Luận án tiến sĩ biến đổi thực hành lễ chùa ở hà nội trong bối cảnh đại dịch covi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM Nguyễn Thị Nhung BIẾN ĐỔI THỰC HÀNH LỄ CHÙA Ở HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19 (QUA NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI CHÙA PHÚC KHÁNH, CHÙA HÀ VÀ CHÙA THẦY) LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC Hà Nội - 2022 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM Nguyễn Thị Nhung BIẾN ĐỔI THỰC HÀNH LỄ CHÙA Ở HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19 (QUA NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI CHÙA PHÚC KHÁNH, CHÙA HÀ VÀ CHÙA THẦY) Ngành: Văn hóa học Mã số: 9229040 LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. Vũ Minh Giang Hà Nội - 2022 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án Biến đổi thực hành lễ chùa ở Hà Nội trong bối cảnh đại dịch Covid-19 (qua nghiên cứu trường hợp tại chùa Phúc Khánh, chùa Hà và chùa Thầy) là công trình nghiên cứu của bản thân. Các kết quả nghiên cứu và tư liệu trong luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng. Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan này.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Nhung luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .iv DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Các công trình liên quan đến biến đổi tôn giáo, tín ngưỡng. Các công trình nghiên cứu liên quan đến thực hành lễ chùa và biến đổi thực hành lễ chùa. Các khái niệm công cụ. Lí thuyết nghiên cứu.

Tổng quan địa bàn nghiên cứu. Khái quát về chùa Hà (Hà Nội). Khái quát về chùa Thầy (Hà Nội). Khái quát về chùa Phúc Khánh (Hà Nội).

47 Chương 2: TRUYỀN THỐNG LỄ CHÙA TRONG VĂN HÓA VIỆT NAM. Thực hành sinh hoạt lễ chùa truyền thống. Không gian và thời gian thực hành lễ chùa truyền thống. Lễ vật lên chùa theo phong tục truyền thống và thực hiện công đức.

Nghi lễ dâng hương truyền thống khi đi lễ chùa. Mục đích và chức năng của thực hành lễ chùa. Mục đích của người đi lễ chùa. Chức năng của thực hành lễ chùa trong đời sống tinh thần người Việt.

83 Chương 3: THỰC HÀNH LỄ CHÙA TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID- luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail. Khái quát về bối cảnh dịch bệnh Covid-19 tại Việt Nam. Diễn biến 4 đợt dịch ở Việt Nam .2 Ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đối với sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng. Biến đổi về không gian và thời gian thực hành lễ chùa.

Biến đổi về không gian. Biến đổi về thực hành lễ chùa. Biến đổi về tần suất và hình thức đi lễ chùa. Biến đổi về tần suất đi lễ chùa.

Biến đổi về hình thức đi lễ chùa. Biến đổi lễ vật và thực hiện công đức. Biến đổi về trình tự thực hành nghi lễ dâng hương. 115 Chương 4: THỰC HÀNH LỄ CHÙA TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID- 19 VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ BÀN LUẬN.

Những nhân tố tác động đến thực hành lễ chùa hiện nay. Những xu hướng trong thực hành lễ chùa hiện nay. Xu hướng song hành online và offline trong thực hành lễ chùa và sinh hoạt Phật giáo. Xu hướng thực dụng hóa và đơn giản hóa.

Bàn luận về văn hóa ứng xử trong thực hành lễ chùa hiện nay.146 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 167 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ Covid : Corona virus disease DL : Dương lịch ĐHQG : Đại học quốc gia F0 : Thế hệ đầu dương tính với COVID-19 GS. TS : Giáo sư, tiến sĩ HĐTS : Hội đồng Trị sự KHXH : Khoa học xã hội NCS : Nghiên cứu sinh Nnk : Những người khác Nxb : Nhà xuất bản PL : Phụ lục PL.2565 : Phật lịch năm 2565 PVS : Phỏng vấn sâu Q : Question (Câu hỏi) SL : Số lượng Stt : Số thứ tự TG : Tác giả TP : Thành phố TW : Trung ương Tr : Trang VHTT : Văn hóa thông tin VNĐ : Việt Nam đồng WHO : Tổ chức Y tế thế giới luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com v DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH Bảng 2. Những ngày lễ chính của Phật giáo.

Tần suất đi lễ vào ngày Rằm, mồng Một của người đi lễ chùa. Các hình thức công đức của người đi lễ chùa. Tần suất bỏ tiền công đức trước năm 2019. Lí do đi lễ chùa của người dân.

Cảm nhận của người dân khi thực hành lễ chùa. Thống kê về việc đã từng tham gia nghi lễ tại chùa của người dân. Hình thức đi lễ chùa của người dân trước và sau đại dịch Covid-19. Số lượng và lao động cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng qua các kì Tổng điều tra.

Kết quả thống kê về việc tham gia lễ chùa online, cầu an online. Thống kê về lễ chùa online. Kết quả thống kê các hội nhóm về chùa Hà trên facebook. Kết quả thống kê các hội nhóm về chùa Phúc Khánh trên facebook.

Kết quả thống kê các hội nhóm về chùa Thầy trên facebook. Thời điểm đi lễ chùa của người dân tại chùa Phúc Khánh, chùa Hà và chùa Thầy. Tần suất tham gia lễ chùa trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Hình thức đi lễ chùa của người dân trước và sau đại dịch Covid-19.

Đồ lễ của người đi lễ chùa tại chùa Phúc Khánh, chùa Hà và chùa Thầy.102 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com vi Bảng 3. Hình thức công đức của người đi lễ tại chùa Phúc Khánh, chùa Hà và chùa Thầy. Thống kê về trình tự thực hành nghi lễ. Trình tự thực hành nghi lễ tại chùa Phúc Khánh, chùa Thầy và chùa Hà.

Khái quát biến đổi thực hành lễ chùa trong bối cảnh đại dịch Covid- 19. Thống kê các kênh tham gia sinh hoạt Phật giáo online. Đánh giá về hình thức trực tuyến. Thống kê lựa chọn hình thức sinh hoạt Phật giáo.

Thống kê ý kiến về việc sử dụng tiền thật là lễ vật. Mức độ hiểu biết của người đi lễ chùa về các ban thờ tại chùa. Khung phân tích thực hành lễ chùa trong bối cảnh đại dịch…. Số ca nhiễm trong 4 đợt dịch ở Việt Nam tính đến 20/3/2022.

Lao động có việc làm các quý, giai đoạn 2019-2021. Số người và tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động, các quý năm 2020 và năm 2021. 118 luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com 1 MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài 1.

Lễ chùa là một sinh hoạt Phật giáo điển hình đồng thời là văn hóa truyền thống của người dân Việt Nam. Từ lâu, cứ mỗi dịp tết đến xuân về hay ngày mùng Một, ngày Rằm nhà nhà, người người lại cùng nhau lên chùa dâng hương. Khi bản thân hay gia đình có những sự kiện đặc biệt như: Hiếu, hỷ, làm ăn xa, chuyển đổi công việc, con cái đỗ đạt… người dân cũng có thói quen thành tâm khấn vái nơi cửa chùa. Lễ chùa nhằm thỏa mãn những nhu cầu về đời sống tâm linh; đó có thể là nguyện cầu những điều may mắn, bình an, sức khỏe… đến với bản thân và gia đình hoặc cũng có thể đơn giản chỉ là đến với cửa Phật, cửa Thánh để tìm một chốn bình yên, thanh tịnh cho tâm hồn sau những bộn bề, lo toan, căng thẳng của cuộc sống mưu sinh nhọc nhằn.

Trải qua hàng nghìn năm, cùng với sự tồn tại và phát triển của Phật giáo, hoạt động này đã trở thành nét văn hóa không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam. Từ năm 2019 trở lại đây, đại dịch Covid-19 đã tác động đến tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội; trong đó đời sống tôn giáo tín ngưỡng cũng không ngoại lệ. Ngày 22/01/2020 (tức ngày 28/12/2019 Âm lịch) Việt Nam ghi nhận trường hợp mắc Covid-19 đầu tiên. Tính từ đó đến nay, Việt Nam đã trải qua 4 đợt bùng phát dịch bệnh với cấp độ và số ca dương tính ngày càng gia tăng và phạm vi ngày càng mở rộng.

Nếu như những nghiên cứu về hoạt động lễ chùa trước đó đều khẳng định: Hoạt động lễ chùa, hành hương tại các cơ sở tôn giáo đang nở rộ, gia tăng qua các năm về số lượng với sự đa dạng về nghề nghiệp, giới tính, độ tuổi [37], [87], [45]… thì ngược lại, trong 3 năm gần đây với sự xuất hiện của đại dịch Covid- 19 với những quy định về giãn cách xã hội, không tập trung đông người… cùng những thay đổi về kinh tế đã tạo ra sự biến đổi trong thực hành sinh hoạt tôn luan an tien si TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com 2 giáo tín ngưỡng. Hoạt động tôn giáo tín ngưỡng trong đó có thực hành lễ chùa chịu tác động của kinh tế thị trường, cách mạng công nghệ 4.0 và đặc biệt là tác động mạnh mẽ từ đại dịch Covid-19. Biến đổi vốn là một quy luật tất yếu trong sự vận động của mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội của con người, trong đó có văn hóa. Và dưới sự tác động từ đại dịch Covid-19, liệu thực hành lễ chùa - văn hóa truyền thống ở nước ta có bị hạn chế vai trò, suy giảm hoạt động bởi những quy định thời đại dịch hay có những cách thức vận động mới? Bên cạnh đó, có thể thấy bàn về những biến đổi về tôn giáo, tín ngưỡng từ trước đến nay đã có nhiều công trình trong và ngoài nước tiếp cận và nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau.

Tuy nhiên, những nghiên cứu về biến đổi lễ chùa ở Việt Nam, đặc biệt là những biến đổi từ tác động của đại dịch Covid-19 thì mới chỉ dừng lại ở số ít các bài báo, tin tức… Do đó, nghiên cứu biến đổi thực hành lễ chùa trong bối cảnh đại dịch Covid-19 là cần thiết để bổ sung khoảng trống trong nghiên cứu về biến đổi thực hành lễ chùa nói riêng và biến đổi thực hành tôn giáo tín ngưỡng ở nước ta nói chung.