Luận án Luật học: Thể chế hóa lãnh đạo Đảng - Đổi mới phương thức tại Quốc hội Việt Nam

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT DO VIỆT HÀ NHA NUOC PHAP QUYEN O NUOC TA HIEN NAY LUAN AN TIEN Si LUAT HOC Hà Nội, năm 2013 ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT Chuyên ngành: Ly luận va lịch sử nhà nước va pháp luật Mã số : 62 38 01 01 LUẬN ÁN TIÊN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HUONG DAN KHOA HOC: GS. TRAN NGỌC DUONG Hà Nội, năm 2013 DANH MỤC NHỮNG TU VIET TAT CNXH Chu nghĩa xã hội CNTB Chủ nghĩa tư bản CMXHCN Cách mạng Xã hội chủ nghĩa ĐCS Đảng Cộng sản DCSVN Đảng Cộng sản Việt Nam HTPL Hệ thống pháp luật KHXH Khoa học xã hội NNPQ Nhà nước pháp quyền NXB Nhà xuất bản QPPL Quy phạm pháp luật TBCN Tư bản chủ nghĩa VBQP Văn bản quy phạm VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC MỞ ĐẦU _. Ăn Hư CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU DE TÀI 1. Tình hình nghiên cứu trong nước _.

Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Những van đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu.--- 21 Kết luận Chương l.-c c7 7222221111211 21112 se4 23 CHUONG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA THE CHE HOÁ SỰ LÃNH ĐẠO CUA DANG VÀ PHƯƠNG THỨC LANH ĐẠO CUA DANG 24 DOI VOI QUOC HOI TRONG DIEU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHAP QUYEN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 2. Thể chế hoá sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay. Khái niệm thé chế hoá sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội.

Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam và những van dé đặt ra về sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Cơ sở pháp lý và thực tiễn Đảng lãnh đạo Quốc hội. Những van đề đặt ra về sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Vai trò của thê chế hoá sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội.

Các nguyên tắc thé chế hoá sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội 42 2. Nội dung thể chế chế hoá sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Phương thức lãnh đạo của Dang đối với Quốc hội. Khái niệm phương thức lãnh đạo của Đảng.

Những phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Vai trò của phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Mối liên hệ giữa thé chế hóa và phương thức lãnh dao của Dang đối 58 với Quốc hội Kết luận Chương 2.Lc CS 2111221112 ven 61 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THE CHE HOÁ SỰ LÃNH ĐẠO CUA DANG VÀ PHƯƠNG THUC LÃNH ĐẠO CUA DANG DOI VỚI ,¿¿ QUỐC HỘI. Thực trạng thé chế hoá sự lãnh dao của Đảng đối với Quốc hội.

Đưa sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước (trong đó có Quốc hội) thành nguyên tắc hiến định. Thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội thông qua việc 67 đưa đường lối của Dang vào các điều khoản của luật, pháp lénh. Thé chế hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội bằng các văn bản quy định, quy chế hoạt động của Trung ương Đảng. Thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội thông qua các quy chế hoạt động của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, các cơ quan 19 của Quốc hội .cc C21121 112 111111111111 511111 1k ky xin 3.

Thực trạng phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội qua các thời ky cách mạng và bài học kinh nghiệm_. Giai đoạn trước năm 1986. Từ 1986 đến nay. Bài học kinh nghiệm _.----- eases 98 Kết luận Chương 3.

2c c2 0112211112211 1 51111 xnxx 101 CHƯƠNG 4: CAC QUAN DIEM, GIẢI PHAP THE CHE HOÁ VÀ ĐỎI MỚI PHƯƠNG THUC LANH ĐẠO CUA DANG ĐÓI VOI 1gp QUOC HỘI TRONG DIEU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYEN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 4. Cac quan diém thé ché hoa sự lãnh đạo của Dang va đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Dự báo những tác động tới việc thé chế hóa và đổi mới phương thức 102 lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội 4. Các quan điểm thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội.

Các quan điểm đổi mới phương thức lãnh đạo lãnh đạo của Đảng đối 112 với Quốc hội. Q02 2212 2n SE nnn HE nh né 4. Giải pháp thể chế hoá sự lãnh đạo của Đảng và đổi mới phương 115 thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. Giải pháp thé chế hoá sự lãnh dao của Dang đối với Quốc hội.

Giải pháp đổi mới phương thức lãnh dao của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay. 125 Kết luận chung. c2 2011112211122 1112k xệu 147 Danh mục công trình khoa học của tác giả liên quan đến Luận án. 149 Tài liệu tham khảo .----cccccc 222cc S22 150 161 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cách mạng Việt Nam là một tất yếu lịch sử và tất yêu khách quan. Từ khi giành được thắng lợi trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 lập nên Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Đảng Cộng sản Việt Nam đã trở thành Đảng cầm quyền. Hơn 80 năm qua, Đảng lãnh đạo nhân dân ta tiến hành kháng chiến, xây dựng đất nước; Đảng luôn là lực lượng chính trị duy nhất lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo Nhà nước; là nhân tố bảo đảm thắng lợi của cách mạng nước ta. Cho đến nay sự lãnh đạo của Đảng với toàn bộ xã hội đã được quy định bởi Hiến pháp nhưng các quy định cụ thể của pháp luật về nội dung lãnh đạo, phương thức lãnh đạo chưa được thé hiện rõ.

Trải qua những thời kỳ cách mạng khác nhau, Đảng ta đã sử dụng những phương thức khác nhau để lãnh đạo nhân dân và Nhà nước từ việc giành chính quyên, lãnh đạo kháng chiến đến lãnh đạo Nhà nước điều hành nền kinh tế và an sinh xã hội. Do đó, sự đổi mới về phương thức lãnh đạo của Đảng là sự chuyền biến tất yêu của lịch sử hình thành, vận động và phát triển của Đảng. Hiện nay với các yêu cầu của công cuộc đối mới, đặc biệt là các nhiệm vụ xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, day mạnh các quá trình dan chủ hoá đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, vấn đề phân định sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền và sự quản lý điều hành của Nhà nước là rất cần thiết. Sự phân định này vừa phải đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam nhưng không làm thay, bao biện Nhà nước, vừa phải phát huy vai trò của Nhà nước trong quản lý mọi mặt của đời sống xã hội.

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là nhằm giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, đưa sự nghiệp đổi mới đi đúng định hướng xã hội chủ nghĩa; làm cho dân giàu nước mạnh, dân chủ, công băng, văn minh. Tháng 12 năm 1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đê ra chủ trương đôi mới toàn diện. Đên nay có thê nói công cuộc 1 đôi mới đã diễn ra sâu rộng trong toàn bộ đời sống, kinh tế xã hội của nước ta. Phát xuất từ quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, kiến trúc thượng tầng phải phù hợp với kết cấu hạ tầng, ở nước ta hiện nay các biến đôi về kinh tế, lực lượng sản xuất, kết cầu hạ tầng diễn ra nhanh chóng, trong khi đó các biến đôi về chính trị chưa diễn ra tương xứng.

Trong quá trình đó, nhiều vấn đề mới đang và sẽ đặt ra. Trong đó việc cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động của các cơ quan nhà nước, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tô chức Dang và đảng viên là một yêu cầu khách quan. Vì thế, Dang Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cam quyền ở nước ta hiện nay cũng phải đổi mới phương thức và nội dung lãnh đạo đối với Nhà nước. Trong quá trình đôi mới, nền kinh tế bắt đầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản ly của Nhà nước thì yêu cầu về xây dựng nhà nước pháp quyền là một tất yếu dé phù hợp với tiến bộ chung của thế giới trong quá trình hội nhập.

Trước năm 1986, Quốc hội chỉ xây dựng và ban hành được vài chục luật và pháp lệnh, đến nay trước đòi hỏi của công cuộc đôi mới, Quốc hội đã xây dựng, ban hành hành và sửa đổi hàng trăm đạo luật và pháp lệnh. Tuy nhiên Quốc hội cũng đang đứng trước những đòi hỏi mới về nâng cao chất lượng lập pháp, hiệu lực và hiệu quả của giám sát tối cao toàn bộ hoạt động của Nhà nước, quyết định những vấn đề trọng đại của quốc gia. Trước đòi hỏi đó, sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội phải có sự đôi mới theo hướng khoa học hơn, phân định rành mạch hơn. Nhận thức của Dang ta về vị trí, vai trò của Quốc hội đã có những chuyên biến tích cực.

Trước đây, có quan điểm coi Quốc hội hoạt động như đoàn thể, có lúc coi Quốc hội như cơ quan hợp thức hóa sự lãnh đạo của Đảng thì ngày nay nhận thức này đã có sự đôi mới. Nhận thức về vị trí, vai trò của Đảng đối với đất nước cũng có những chuyền biến sâu sắc từ một đảng đấu tranh giành chính quyền, một đảng lãnh đạo nhân dân làm cách mạng, giải phóng va thống nhất đất nước, sang Đảng duy nhất cầm quyền xây dựng và phát triển đất nước. Chuyên đổi tư duy từ thiên về quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị, sang quyền phải đi đôi với trách nhiệm và nghĩa vụ của Đảng đôi với dân tộc, người dân và hệ thông chính trị. 2 Do vậy, việc thê chê hóa sự lãnh đạo của Đảng nói chung và thê chê hóa sự lãnh đạo của Dang đôi với Quoc hội là hêt sức cân thiệt, phù hợp với phat triên vé nhận thức của Đảng.

Đề đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội và phát huy day đủ vị trí, vai trò cua Quốc hội, việc nghiên cứu thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội và nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực.