Luận án tiến sĩ tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của thành phố hồ chí m

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN VĂN LÂM TÁI CƠ CẤU CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2021 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN VĂN LÂM TÁI CƠ CẤU CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số : 931 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS Nguyễn Minh Khải HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực. Các tài liệu được trích dẫn đúng quy định và được ghi đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Văn Lâm MỤC LỤC rang MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG MỞ ĐẦU 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 9 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài 9 1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước có liên quan đến đề tài 15 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tập trung giải quyết 23 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CƠ CẤU CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 28 2.

Những vấn đề chung về giáo dục nghề nghiệp và tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp 28 2. Quan niệm, nội dung và những nhân tố tác động đến tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh 38 2. Kinh nghiệm tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của một số địa phương và bài học rút ra cho Thành phố Hồ Chí Minh 58 Chương 3 THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 76 3. Khái quát hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp và thành tựu, hạn chế trong tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của thành phố Hồ Chí Minh 76 3.

Nguyên nhân của thành tựu, hạn chế và một số vấn đề đặt ra cần tập trung giải quyết trong tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh 114 Chương 4 MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG THỜI GIAN TỚI 131 4. Mục tiêu tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới 131 4.2 Quan điểm tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới 140 4.3 Giải pháp tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới 151 KẾT LUẬN 166 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 168 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 169 PHỤ LỤC 182 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Bộ Giáo dục và Đào tạo Bộ GD&ĐT 2 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNH, HĐH 3 Cơ sở dạy nghề CSDN 4 Cơ sở giáo dục nghề nghiệp CSGDNN 5 Đào tạo nghề ĐTN 6 Giáo dục nghề nghiệp GDNN 7 Giáo dục thường xuyên GDTX 8 Học sinh sinh viên HSSV 9 Hỗ trợ phát triển chính thức ODA (Official Development Assistance) 10 Khoa học công nghệ KHCN 11 Kinh tế - xã hội KT - XH 12 Nguồn nhân lực NNL 13 Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT 14 Lao động - Thương binh và Xã hội LĐ -TB&XH 15 Trung học cơ sở THCS 16 Trung học phổ thông THPT DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang Bảng 3. Số lượng học viên theo học các ngành nghề 1 truyền thống trong giai đoạn 2017 - 2019 76 Bảng 3. Số lượng học viên theo học các ngành nghề trọng 2 điểm, mũi nhọn, chất lượng cao giai đoạn 2017 - 2019) 76 Bảng 3.

Tổng hợp số lượng ngành, nghề đào tạo của 3 các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí 78 Minh giai đoạn 2014 - 2019 Bảng 3. Tổng hợp số lượng cơ sở giáo dục nghề nghiệp 4 của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2014 - 2019 81 Bảng 3. Số lượng, cơ cấu CSGDNN tập trung ở 19 quận 5 và 05 huyện. Tổng hợp loại hình quản lý cơ sở giáo dục 6 nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2019 85 Bảng 3.

Tổng hợp công tác tuyển sinh tại cơ sở giáo 7 dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2014 - 2019 87 Bảng 3. Tổng hợp kết quả đào tạo nghề cho nông thôn, 8 lao động thất nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2014 - 2019 89 Bảng 3. Tổng hợp chương trình đào tạo được xây dựng 9 và ban hành trong GDNN của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2014 - 2019 93 Bảng 3. Tổng hợp đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý 10 trong giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2010 - 2014 94 Bảng 3.

Tổng hợp đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý 11 trong giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 - 2019 95 Bảng 4. Số lượng học sinh năm 2019, 2020 và dự 12 báo năm 2025, 2030 127 3 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Ở Việt Nam, hệ thống GDNN có vai trò rất quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Để GDNN thực hiện được vai trò đó, cần phải có CSGDNN đủ về số lượng, cao về chất lượng và có cơ cấu hợp lý, xét trên cả khía cạnh cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, chương trình, nội dung và sự phân bố theo địa lý.

Tuy nhiên, hiện nay cơ cấu các CSGDNN chưa hợp lý nên phải tái cơ cấu các CSGDNN đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Đề án số 115 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chỉ rõ: “Sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở và linh hoạt, đáp ứng nhu cầu lao động qua đào tạo nghề nghiệp của các bộ, ngành, địa phương theo từng thời kỳ, ưu tiên phát triển các trường chất lượng cao tiếp cận trình độ các nước ASEAN-4, các nước phát triển trong nhóm G20 và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho các ngành, nghề, đối tượng đặc thù” [15, tr. Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Do đó, giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ phục vụ nhu cầu đào tạo đội ngũ lao động trên địa bàn Thành phố mà còn cho cả khu vực phía Nam và cả nước.

Nhận thức được vị trí, vai trò của GDNN trong phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp để đẩy mạnh tái cơ cấu CSGDNN. Nhờ đó, tái cơ cấu các CSGDNN của Thành phố đã đạt được nhiều thành tựu rất khả quan như: cơ cấu ngành nghề, lĩnh vực đào tạo đã có sự điều chỉnh mở rộng gia tăng ngành nghề trọng điểm, mũi nhọn chất lượng cao, giảm thiểu ngành, nghề truyền thống ít sinh viên theo học; mô hình tổ chức, cơ chế quản lý đối với các cơ sở giáo dục 4 nghề nghiệp dần được hoàn thiện, theo hướng giảm trường công lập, Trung ương quản lý, tăng ngoài công lập do địa phương quản lý; cơ cấu lại qui mô tuyển sinh, hướng nghiệp, liên kết đào tạo đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp từng bước đáp ứng nhu cầu của thị trường sức lao động; tái cơ cấu chương trình, nội dung, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ có chất lượng; cơ cấu đầu tư nguồn lực tài chính thay đổi theo hướng ngày càng tăng, cơ sở vật chất, kỹ thuật ngày càng hiện đại đáp ứng nhu cầu đào tạo. Nhờ đó đã làm thay đổi một cách căn bản và toàn diện về cơ chế quản lý, mô hình tổ chức, ngành nghề và lĩnh vực đào tạo, cơ sở vật chất, kỹ thuật đáp ứng theo yêu cầu của thị trường sức lao động và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Tuy nhiên, quá trình tái cơ cấu các CSGDNN của Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn những hạn chế, bất cập như: Tái cơ cấu ngành nghề, lĩnh vực đào tạo ở các cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn chồng chéo, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội; tái cơ cấu quy mô tuyển sinh còn mất cân đối, công tác hướng nghiệp, liên kết đào tạo còn nhiều hạn chế, chưa đạt yêu cầu đề ra; tái cơ cấu chương trình, nội dung, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý còn nhiều bất cập; tái cơ cấu nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất kỹ thuật còn chưa đạt mục tiêu đề ra; sự phân bố về địa lý các CSGDNN chưa hợp lý. Dưới góc độ lý luận, tái cơ cấu các CSGDNN là vấn đề mới có liên quan và tác động đến nhiều lĩnh vực nên đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học dưới nhiều góc độ, phạm vi khác nhau. Tuy nhiên, đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống về tái cơ cấu các CSGDNN của Thành phố Hồ Chí Minh dưới góc độ khoa học kinh tế chính trị. Do vậy, tác giả chọn đề tài: “Tái cơ cấu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu trong khuôn khổ luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu * Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở xây dựng cơ sở lý luận, thực tiễn tái cơ cấu các CSGDNN của Thành phố Hồ Chí Minh; đề xuất mục tiêu, quan điểm và giải pháp nhằm đẩy mạnh tái cơ cấu các CSGDNN của Thành phố Hồ Chí Minh thời gian tới. * Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài, qua đó, xác định khoảng trống khoa học mà luận án cần tập trung nghiên cứu.