiên cứu.

Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về khoa học. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Cấu trúc của luận án.

7 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm. Tình hình nghiên cứu về khẩu hiệu và ẩn dụ ý niệm trong khẩu hiệu.

Lý thuyết về ẩn dụ ý niệm. Lý thuyết về ngôn ngữ học đối chiếu. Lý thuyết về khẩu hiệu. Tiểu kết chƣơng 1.

42 Chƣơng 2: ĐỐI CHIẾU ẨN DỤ CẤU TRÚC TRONG KHẨU HIỆU CHÍNH TRỊ-XÃ HỘI TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH. Khái quát về ẩn dụ cấu trúc trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn XÂY DỰNG. Ẩn dụ có miền nguồn XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt.

Ẩn dụ có miền nguồn XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh. 52 ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH.

Ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị- xã hội tiếng Việt. Ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn HÀNH TRÌNH.

Ẩn dụ có miền nguồn HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt. Ẩn dụ có miền nguồn HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh. Ẩn dụ cấu trúc đặc trƣng chỉ xuất hiện trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt hoặc tiếng Anh .1 Các ẩn dụ cấu trúc đặc trƣng trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt.2 Các ẩn dụ cấu trúc đặc trƣng trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh.6 Tiểu kết chƣơng 2.

88 Chƣơng 3: ĐỐI CHIẾU ẨN DỤ ĐỊNH HƢỚNG TRONG KHẨU HIỆU CHÍNH TRỊ-XÃ HỘI TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH. Khái quát về ẩn dụ định hƣớng trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ định hƣớng LÊN-XUỐNG. Đối chiếu ẩn dụ định hƣớng TRƢỚC-SAU.

Đối chiếu ẩn dụ TỐT Ở PHÍA TRƢỚC-XẤU Ở PHÍA SAU. Đối chiếu ẩn dụ TƢƠNG LAI Ở PHÍA TRƢỚC-QUÁ KHỨ Ở PHÍA SAU. Đối chiếu ẩn dụ định hƣớng TRONG-NGOÀI. 106 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Đối chiếu ẩn dụ định hƣớng DÍNH LIỀN-TÁCH RỜI. Tiểu kết chƣơng 3. 113 Chƣơng 4: ĐỐI CHIẾU ẨN DỤ BẢN THỂ TRONG KHẨU HIỆU CHÍNH TRỊ-XÃ HỘI TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH. Khái quát về ẩn dụ bản thể trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh.

Đối chiếu ẩn dụ bản thể có miền nguồn SINH VẬT. Ẩn dụ có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt. Ẩn dụ có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh.

Đối chiếu ẩn dụ bản thể có miền nguồn VẬT THỂ. Ẩn dụ có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt. Ẩn dụ có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh. Đối chiếu ẩn dụ có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh.

Tiểu kết chƣơng 4. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 167 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Mô hình ánh xạ của ẩn dụ TÌNH YÊU LÀ MỘT HÀNH TRÌNH .2: Mô hình tri nhận của ẩn dụ bản thể .1: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .2: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHÍNH TRỊ LÀ XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .3: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .4: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHÍNH TRỊ LÀ XÂY DỰNG trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .5: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .6: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHÍNH TRỊ LÀ ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt.7: Thống kê dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .8: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ TRANH CỬ LÀ CHIẾN TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh.9: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHỐNG VẤN NẠN XÃ HỘI LÀ MỘT CUỘC CHIẾN trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .10: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHÍNH TRỊ LÀ TRÕ CHƠI trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .11: Thống kê dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt.12: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHÍNH TRỊ LÀ HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt.13: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CUỘC SỐNG LÀ HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt.70 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.14: Thống kê dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh.15: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CHÍNH TRỊ LÀ HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh.16: Cấu trúc ánh xạ của ẩn dụ CUỘC SỐNG LÀ HÀNH TRÌNH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh.1: Các tiểu loại ẩn dụ LÊN-XUỐNG.1: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .2: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .3: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .4: Thống kê số lƣợng dụ dẫn của ẩn dụ có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .137 vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Hình 2.1:Mức độ phổ biến của các loại ẩn dụ ý niệm trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh .2: Tỉ lệ phân bố ẩn dụ cấu trúc trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh .3: Mô hình ẩn dụ có miền nguồn ĐẤU TRANH trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .1: Tỉ lệ phân bố các loại ẩn dụ định hƣớng trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt và tiếng Anh .2: Lƣợc đồ THỜI GIAN LÀ VẬT CHUYỂN ĐỘNG .1: Tỉ lệ phân bố các miền nguồn của ẩn dụ bản thể .2: Mô hình ẩn dụ bản thể có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .3: Mô hình ẩn dụ bản thể có miền nguồn SINH VẬT trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .4: Mô hình ẩn dụ bản thể có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Việt .5: Mô hình ẩn dụ bản thể có miền nguồn VẬT THỂ trong khẩu hiệu chính trị-xã hội tiếng Anh .139 vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1. Ẩn dụ, từ thời Aristotle, đã là một hiện tƣợng thú vị trong nghiên cứu văn chƣơng và ngôn ngữ học, và hiện vẫn là một đối tƣợng nghiên cứu thu hút sự chú ý của các nhà ngôn ngữ trên thế giới cũng nhƣ ở Việt Nam. Năm 1978, Wayne Booth đã có một nhận định rất đáng chú ý rằng, xét từ sự bùng nổ các nghiên cứu về ẩn dụ trong thế kỉ 20, có thể dự báo đến năm 2039 ―số ngƣời nghiên cứu về ẩn dụ còn nhiều hơn dân thƣờng‖ (there will be more students of metaphor than people‖) [58, tr.

Nhận định của ông tuy mang tính chất cƣờng điệu nhƣng đã cho thấy sự quan tâm ngày càng sâu sắc hơn của giới nghiên cứu ngôn ngữ đối với ẩn dụ, và thực tế đã và đang chứng minh dự báo này không phải là vô căn cứ vì số lƣợng nghiên cứu về ẩn dụ vẫn không ngừng gia tăng, đặc biệt từ sau năm 1980, khi Lakoff và Johnson viết cuốn sách Metaphors we live by (Chúng ta sống bằng ẩn dụ), xác lập một quan niệm mới về ẩn dụ. Lý thuyết ẩn dụ ý niệm (Conceptual Metaphor Theory) đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với ngôn ngữ học nói chung và ngôn ngữ học tri nhận nói riêng. Trƣớc đây, theo quan điểm truyền thống, ẩn dụ đƣợc coi là một biện pháp tu từ đƣợc sử dụng chủ yếu trong văn chƣơng và hùng biện. Tuy nhiên, trong nhiều thế kỉ qua, các nhà ngôn ngữ học không ngừng tranh cãi và cố gắng đi tìm bản chất của ẩn dụ.

Mãi đến những năm 80 của thế kỉ 20, cùng với sự ra đời của ngôn ngữ học tri nhận, ẩn dụ mới đƣợc nhìn nhận dƣới góc độ là một phƣơng thức tƣ duy.