Luận án TS Luật: Pháp luật trợ cấp WTO nước đang phát triển và bài học Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN QUỲNH TRANG PHAP LUAT VE TRO CAP DOI VỚI CÁC NƯỚC DANG PHAT TRIEN THEO QUY ĐỊNH CUA WTO - BAI HOC VOI VIET NAM LUAN AN TIEN SY HA NOI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYÊN QUỲNH TRANG PHÁP LUẬT VE TRỢ CAP DOI VỚI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIEN THEO QUY ĐỊNH CUA WTO - BÀI HỌC VỚI VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật Quốc tế Mã số: 9 380108 LUẬN ÁN TIEN SY NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nông Quốc Bình 2. Hoàng Phước Hiệp HÀ NOI - 2018 LỜI CAM ĐOAN 1ôi xin cam đoan đáy là công trình nghiên cứu khoa hoc của riêng tôi. Cac SỐ liệu, vi du và trích dán trong luận an được tham khảo từ các nguôn chính thức, dam bao độ tin cậy, chính xác và trung thực.

Những kêt luận của luận an déu mang tính mới và chưa công bô ở các công trình khác. TÁC GIA LUẬN AN NGUYÊN QUỲNH TRANG DANH MỤC VIET TAT AMS Lượng hỗ trợ tính gộp AOA Hiệp định Nông nghiệp ASEAN Hiệp hội các nước Đông Nam Á ASR Quy định về chống trợ cấp của Trung Quốc CDP Uỷ ban về chính sách phát triển DB Cụm công nghiệp tiêu biểu DCs Các nước đang phát triển DEIP Chương trình hỗ trợ xuất khâu sản phâm sữa DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DS Tranh chấp DSM Cơ chế giải quyết tranh chấp EC Cộng đồng Châu Au EU Liên minh Châu Âu FDI Đầu tư nước ngoài trực tiếp FTA Hiệp định thương mại tự do GATS Hiệp định chung về thương mại dịch vụ GATT Hiệp định chung về thương mại và thuế quan GDP Tổng sản phẩm quốc nội GSP Uu đãi thuế quan phô cập LDCs Các nước kém phát triển MOU Bản ghi nhớ NXB Nhà xuất bản OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế SCM Hiệp định trợ cấp và các biện pháp đối kháng S&D Dac biét va khac biét SPS Bién phap vé sinh dich té TMTG Thuong mai thé gidi TRIPs Hiệp định về các khía cạnh thương mai liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ TRIMS Hiệp định về các biện pháp tác động đến đầu tư VAT Thuế giá trị gia tăng VDB Ngân hang phát triển Việt Nam Vietcombank | Ngân hàng ngoại thương Việt Nam US Hoa kỳ WTO Tổ chức thương mại thé giới MỤC LỤC 0827001777. 1 CHUONG 1 TONG QUAN TINH HINH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN. nphiÊn Ct ss.

Tình hình nghiên cứu ở nước nIBOảI. Tình hình nghiên cứu trong TƯỚC. Đánh giá tinh hình nghiên cứu liên quan đến luận án. Đánh giá nghiên cứu về một số van dé lý luận pháp luật cơ bản của WTO về {EO CẤD.

Đánh giá những kết quả nghiên cứu về quy định của WTO về trợ cấp. Đánh giá nghiên cứu về pháp luật về trợ cấp của một số nước thành viên WTO và bai học kinh nghiệm với Việt Nam. Đề xuất hướng nghiên cứu của luận án.-- s- s- ssss=sesseses<e 20 KET LUẬN CHƯNG .2- 5° 2 s£ 22s sES£ 3S Es£S2EseEeEseEsesevsessrserse 23 CHƯƠNG 2 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN PHÁP LUẬT CƠ BẢN CUA WTO VE TRỢ CAP DOI VỚI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIN. Khái quát chung pháp luật WTO về trợ cấp.

Sự hình thành và phát trién pháp luật WTO về trợ cấp. Nguồn của pháp luật WTO về trợ cấp.----- + +2 St+c2xeE2EeExeErrkerrrree 25 2. Các luận điểm kinh tế học về áp dụng và duy trì trợ cấp. Bản chất của trợ cấp.

Tác động của trợ cấp đối với nước đang phát triỀn. Quan điểm của WTO về đối xử đặc biệt và khác biệt (S&D). Xác định và phân loại nước đang phát triển trong WTO. Nguyén tac đối xử đặc biệt và khác biệt của WTO về trợ cấp Gv HH TT ng xv 40 2.

Quan điểm của WTO về trợ cấp và các biện pháp đối kháng trợ cấp đối với các nước đang phát trÏÊn. Quan điểm của WTO về trợ cấp. Quan điểm của WTO về các biện pháp đối kháng trợ cấp. Cơ chế giải quyết tranh chấp về trợ cấp.

Mối quan hệ giữa pháp luật WTO về trợ cấp và các nguồn pháp luật liên quan. Pháp luật WTO về trợ cấp và các F TA §. Pháp luật WTO về trợ cấp và pháp luật quốc gia .------- 2552552 68 KET LUẬN CHƯNG 2.--5- << 5£ << Es£S£ sEseEEsESeEEsESEsEseEerseserrsesrre 69 CHƯƠNG 3 THỰC TIEN ÁP DỤNG PHAP LUẬT WTO VE TRỢ CAP DOI VỚI NƯỚC ĐANG TRIEN VÀ THUC TIEN ÁP DỤNG PHÁP LUAT VE TRỢ CAP CUA MOT SO NƯỚC THÀNH VIEN. Thực tiễn áp dung pháp luật WTO về trợ cấp đối với nước đang phat ñx).

Xác định sự ton tại của trợ cấp và biên độ tro CAP. Xác định thiệt hại (injury) do trợ cấp gây ra. Áp dụng biện pháp chống trợ cấp đối với nước đang phát triên. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trợ cấp của một số thành viên WTO.

Thực tiễn áp dụng pháp luật về trợ cấp của Trung Quốc. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trợ cấp của Braxin. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trợ cấp của Hoa Kỳ.----------- 102 KET LUẬN CHƯNG 4.- 5< 5-5< 5< s22 9s E332 335 535525 5523 3922 110 CHƯƠNG 4 BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP TRONG HOÀN THIỆN PHAP LUẬT VE TRỢ CAP CUA VIỆT NAM. Thực trạng pháp luật về trợ cấp của Việt Nam.

Cam kết của Việt Nam về trợ cấp. Pháp luật về đóng góp tài chính của chính phủ. Pháp luật về chống trợ cấp sau khi gia nhập WTO. Đánh giá tính tương thích với Hiệp định SCM.

Thực tiễn tranh chấp về trợ cấp đối với hàng hoá Việt Nam. Bai học kinh nghiệm cho việc xây dựng pháp luật về trợ cấp của Việt Nam Tri giai GOAT THẾ scaspsseeHiekiiiadiHHGLEHIIGIMGIIEHIL-IGG210L41434G1832014314 L4 135 4. Tuân thủ quy định VỀ trợ cấp xuất khâu và trợ cấp nội địa hoá. Áp dụng và duy trì hỗ trợ trong nước cho nông nghiệp.

Áp dụng các biện pháp đóng góp tài chính phù hợp. Áp dụng trợ cấp có mục tiÊu. Dap ứng nguyên tắc minh bạch.---- 2-52 + 2+E+EE+E£EE+EeEEeEEEEEErrersrrees 143 4. Xây dựng pháp luật chống trợ cấp hiệu qua.

Đề xuất một số giải pháp trong hoàn thiện pháp luật về trợ cấp của Việt ÏNam. Nhóm giải pháp nhằm tăng tính định hướng cho trợ cấp. Nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cường tính hiệu quả của pháp luật VE tO CAP veceeescsssscsscsessesscscsscsesscssecsucsvsscssscsvsscsessesucsesasssassscstssesesecsesatseessseseeeseeess 147 4. Những van dé về trợ cấp ma Việt Nam can quan tâm khi tham gia các thoả thudn throng mai tu dO 05.

151 KET LUẬN CHƯNG 4.cccscsscscssssssssssssssssssssssssssscssesssssssssssssssssesssssssssssseseees 154 KET LUẬN CHUNG CUA LUẬN AN.--2-5-se< ses<csesseseesesersesers 155 DANH MỤC CONG TRINH CONG BO .2-° 5-55 csccscsersesersesere 159 DANH MỤC VĂN BAN PHÁP LUẬT VA DIEU UOC QUỐC TẺ. 160 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.---- 2s sesesssecss 163 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Trong xu hướng thương mại tự do, thành viên WTO phải giảm dan và tiến tới xoá bỏ các biện pháp can thiệp của Chính phủ theo hướng hạn chế thương mại và công bằng. Theo đó, trợ cấp từ Chính phủ cho sản xuất trong nước phải được cắt giảm và tiến tới xoá bỏ.

Tư tưởng này được thê hiện thống nhất trong nhiều Hiệp định của WTO và có giá tri bắt buộc với tất cả các thành viên của tô chức. Tuy nhiên, đối với các thành viên đang phát triển, thương mại tự do có thể mang lại nhiều thách thức và khó khăn to lớn có thé gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước, nên kinh tế của quốc gia. Loại bỏ hoàn toàn trợ cấp, sản phẩm, doanh nghiệp của các nước đang phát triển sẽ rất khó khăn trong việc cạnh tranh với sản pham, doanh nghiệp của các nước phát triển. Chính các thành viên WTO cũng thừa nhận đối với các nước đang có một nền kinh tế chỉ đủ khả năng đảm bảo một mức sống thấp và đang trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển có thể cần có các biện pháp bảo hộ hay các biện pháp tác động đến nhập khẩu và chừng nào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế nhờ đó có thêm thuận lợi thì việc áp dụng các biện pháp như vậy còn là đúng đắn.

Và trợ cấp cũng được các thành viên WTO thừa nhận đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các nước dang phát triển. Đối với Việt Nam, tại Nghị quyết 08//NQ-TW ngày 05/02/2007 của Ban chap hành Trung ương Đảng khoá X “Về một số chủ trương, chính sách lớn dé nên kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thương mại thé giới”, bên cạnh những cơ hội “mo rộng thị trường xuất khẩu ”, “thúc đẩy nên kinh yy ce tế phát triển”, “nâng cao vị thé quốc gia”. Nghị quyết đã chỉ ra nhiều thách thức “cdc sản phẩm và doanh nghiệp của Việt Nam sẽ phải cạnh tranh với sản phẩm và doanh nghiệp nước ngoài không chỉ trên thị trường thế giới mà ngay trên thị trường trong nước”, “một bộ phận doanh nghiệp có thé bị phá sản, thất nghiệp có thé tăng lên”. Đứng trước những thách thức, khó khăn mà một nên kinh tế đang phát triển, một nền kinh tế dé bị tổn thương, có thể phải đối mặt, Nghị quyết 22/NQ-TW ngày 10/4/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về “Hội nhập quốc tế” đã đưa ra định hướng: “Chu động xây dựng và thực hiện các biện pháp bảo vệ lợi ích chính dang của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng trong nước ”.

Chính phủ có thê bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp băng cách kết hợp nhiều biện pháp khác nhau như áp dụng biện pháp thuế quan, biện pháp phi thuế quan và trợ cấp. Song bảo vệ lợi ích doanh nghiệp thông qua các chương trình trình trợ cấp là biện pháp hiệu quả hơn cả, có thé dat được các mục tiêu ngắn hạn và dai hạn. Chủ trương “?oại bỏ các hình thức trợ cấp theo lộ trình cam kết; bồ sung những hình thức trợ cấp phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới ” cũng được đặt ra trong Nghị quyết 08//NQ- TW. Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam được đánh giá “chưa gắn kết chặt chẽ với yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bên vững của sự phát triển kinh tế”.

Chính sách pháp luật về trợ cấp của Việt Nam chưa thực sự hiệu quả, chưa tạo được động lực cho ngành sản xuất trong nước phát triển. Thậm chí nhiều doanh nghiệp không thé tiếp cận các biện pháp trợ cấp của Chính phủ. Trong khi đó, thực tiễn tranh chấp về chong trợ cấp trước WTO cho thấy, trợ cấp được áp dụng ở tất cả các nước thành viên, từ các nước đang phát triéndén thành viên phát triển.