Luận án tiến sĩ quá trình đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán b

Tính cấp thiết của đề tài Hơn 85 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, dân tộc ta đã vượt qua một chặng đường đấu tranh cực kỳ khó khăn và gian khổ nhưng đã giành được thắng lợi rất vẻ vang. Với những thắng lợi vĩ đại đã giành được trong thế kỷ XX, nước ta từ một nước thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập, tự do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa có quan hệ quốc tế rộng rãi, có tiếng nói và vị trí ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới. Nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ xã hội. Đất nước ta từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa [36, tr.

Thực tiễn đó khẳng định sự lãnh đạo đúng đắn và sáng suốt của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đó là thắng lợi của chủ nghĩa Mác - Lênin (CN M-LN) và tư tưởng Hồ Chí Minh (TT HCM), cơ sở lý luận khoa học và cách mạng, nền tảng tư tưởng của Đảng và của cách mạng Việt Nam. Đó cũng là kết quả và thắng lợi của quá trình tổ chức giáo dục, truyền bá hệ tư tưởng, cương lĩnh, đường lối, quan điểm của Đảng, trong đó công tác giáo dục chính trị tư tưởng (GDCTTT) giữ vai trò quan trọng, nhằm nâng cao nhận thức chính trị, ý thức tự giác của cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia vào cuộc đấu tranh cách mạng do Đảng lãnh đạo. Hiện nay, nhân dân ta đang tiến hành sự nghiệp đổi mới toàn diện vì chủ nghĩa xã hội (CNXH) dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Đây là sự nghiệp cách mạng vĩ đại nhưng đầy khó khăn, chưa có tiền lệ trong lịch sử. Chúng ta vừa làm, vừa tìm tòi khảo nghiệm, thể nghiệm và rút kinh nghiệm. Vì vậy, đòi hỏi 6 cán bộ, đảng viên và nhân dân phải nâng cao nhận thức chính trị tư tưởng, thống nhất ý chí và hành động, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc (ĐLDT) và CNXH, vượt qua mọi khó khăn thách thức giành thắng lợi trong công cuộc đổi mới. Sự nghiệp đổi mới ở nước ta được tiến hành trong điều kiện quốc tế có những thuận lợi và cơ hội lớn, song cũng không ít khó khăn, thách thức với những nguy cơ không thể xem thường.

Một trong những nguy cơ đó là sự phá hoại về nhiều mặt, với những âm mưu và thủ đoạn hết sức tinh vi, xảo quyệt rất thâm hiểm của chủ nghĩa đế quốc (CNĐQ) bằng chiến lược "Diễn biến hòa bình" ("DBHB"), trong đó chúng tập trung phá hoại về tư tưởng - văn hóa coi đó là mũi nhọn của cuộc tiến công. Vì vậy, chúng ta càng cần đẩy mạnh, tăng cường công tác GDCTTT cho cán bộ, đảng viên và nhân dân. Công tác GDCTTT từ những năm đổi mới (1986) đến nay đã có nhiều cố gắng đổi mới về cả nội dung, hình thức và phương pháp, góp phần quan trọng và trực tiếp vào việc nâng cao nhận thức chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, tạo nên sự thống nhất ý chí và hành động thực hiện đường lối đổi mới của Đảng. Tuy nhiên, công tác GDCTTT cũng còn những hạn chế biểu hiện trên những mặt sau: + Công tác GDCTTT chưa được coi trọng đúng mức ở nhiều cấp đặc biệt là tại cơ sở.

+ Việc đổi mới công tác GDCTTT còn chậm, kể cả nội dung, hình thức, nhất là phương pháp. + Đội ngũ cán bộ thực hiện công tác GDCTTT ở cấp huyện (quận) còn thiếu và yếu. + Nhiều cơ chế chính sách cụ thể chưa được tháo gỡ, kịp thời, kinh phí đầu tư hạn hẹp, phương tiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn chưa đáp ứng yêu cầu của công tác GDCTTT trong tình hình mới. 7 Một bộ phận cán bộ, đảng viên nhận thức chưa đầy đủ, chưa chịu khó học tập nghiên cứu để nâng cao trình độ chính trị.

Vì vậy, nhận thức thời cuộc một cách chung chung, mơ hồ. Một bộ phận chạy theo lợi ích kinh tế, ít quan tâm đến chính trị. Một số sa ngã, phai nhạt lý tưởng, thậm chí có người phản bội sự nghiệp cách mạng. Nhưng nguy hại nhất hiện nay là tính tiền phong gương mẫu, vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu của một bộ phận đảng viên bị giảm sút nghiêm trọng, ảnh hưởng tới việc thực hiện đường lối chủ trương, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước, làm cho lòng tin của quần chúng vào Đảng bị ảnh hưởng.

Cách mạng Việt Nam đang ở trong bước ngoặt với những điều kiện và yêu cầu mới. Kinh nghiệm đã chỉ cho chúng ta thấy rằng: trong những bước ngoặt quyết định của cách mạng. "Cần có sự thống nhất ý chí và hành động, nếu nhận thức đúng và giải quyết tốt sẽ thúc đẩy đất nước vượt qua khó khăn, phát triển mạnh mẽ và bền vững; nhưng nếu nhận thức không đúng, giải quyết không tốt thì tình hình sẽ phức tạp hơn nhiều" [39, tr. Để nhận thức đúng và giải quyết tốt đòi hỏi nhiều lĩnh vực công tác tham gia, trong đó có sự đóng góp lớn của công tác GDCTTT.

Như vậy, yêu cầu khách quan vừa cơ bản, vừa cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam đòi hỏi cần phải tăng cường mạnh mẽ, đổi mới sâu sắc và toàn diện công tác GDCTTT. Đây không chỉ là yêu cầu của cách mạng Việt Nam mà còn là yêu cầu của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, bởi lẽ xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa (XHCN), sẽ góp phần vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, ĐLDT dân chủ và tiến bộ xã hội; vì Đảng Cộng sản Việt Nam là một bộ phận của phong trào cộng sản, công nhân và phong trào giải phóng dân tộc. Tình hình nghiên cứu đề tài 8 Công tác GDCTTT được Đảng ta xác định: Đây là một trong những công tác trọng tâm. Vì vậy, nhiều Nghị quyết của Đảng đã nêu ra yêu cầu, phương hướng cải tiến, đổi mới công tác GDCTTT.

Các đồng chí lãnh đạo của Đảng qua các thời kỳ đã có những bài viết, bài nói, những tác phẩm có tính chất tổng kết, chỉ đạo, như các đồng chí: Đỗ Mười, Đào Duy Tùng, Lê Khả Phiêu và Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, các bài viết của các đồng chí Nguyễn Đức Bình, Nguyễn Phú Trọng. Các đồng chí lãnh đạo Ban Tư tưởng - Văn hóa: Nguyễn Khoa Điềm, Trần Trọng Tân, Hữu Thọ, Hà Học Hợi, Đào Duy Quát. Đây là nguồn tư liệu để tác giả luận án nghiên cứu. - Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương trong tổng kết hàng năm, nhất là tổng kết 5 năm đã có những đánh giá về tình hình tư tưởng và công tác tư tưởng, trong đó có một phần về công tác GDCTTT.

- Vụ Giáo dục lý luận chính trị của Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương trong hoạt động chỉ đạo đã tiến hành những đợt khảo sát thực tế; tổng kết rút kinh nghiệm trong việc xây dựng và thực hiện các chương trình giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên và nhân dân ở cơ sở (một nhiệm vụ chính của công tác GDCTTT). Qua đó, đã góp phần cải tiến, đổi mới từ khâu xây dựng đến việc chỉ đạo thực hiện các chương trình giáo dục lý luận chính trị, bước đầu đã có những đổi mới về hình thức và phương pháp. được cơ sở thực hiện và vận dụng mang lại những kết quả tích cực. - Đề tài khoa học "Đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng" thuộc chương trình KHXH 05-02 do PGS Hà Học Hợi làm chủ nhiệm đã đi sâu nghiên cứu tương đối toàn diện các vấn đề thuộc lĩnh vực công tác tư tưởng mà tác giả luận án có thể nghiên cứu.

- Về chiến lược "DBHB" đã có những công trình của cá nhân và tập thể nghiên cứu được công bố rộng rãi hoặc lưu hành nội bộ. Gần đây, có một số cán bộ nghiên cứu đã hoàn thành về cơ bản tài liệu: chống "DBHB" trên mặt trận tư tưởng - văn hóa của các thế lực thù địch trong tình hình mới và tài 9 liệu "Phân tích âm mưu thủ đoạn "Diễn biến hòa bình" chống phá về tư tưởng - văn hóa". Những tài liệu trên đã tổng hợp phân tích các số liệu tập hợp cả trong nước và ngoài nước sẽ giúp cho tác giả luận án rõ hơn nhiều vấn đề về mức độ, thủ đoạn và tính chất quyết liệt trong cuộc đấu tranh chống "DBHB" trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa. - Một số luận án tiến sĩ với các đề tài như: + Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị tư tưởng trong quân đội trước yêu cầu của cuộc đấu tranh tư tưởng ở nước ta hiện nay, Tác giả Nguyễn Văn Cần, Học viện Chính trị Quân sự, 2001.

+ Luận án PTS của Nguyễn Đình Đức với đề tài: Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động tư tưởng chính trị của sinh viên. Thực trạng và giải pháp, Hà Nội năm 1996. - Một số tài liệu, sách báo nước ngoài cũng đã đề cập một số vấn đề có liên quan đến đề tài: + "Những nguyên lý tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản" (2 tập), của tập thể tác giả Liên Xô trình bày, được Nxb Sách giáo khoa Mác - Lênin Việt Nam dịch và xuất bản vào năm 1983. + Gần đây, các học giả Trung Quốc cũng có một số bài nghiên cứu, đáng lưu ý có bài của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Giang Trạch Dân phát biểu tại Hội nghị công tác chính trị tư tưởng, ngày 28/6/2000 đã được giới thiệu trên Tạp chí "Thông tin công tác tư tưởng" số 10 - năm 1999.

Những công trình, những bài viết đã tiếp cận với công tác GDCTTT ở nhiều khía cạnh, góc độ và mức độ khác nhau. Nhưng chưa có công trình nào tổng kết một cách toàn diện, chuyên sâu công tác GDCTTT nhất là trong những năm đổi mới, đặc biệt nghiên cứu dưới góc độ của phong trào cộng sản, công nhân và phong trào giải phóng dân tộc - tức là nghiên cứu vai trò 10 của công tác GDCTTT trong việc tác động vào phong trào chính trị - xã hội ở cơ sở, đưa yếu tố tự giác vào phong trào cách mạng của quần chúng.