Luận án xây dựng chế định pháp luật về công ty hợp vốn đơn giản ở Việt Nam - Nguyễn Đình Nhâm

ĐẠI HỌC THIÊN KHOA LUẬT ------&------ NGUYỄN ĐÌNH NHÂM XÂY DỰNG CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TY HỢP VỐN ĐƠN GIẢN Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2024 ĐẠI HỌC THIÊN KHOA LUẬT ------&------ NGUYỄN ĐÌNH NHÂM XÂY DỰNG CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TY HỢP VỐN ĐƠN GIẢN Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật kinh Mã số tế : LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Ngô Huy Cƣơng 2. Bùi Nguyên Khánh HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình khoa học khác.

Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận án đảm bảo tính chính xác, nghiêm túc, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Đình Nhâm MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài. Cơ sở phƣơng pháp luận và các phƣơng pháp nghiên cứu. Các đóng góp và những điểm mới của luận án.

Kết cấu của luận án. 6 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. 7 Kết luận chƣơng 1. 31 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY HỢP VỐN ĐƠN GIẢN VÀ XÂY DỰNG CHẾ ĐỊNH CÔNG TY HỢP VỐN ĐƠN GIẢN.

Luận về công ty hợp vốn đơn giản. Khái niệm, bản chất pháp lý và các đặc điểm của công ty hợp vốn đơn giản. Các công ty có một số điểm tƣơng đồng với công ty hợp vốn đơn giản. Sự khác biệt giữa công ty hợp vốn đơn giản với các loại hình công ty khác.

Sự cần thiết của công ty hợp vốn đơn giản trong hệ thống các hình thức công ty ở Việt Nam. Luận về vấn đề xây dựng chế định công ty hợp vốn đơn giản ở Việt Nam hiện nay. Pháp luật Việt Nam hiện nay về công ty hợp vốn đơn giản. Vị trí của chế định công ty hợp vốn đơn giản trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay.

Những bất cập của các quy định pháp luật Việt Nam hiện nay về công ty hợp vốn đơn giản. Lƣợc sử pháp luật Việt Nam về công ty hợp vốn đơn giản. Lƣợc sử pháp luật của công ty hợp vốn đơn giản đến trƣớc khi đƣợc ghi nhận trong Luật doanh nghiệp năm 1999. Lƣợc sử pháp luật của công ty hợp vốn đơn giản sau khi đƣợc ghi nhận trong Luật doanh nghiệp năm 1999 đến nay.

Cách thức xây dựng chế định công ty hợp vốn đơn giản. Xây dựng chế định liên quan tới cấu trúc pháp luật. Xây dựng chế định liên quan tới nguồn của pháp luật. Xây dựng chế định liên quan tới kỹ thuật pháp lý.

81 Kết luận chƣơng 2. 82 Chƣơng 3: MÔ HÌNH CỦA CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT CÔNG TY HỢP VỐN ĐƠN GIẢN Ở VIỆT NAM. Các nguyên tắc của công ty hợp vốn đơn giản. Nhóm nguyên tắc chung.

Nhóm nguyên tắc riêng của công ty hợp vốn đơn giản. Thành lập công ty hợp vốn đơn giản. Chủ thể có thể thành lập hoặc góp vốn vào công ty hợp vốn đơn giản. Các điều kiện về ngành nghề kinh doanh của công ty hợp vốn đơn giản.

Thủ tục đăng ký kinh doanh của công ty hợp vốn đơn giản. Các mối quan hệ của công ty hợp vốn đơn giản. Các mối quan hệ nội bộ của công ty hợp vốn đơn giản. Các mối quan hệ với bên ngoài của công ty hợp vốn đơn giản.

Cơ cấu tổ chức, quản trị điều hành và cơ chế đại diện của công ty hợp vốn đơn giản. Cơ cấu tổ chức của công ty hợp vốn đơn giản. Quản trị điều hành công ty hợp vốn đơn giản. Cơ chế đại diện của công ty hợp vốn đơn giản.

Chấm dứt tồn tại của công ty hợp vốn đơn giản. Điều kiện chấm dứt tồn tại của công ty hợp vốn đơn giản. Nguyên nhân chấm dứt tồn tại của công ty hợp vốn đơn giản. Hậu quả của việc chấm dứt tồn tại đối với công ty hợp vốn đơn giản.

117 Kết luận chƣơng 3. 121 Chƣơng 4: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ LIÊN QUAN TỚI VIỆC XÂY DỰNG CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT CÔNG TY HỢP VỐN ĐƠN GIẢN. Các yếu tố ảnh hƣởng tới việc xây dựng chế định pháp luật công ty hợp vốn đơn giản. Cơ sở chính trị.

Cơ sở kinh tế, xã hội và truyền thống kinh doanh. Nguyên tắc của việc xây dựng chế định công ty hợp vốn đơn giản. Một số kiến nghị về xây dựng chế định pháp luật công ty hợp vốn đơn giản. Mô hình chế định pháp luật về công ty hợp vốn đơn giản.

Kiến nghị về cách thức tổ chức xây dựng chế định pháp luật công ty hợp vốn đơn giản. Kiến nghị về kỹ thuật lập pháp và kỹ thuật pháp lý. Kiến nghị về hình thức pháp lý. Kiến nghị về đối tƣợng đƣợc phép trở thành thành viên.

Kiến nghị về tổ chức triển khai. Kiến nghị về hoàn thiện pháp luật doanh nghiệp. 155 Kết luận chƣơng 4. 157 Danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố liên quan đến luận án.

160 Tài liệu tham khảo. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Trải qua hàng trăm năm lịch sử hình thành, công ty hợp vốn đơn giản đến nay vẫn không ngừng phát triển. Theo thời gian, công ty hợp vốn đơn giản đã và đang để lại dấu ấn trên phạm vi nhiều quốc gia. Thực tiễn kinh doanh cho thấy, đây là hình thức kinh doanh đáp ứng đƣợc nhiều đòi hỏi của thị trƣờng và luôn gần gũi với tầng lớp thƣơng nhân.

Thời kỳ phong kiến Việt Nam, khái niệm “công ty” là một cụm từ khá xa lạ bởi lẽ ngƣời Việt chỉ quen với các hoạt động nông nghiệp. Từ khi thực dân Pháp xâm lƣợc (1858), luật về các loại hình công ty mới đƣợc Pháp đƣa vào Việt Nam nhằm mục đích phục vụ cho quá trình khai thác thuộc địa. Bắt đầu từ thời kỳ này, dấu vết trƣớc đây của công ty hợp vốn đơn giản đã từng tồn tại trong các đạo luật: Bộ luật Dân sự Bắc kỳ 1931, Bộ luật thƣơng mại Trung kỳ 1942 và Bộ luật Thƣơng mại Việt Nam Cộng hòa 1972. Từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI (1986), hệ thống pháp luật tại Việt Nam đã có nhiều thay đổi.

Luật Công ty 1990 và Luật Doanh nghiệp tƣ nhân 1990 là những tín hiệu đầu tiên báo hiệu cho thời kỳ đổi mới của sự phát triển các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam. Thời gian sau đó, Luật Doanh nghiệp 1999 đƣợc ban hành trên cơ sở thống nhất từ hai đạo luật trên. Và kể từ Luật Doanh nghiệp 1999, công ty hợp danh mới đƣợc ghi nhận trở lại vào trong hệ thống pháp luật doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu căn cứ quy định tại điểm a và điểm c khoản 1, Điều 95 của Luật Doanh nghiệp 1999: “ngoài các thành viên hợp danh, có thể có thành viên góp vốn; và Thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã góp vào công ty” thì hình thức pháp lý của loại hình công ty hợp danh này đang tồn tại một số bất cập.

Thông thƣờng, các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam luôn cho rằng đối với công ty hợp danh thì chỉ tồn tại duy nhất một loại hình thành viên là thành viên hợp danh. Còn công ty hợp danh mà có sự tham gia của cả loại hình thành viên là thành viên góp vốn thì đây đƣợc coi là loại hình của 1 công ty hợp vốn đơn giản (còn đƣợc gọi là công ty hợp danh hữu hạn). Nói cách khác, quy định tại Điều 95, Luật Doanh nghiệp 1999 về công ty hợp danh đã thừa nhận sự tồn tại của cả loại hình công ty hợp vốn đơn giản một cách không rõ ràng. Kế thừa và phát triển từ Luật Doanh nghiệp 1999, Luật Doanh nghiệp 2005 tiếp tục hoàn thiện, bổ sung thêm các quy định về công ty hợp danh.

Mặc dù vậy, nếu căn cứ quy định tại khoản 1, Điều 130, Luật Doanh nghiệp 2005 thì vẫn chƣa có sự tách bạch rõ ràng giữa công ty hợp danh và công ty hợp vốn đơn giản: “Phải có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu chung của công ty; ngoài các thành viên hợp danh có thể có thành viên góp vốn”. Sau đó, Luật sửa đổi bổ sung Luật Doanh nghiệp 2005 đƣợc ban hành (hiệu lực từ ngày 29 tháng 6 năm 2009) nhƣng sự kết hợp đan xen theo kiểu “hai trong một” giữa công ty hợp danh và công ty hợp vốn đơn giản vẫn giữ nguyên. Từ đó cho thấy, chế định pháp luật về công ty hợp danh, mặc dù đã qua một số lần sửa đổi bổ sung nhƣng vẫn chƣa thật sự hoàn chỉnh. Sự không tách bạch rõ ràng hình thức pháp lý của công ty hợp danh và công ty hợp vốn đơn giản, đã dẫn đến những điều chỉnh của pháp luật trở nên thiếu chặt chẽ và chƣa đầy đủ đối với cả hai loại hình doanh nghiệp trên.

Mở rộng phạm vi nghiên cứu, pháp luật hầu hết các quốc gia khác luôn có sự phân biệt rõ ràng trong cơ chế điều chỉnh giữa công ty hợp danh và công ty hợp vốn đơn giản. Trên thực tế, tại nhiều quốc gia có nền pháp luật tiên tiến vẫn thƣờng điều chỉnh mỗi loại hình công ty bằng từng đạo luật riêng. Nhờ vậy, nó đã góp phần nâng cao sự chặt chẽ của pháp luật và còn tạo ra môi trƣờng pháp lý an toàn, hiệu quả cho sự phát triển của công ty hợp danh và công ty hợp vốn đơn giản. Hiện nay, đất nƣớc đang trong giai đoạn thực hiện các chủ trƣơng của Đại hội Đảng XI (2011).

Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội năm 2011 đến 2020 nhấn mạnh: “Tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, khuyến khích phát triển các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh… Hoàn thiện cơ chế chính sách để phát triển mạnh kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực của nền kinh tế…” [33, tr.