Luận án tiến sĩ: Nâng cao năng lực giáo dục thuyết phục của chính trị viên sư đoàn bộ binh Quân đội Nhân dân Việt Nam - Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Quốc Trị

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Quốc Trị luan an MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án 10 1.

Các công trình nghiên cứu ở trong nước có liên quan đến đề tài luận án 15 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra luận án cần tập trung giải quyết 25 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN NÂNG CAO NĂNG LỰC GIÁO DỤC, THUYẾT PHỤC CỦA ĐỘI NGŨ CHÍNH TRỊ VIÊN Ở CÁC SƯ ĐOÀN BỘ BINH TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 29 2. Những vấn đề lý luận, thực tiễn năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam 29 2. Quan niệm, đặc điểm, những vấn đề có tính nguyên tắc và tiêu chí đánh giá nâng cao năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam 55 Chương 3 THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO NĂNG LỰC GIÁO DỤC, THUYẾT PHỤC CỦA ĐỘI NGŨ CHÍNH TRỊ VIÊN Ở CÁC SƯ ĐOÀN BỘ BINH TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 80 3.

Thực trạng nâng cao năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam 80 3. Nguyên nhân và một số kinh nghiệm nâng cao năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam 101 Chương 4 YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC GIÁO DỤC, THUYẾT PHỤC CỦA ĐỘI NGŨ CHÍNH TRỊ VIÊN Ở CÁC SƯ ĐOÀN BỘ BINH TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY 115 4. Những yếu tố tác động và yêu cầu nâng cao năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay 115 4. Những giải pháp nâng cao năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay 124 KẾT LUẬN 158 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 160 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 161 PHỤ LỤC 175 luan an 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Chính trị quốc gia CTQG 2 Chính trị viên CTV 3 Công tác đảng, công tác chính trị CTĐ, CTCT 4 Giáo dục, thuyết phục GD, TP 5 Quân đội nhân dân QĐND 6 Tổng cục Chính trị TCCT 7 Trong sạch vững mạnh TSVM 8 Vững mạnh toàn diện VMTD luan an 5 MỞ ĐẦU 1.

Lý do lựa chọn đề tài luận án Giáo dục, thuyết phục, nêu gương là phương pháp công tác cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam, theo đó giáo dục, thuyết phục quần chúng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của người cán bộ, đảng viên, thông qua đó để tập hợp, lãnh đạo quần chúng đứng lên làm cách mạng. Vì vậy, để hoàn thành nhiệm vụ, mọi cán bộ, đảng viên phải có năng lực giáo dục, thuyết phục, phải có phương pháp giáo dục, thuyết phục. Đội ngũ CTV ở các sư đoàn bộ binh là một bộ phận rất quan trọng trong đội ngũ cán bộ của Đảng trong quân đội, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của quân đội, trước hết là xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “Chính trị là vận mệnh của đội quân cách mạng” [94, tr.55], “con đường chính trị là cái kim chỉ nam của đội, chính trị viên là người nắm cái kim chỉ nam ấy” [94, tr.53], “Tư cách của chính trị viên có ảnh hưởng rất quan trọng đến bộ đội.

Người chính trị viên tốt, thì bộ đội ấy tốt. Người chính trị viên không làm tròn nhiệm vụ, thì bộ đội ấy không tốt” [81, tr. Hiện nay, với vị trí, vai trò là người chủ trì về chính trị ở đơn vị đã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ CTV về phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác, trong đó có năng lực GD, TP. Năng lực GD, TP là một trong những bộ phận quan trọng hợp thành năng lực tổng hợp của người CTV; là yếu tố giúp CTV có khả năng vượt trội trong giáo dục, tuyên truyền, vận động, thuyết phục các tổ chức, cá nhân trong và ngoài đơn vị thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, nhiệm vụ của quân đội và đơn vị.

Trải qua các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, đội ngũ CTV trong quân đội đã phát huy cao độ vai trò, phẩm chất, năng lực của mình, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan, từ năm 1982 đến 2005 trong quân đội không thực hiện chế độ chính ủy, CTV mà thực hiện chế độ một người chỉ huy. Những hạn chế, bất cập của chế luan an 6 độ một người chỉ huy đã làm suy giảm vị trí, vai trò của CTĐ, CTCT, của đội ngũ cán bộ chính trị trong quân đội; làm giảm sút năng lực CTĐ, CTCT nói chung, năng lực GD, TP nói riêng của đội ngũ cán bộ chính trị; không ít phó chỉ huy về chính trị cấp phân đội không biết GD, TP bộ đội, thích dùng mệnh lệnh, các biện pháp xử phạt hành chính, thậm chí quân phiệt với chiến sĩ. Trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, nhiệm vụ xây dựng và chiến đấu của quân đội trong điều kiện mới và những bất cập của chế độ một người chỉ huy theo Nghị quyết 27-NQ/TW của Bộ Chính trị, khóa V, tháng 7 năm 2005 Bộ Chính trị, khóa IX ban hành Nghị quyết 51-NQ/TW “Về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam”.

Theo đó, hệ thống chức danh chính ủy, CTV được khôi phục trong quân đội, từ đây vị trí, vai trò của đội ngũ CTV tiếp tục được khẳng định trong thực tiễn xây dựng và chiến đấu của quân đội. Sau khi khôi phục lại chế độ chính uỷ, CTV trong quân đội, đội ngũ cán bộ chính trị nói chung, đội ngũ CTV nói riêng đã được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện trong thực tiễn, bản thân đội ngũ CTV đã nỗ lực phấn đấu nâng cao phẩm chất, năng lực, phong cách công tác nhằm đáp ứng yêu cầu chức trách, nhiệm vụ, tương xứng với vị trí, vai trò là người chủ trì về chính trị của đơn vị. Chính vì thế, năng lực công tác nói chung, năng lực GD, TP nói riêng của đội ngũ CTV đã từng bước được nâng lên, đáp ứng tốt hơn chức trách, nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ CTV ở các sư đoàn bộ binh được sinh ra và trưởng thành trong thời bình, tuổi đời còn trẻ, phần lớn được đào tạo từ học sinh phổ thông và chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ quân sự; chưa được rèn luyện, thử thách nhiều trong những tình huống gian khổ, ác liệt nên năng lực GD, TP của đội ngũ CTV còn bộc lộ những hạn chế.

Không ít CTV không thể hiện rõ khả năng GD, TP đối với cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền; một bộ phận CTV ngại tiếp xúc, đối thoại với bộ đội, lúng túng trong ứng xử, giao tiếp; xử lý các mối quan hệ công tác, những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống một cách máy móc, cứng nhắc, xem nhẹ việc vận động, GD, TP, thích dùng những biện pháp cưỡng chế, xử phạt hành chính quân sự theo luan an 7 điều lệnh, điều lệ của quân đội. Hoạt động nâng cao năng lực GD, TP của đội ngũ CTV ở các sư đoàn bộ binh còn hạn chế, bất cập cả về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, về nhận thức, trách nhiệm của chủ thể, các lực lượng tham gia, về nội dung, hình thức, biện pháp thực hiện. Hiện nay, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự phát triển nhanh chóng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh thực hiện âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, tư tưởng - văn hóa; các tiêu cực và tệ nạn xã hội, đặc biệt là tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; mặt trái cơ chế thị trường đang hằng ngày, hằng giờ tác động vào nhận thức, tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống của cán bộ, chiến sĩ. Trong khi đó, nhiệm vụ xây dựng và chiến đấu của quân đội, trước hết xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới; yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả CTĐ, CTCT, chất lượng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên đã và đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị, nâng cao năng lực GD, TP của đội ngũ CTV ở các sư đoàn bộ binh trong QĐND Việt Nam.

Vì những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn vấn đề: “Nâng cao năng lực giáo dục, thuyết phục của đội ngũ chính trị viên ở các sư đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” làm luận án tiến sĩ chuyên ngành xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước, với mong muốn góp phần nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực GD, TP của đội ngũ CTV và nâng cao năng lực GD, TP của đội ngũ CTV trong QĐND Việt Nam trong điều kiện mới.