Trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi - Nghiên cứu tại Hà Nội

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA KHOA NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT BÁO CÁO TỔNG HỢP ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ CHO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI QUA THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Mã số: NNPL.09 Chủ nhiệm đề tài: Phạm Đỗ Thúy Anh Lớp/Khoa: 2205LHOB/ Khoa Nhà nước và Pháp luật Cán bộ hướng dẫn: TS. Trần Thị Hải Yến HÀ NỘI, THÁNG 5 NĂM 2024 HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA KHOA NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT BÁO CÁO TỔNG HỢP ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN TRỢ GIÚP PHÁP LÝ CHO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI QUA THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Mã số: NNPL.09 Chủ nhiệm đề tài: Phạm Đỗ Thúy Anh Thành viên tham gia: Nguyễn Thị Lan Nhân: 2205LHOB/ Khoa Nhà nước và Pháp luật HÀ NỘI, THÁNG 5 NĂM 2024 LỜI CAM ĐOAN Nhóm nghiên cứu xin cam đoan đề tài “Trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi qua thực tiễn địa bàn Thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của các tác giả. Tất cả các câu hỏi, số liệu thống kê trong bài đều là kết quả công trình nghiên cứu của nhóm tác giả và thu thập được có trích nguồn cụ thể. Nếu sai xin hoàn toàn chịu trách nhiệm theo đúng quy định của Học viện.

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu và tính sáng tạo của đề tài. Bố cục của đề tài. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TRỢ GIÚP PHÁP LÝ CHO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI.

Khái niệm trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi. Khái niệm trợ giúp pháp lý. Khái niệm trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi. Nội dung trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi.

Lĩnh vực hình sự. Lĩnh vực dân sự. Đặc trưng trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi. Chủ thể thực hiện công tác trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi.

Chủ thể là tổ chức. Chủ thể là cá nhân. Quy trình, thủ tục tiến hành trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi. Quy trình, thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý.

Quy trình, thủ tục cộng tác viên thực hiện trợ giúp pháp lý. Vai trò của công tác trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi. 21 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM VỀ TRỢ GIÚP PHÁP LÝ CHO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI QUA THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY.

Giới thiệu khái quát đặc điểm địa bàn Thành phố Hà Nội. Thực trạng công tác trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi tại Thành phố Hà Nội. Lĩnh vực hình sự. Lĩnh vực dân sự.

Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi. Hệ thống pháp luật về trợ giúp pháp lý. Người được trợ giúp pháp lý. Kinh phí trợ giúp pháp lý.

Đánh giá thực trạng công tác trợ giúp pháp lý tại Hà Nội. 38 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM VỀ TRỢ GIÚP PHÁP LÝ. 42 CHO NGƯỜI 18 TUỔI.

Hoàn thiện pháp luật về trợ giúp pháp lý. Ban hành chính sách phổ biến rộng rãi công tác trợ giúp pháp lý tới các vùng ngoại thành. Huấn luyện nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn của cộng tác viên trợ giúp pháp lý. Giải quyết nguồn lực trong công tác trợ giúp pháp lý.

50 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 54 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 56 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ TGPL : Trợ giúp pháp lý TTHS : Tố tụng hình sự MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý.

Người cung cấp các dịch vụ pháp lý, theo quy định của pháp luật họ có hoặc không thu phí, tuy nhiên, đối với việc trợ giúp pháp lý của người cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý hoàn toàn miễn phí – đó là một trong những chính sách nhân văn của Nhà nước ta đối với những người dễ bị tổn thương trong xã hội. Trẻ em thuộc một trong những đối tượng người dễ bị tổn thương. Việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục, bảo đảm quyền trẻ em được sống an toàn, hạnh phúc là bảo đảm cho tương lai phát triển bền vững của đất nước. Đó là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.

Ở độ tuổi thanh thiếu niên là độ tuổi phát triển nhanh chóng về thể chất nhưng về tâm sinh lý có những bất ổn, thậm chí nổi loạn, thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc dẫn đến thực hiện những hành vi có tính chất một phát, thiếu sự điều khiển của lý trí, có thể dẫn đến hành vi phạm tội. Khi tham gia tố tụng, người dưới 18 tuổi tham gia tố tụng thường có tâm lý sợ hãi, e dè, không dám bộc lộ hết suy nghĩ và mong muốn của bản thân. Về phía người bị buộc tội, một số người dưới 18 tuổi cố tỏ ra bất chấp, bất cần, coi thường người tiến hành tố tụng để che dấu sự sợ hãi bên trong, do kiến thức xã hội hạn chế, kinh nghiệm sống chưa nhiều, người dưới 18 tuổi tham gia tố tụng chưa có nhận thức về các quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng, chưa có nhận thức thực hiện các quyền của bản thân và yêu cầu các chủ thể khác tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp mà người dưới 18 tuổi được hưởng. Người dưới 18 tuổi cũng chưa biết cách bảo vệ mình trước những tác động mà quá trình tố tụng hình sự đưa lại.

Do đó, cần phải có sự trợ giúp pháp lý để bảo đảm quyền và lợi ích của những người dưới 18 tuổi [18]1. Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và nhiều văn bản hướng dẫn liên quan được ban hành tạo cơ sở pháp lý toàn diện, nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý kịp thời, có chất lượng cho người được trợ giúp pháp lý, nhất là trẻ em. Trong những năm qua, cùng với 1 Nguyễn Văn Lai, Đặc điểm tâm lý tư pháp của người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng là người dưới 18 tuổi, https://vpluatsutranluat.vn/phap-ly/dac-diem-tam-ly-tu-phap-cua-nguoi-bi-buoc-toi-bi-hai-nguoi-lam- chung-la-nguoi-duoi-18-tuoi. 1 sự quan tâm của các ngành, các cấp, cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em đã có chuyển biến tích cực và đạt được nhiều thành tự quan trọng, bảo đảm thực hiện ngày càng có hiệu quả quyền con người.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế về chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, cơ sở vật chất đầu tư và quy mô công tác trợ giúp pháp lý nên công tác trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi chưa thực sự đảm bảo phát huy tốt. Xuất phát từ vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác trợ giúp pháp lý nói chung và cho người dưới 18 tuổi nói riêng ở Hà Nội, nhóm tác giả mạnh dạn lựa chọn đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên: “Công tác trợ giúp pháp lý cho người dưới 18 tuổi theo pháp luật Việt Nam hiện hành từ thực tiễn trên địa bàn Thành phố Hà Nội” để giải quyết các vấn đề hạn chế về mặt lý luận và thực tiễn về vấn đề này. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tác giả Hoàng Thị Hồng Nhạn (2019), Quản lý hoạt động trợ giúp pháp lý ở thành phố Hà Nội hiện nay, Luận văn thạc sĩ Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận quản lý hoạt động trợ giúp pháp lý và thực trạng quản lý hoạt động trợ giúp pháp lý ở Thành phố Hà Nội, từ đó nêu lên những vấn đề còn hạn chế và đề xuất mục tiêu, yêu cầu, giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động trợ giúp pháp lý trong thời gian tới [22]2.

Tác giả Nguyễn Việt Khoa (2019), Hoạt động trợ giúp pháp lý theo pháp luật Việt Nam hiện nay, Luận án tiến sĩ Luật học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Học viện Khoa học Xã hội. Luận án góp phần chuẩn hóa nhận thức lý luận về hoạt động TGPL, tạo nền tảng tiếp tục hoàn thiện pháp luật về TGPL, nâng cao trách nhiệm của nhà nước và xã hội trong thực hiện dịch vụ pháp lý, thúc đẩy các hoạt động TGPL, qua đó củng cố những giá trị nhân văn của xã hội Việt Nam hiện nay. Kết quả nghiên cứu của luận án có thể được áp dụng trong xây dựng các phương án lập pháp liên quan đến TGPL ở Việt Nam, ứng dụng trong tổ chức và hoạt động của hệ thống tổ chức TGPL ở Việt Nam từ trung ương đến địa phương. Luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham 2 Hoàng Thị Hồng Nhạn (2019), Quản lý hoạt động trợ giúp pháp lý ở thành phố Hà Nội hiện nay, Luận văn thạc sĩ chính trị học, Bộ GD&ĐT Học viện Chính trị Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.

2 khảo trong nghiên cứu và đào tạo thuộc lĩnh vực khoa học pháp lý và khoa học quyền con người [17]3. Tác giả Phan Hoài Trọng (2021), Hoạt động trợ giúp pháp lý - thực trạng pháp luật và thực tiễn tại tỉnh Bình Thuận, Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Trợ giúp pháp lý (TGPL) theo pháp luật Việt Nam hiện hành được hiểu là trách nhiệm của Nhà nước về việc cung cấp miễn phí dịch vụ pháp lý cho các nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội nhằm hỗ trợ họ bình đẳng trước pháp luật, tiếp cận công lý, qua đó bảo đảm quyền con người, quyền công dân [29]4. Qua nghiên cứu thực tế áp dụng pháp luật về Trợ giúp pháp lý tại tỉnh Bình Thuận, tác giả nhận thấy vẫn còn một số hạn chế, bất cập.

Bằng phương pháp phân tích và so sánh luật kết hợp với các phương pháp thống kê, tổng hợp, tác giả sẽ làm sáng tỏ những điểm chưa hoàn thiện của pháp luật về Trợ giúp pháp lý. Trong luận văn, tác giả kiến nghị một số giải pháp hoàn thiện như: ban hành Thông tư liên tịch về phối hợp TGPL trong hoạt động tố tụng; Thông tư liên tịch hướng dẫn tổ chức và biên chế của Trung tâm TGPL Nhà nước; Thông tư hướng dẫn nghiệp vụ TGPL; các giải pháp nâng cao chất lượng TGPL, xã hội hóa công tác TGPL.