Luận án tiến sĩ: Sự can thiệp nhà nước với nền kinh tế Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI ĐẬU CÔNG HIỆP SỰ CAN THIỆP CUA NHÀ NƯỚC DOI VỚI NEN KINH TE VIỆT NAM - QUÁ TRINH BIEN DOI VÀ XU THE LUẬN ÁN TIEN SĨ LUAT HOC Hà Nội - 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI ĐẬU CÔNG HIỆP DE TÀI SỰ CAN THIỆP CUA NHÀ NƯỚC DOI VỚI NEN KINH TE VIỆT NAM - QUÁ TRINH BIEN DOI VÀ XU THE LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HOC Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính Mã số: 9380102 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Đăng Dung TS. Trần Thái Dương Hà Nội - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập cua riêng tdi. Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bồ trong bat kỳ công trình nào khác.

Các số liệu trong Luận án là trung thức, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng theo quy định. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này. Tác giả luận án DANH MỤC HỘP Hộp 1: Bàn tay vô hình. Hộp 2: Nhà nước — Xanh-đi-Ca.--- c5 23+ +++*svvxssseerseresse 59, Hộp 3: Pháp chế và pháp quyêhn.

Hộp 4: Mèo trắng, mèo đen. Hộp 5: Ông Vũ Quang VIỆT. Hộp 6: Đảng viên làm kinh tế tư nhân. Hộp 8: Từ Epco — Tăng Minh Phung đến Tân Hoang Minh.

Hộp 9: Thay đổi quan niệm.-- - 2 + SE+E+E£E+E£EE+EeErkererxred 188. Hộp 10: Kế hoạch kinh tế ở Nhật Bản. Tinh cấp thiết của việc nghiên cứu đề tải. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu .-- 2 - + ecx+E+E£EE+EeEEeErkerxexees 3.

3: PhtTr0rf HN? THEN. (BỨLei seo cung gan 281g bụng kg As ARERR OD RIAA 0184 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiÊn CỨU. Những đóng góp mới của Luận án.

Tóm tắt nội dung nghiên cứu. ¿2-2 2 22 £+E££E£EE£EE+EE+EErEerkerxees 7. PHAN TONG QUAN VE VAN DE NGHIEN CUU 1. Những kết quả nghiên cứu đã công bồ liên quan đến đề tai Luận án.

Nghiên cứu vé sự can thiệp cua nhà nước đôi với nên kinh tê iaảdẳảáảiiồồÚÚẮỀẮĂẮẮ. Nghiên cứu về quá trình biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu về xu thế can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt FEO sục ¿non scans asm asm AER 8 18016118085 331801Ä TRG RE A A RA SA 388083 a 28 2. Đánh giá về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án.

Cơ sở lý thuyết va giả thuyết nghiên cứu. Giả thuyết nghiên CỨU.---¿- - + s+k+SE+E£EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEerkrrerkee 46. PHAN KET QUÁ NGHIÊN CỨU. Cơ sở khoa học vê sự can thiệp cua nhà nước đôi với nên kinh tê im 0 48.

Khái niệm, ban chat sự can thiệp cua nhà nước đôi với nên kinh tê Việt 1. Khái niệm sự can thiệp của nhà nước đôi với nên kinh tê Việt Nam48. Bản chất sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế. Các dòng quan điêm và mô hình về sự can thiệp của nhà nước đôi với nên Kirn 0.

Chủ nghĩa tự do 66 điỂn. Kinh tế kế hoạch hóa và công hữu tư liệu sản xuất. Chủ nghĩa tư bản phúc ÏỢI. Chủ thuyết phát triển Đông Á.

Một số nhận thức mới về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế trong bối cảnh hiện nay.-- - 2 2© S2+E9SE+E£EE#EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEErkrrkrrees 69. Các công cụ can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế. Các chính sách về sở hữu. Các chính sách về tăng trưởng.

Các chính sách về phân phối giá tri của nền kinh tế. Các chính sách về giáo dục, khoa hoc và công nghệ. Yếu tố thé chế - hệ thống pháp luật .- 2-5-2 2 s+se+xz£+2 se: 86. Yếu tố thiết chế - bộ máy nhà nước.

Các tiêu chí đánh giá sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế. Hiệu năng của nền kinh tẾ.-- ¿2-52 kSt+E£EE‡EEEEEEEEEEEEEEErEerkrsees 89. Các tiêu chuẩn của nền dân chủ. Các tiêu chuẩn pháp quyên, nhân quyễn.

Sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế qua thực tiễn một số quốc gia trên thé giỚI.- --¿- 5c ©sSt+k9EE‡EEEEE21911211111111111511111111 1. Một số nước khu vực Bắc Âu. Một số nước Đông Á.--¿- -©c- St SE EEEE1111111111111 111111 xe 107. Quá trình biên đôi sự can thiệp của nhà nước đôi với nên kinh tê 8 0.

Các yếu tô tác động tới sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Viet Nam. - - ¿+ + + + 2111115135353 1 1 ng ng ng ng 1 1 21 2x2 112. Yếu tố chính trị.----¿--c¿2+++22xxt2£xxt2EEttEkrtttrrttrrrrrrrrrrrrriee 112. Nhu cầu phát triển và hội nhập.

Các giai đoạn chủ yếu trong quá trình biến đổi sự can thiệp của nha nước Việt Nam đối với nền kinh tẾ. Giai đoạn Trước Đổi mới. Giai đoạn Từ Đổi mới đến nay. Chủ nghĩa tiệm tiễn — khái quát về quy luật biến đổi sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam.

Biéu hiện của sự tiệm tiễn — những thử nghiệm kéo dài. Nguyên nhân của sự tiệm tiễn — đồng thuận và 6n định. Điều kiện của sự tiệm tiễn — nền tảng văn hóa, con nguol. Tiểu kết chương 2.

Xu thế can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới và một số dé xuất. Xu thé can thiệp của nha nước đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời l8 0. Bồi cảnh quốc tế, khu vực va tình hình trong nước. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam vé sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế qua tong kết thực tiễn 30 năm Đổi Mới.

Những mục tiêu, định hướng lớn trong sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam.---¿ ¿se Set StSESESE+E+E+EEEEEEESEEEEEEEEEEEErErsresree 174. Một số đề xuất về bộ máy nha nước và hệ thống pháp luật. Đề xuất về bộ máy nhà nưỚC.---- 2-2 2+ +E+EE+EE+EE+E+Eerxerxer 180. Dé xuất về hệ thống pháp luật.

Một số đề xuất cu thé đối với các chính sách kinh tế. Về các chính sách liên quan đến sở hữu .-- 2-5 5 cs+ze+se£ 191. Về các chính sách liên quan đến tăng trưởng. Về các chính sách liên quan đến tái phân phối giá trị của nền kinh tế ¬ ———.

Tiểu kết chương 3. PHAN KẾT LUẬN.- -- ¿5c St St SE SE SE SESESE2EEESESEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEErkrkrkrkes 213. DANH MỤC TAI LIEU THAM KHẢO.---¿©22¿22E+2EE+£EE+EEEzzse2 214. PHAN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Việc nghiên cứu đề tài có hai khía cạnh thiết thực: - Đầu tiên là về mặt nghiên cứu lý luận. Nhà nước và nền kinh tế là hai hiện tượng của đời sống xã hội có sự gắn kết chặt chẽ. Trong khoa học pháp lý Việt Nam, những nghiên cứu về mối liên hệ giữa nhà nước và nền kinh tế thường được xem xét trên hai góc độ. Thứ nhất là từ góc độ trừu tượng, tức là nghiên cứu hai hiện tượng nói trên ở mức độ chung nhất.

Với nền tảng là chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, yếu tố kinh tế được coi là nền tảng và có tính quyết định với xã hội và đặc biệt là kiến trúc thượng tầng mà nhà nước là một bộ phận quan trọng. Ngược lại, nhà nước cũng có những tác động nhất định tới nền kinh tế mà một phần lớn thể hiện trong chức năng kinh tế của nhà nước. Thứ hai là từ góc độ cụ thể, tức là nghiên cứu mối liên hệ giữa hai hiện tượng trên ở những khía cạnh nhất định (hoạt động kinh doanh, thương mại, thị trường tài chính, tiền tệ, lao động. Trong đó, những nghiên cứu thuộc khoa học pháp lý hầu hết tiếp cận theo hướng quản lý nhà nước; tức là mục tiêu, vai trò, cách thức, công cụ (thiết chế) dé nhà nước có thé tăng cường quan lý những khía cạnh nói trên.

Như vậy, cách tiếp cận khoa học pháp lý trong nghiên cứu về nhà nước với nền kinh tế vẫn còn mang tính một chiều, đặc biệt nhắn mạnh vào vai trò của nhà nước. Trong khi đó, ngành kinh tế học lại nghiên cứu mối liên hệ này với một cách tiếp cận nhắn mạnh hon vào tính độc lập tương đối của nền kinh tế. Cụ thé, nền kinh tế là một hiện tượng có tính quy luật và lịch sử. Điều đó có nghĩa là, tự bản thân nền kinh tế xuất hiện một cách khách quan cùng với sự tồn tại của loài người, đã và đang vận hành với những quy luật riêng và có một lịch sử tồn tại thậm chí còn lâu dài hơn nhà nước!.

Vì vậy, ngành kinh tế học thường nhìn nhận mối liên hệ giữa nhà nước và nền kinh tế thường nhìn nhận dưới góc độ nền kinh tế là một thê độc lập với các chủ thể kinh doanh vốn hành xử tự do theo quy luật kinh té (cung — cau, giá trỊ.), bên cạnh đó ! Ngay trước khi nhà nước ra đời, nền kinh tế đã tồn tại tuy còn thô sơ, đơn giản. Cũng theo lý thuyết của chủ nghĩa Mác-Lênin, khi xã hội phat triên đên hình thái kinh tê xã hội cộng sản chủ nghĩa, nhà nước dân tiêu vong nhưng nên kinh tê dựa trên quan hệ sản xuât cộng sản chủ nghĩa thì vẫn tôn tại. nhà nước đóng vai trò như một tác nhân bên ngoài gây ảnh hưởng tới nền kinh tế, trong đó cách thức, mức độ, hiệu quả tác động của nhà nước được ngành khoa học này khái quát hóa thành các lý thuyết lớn (chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa can thiệp). Như vậy, giữa hai ngành khoa học nghiên cứu chủ chốt liên quan đến đề tài có những khoảng cách nhất định?.

Do đó, việc tiếp thu các lý thuyết về sự can thiệp của nhà nước vào thị trường của ngành kinh tế học có ý nghĩa lớn, không chỉ cho việc bố sung tri thức minh họa cho tính đa dạng của việc thực thi chức năng kinh tế của nhà nước, mà còn là cơ sở dé đánh giá tính hiệu quả của một nền quản trị. Hon thế, nếu ngành kinh tế học thé chế chỉ nhìn nhận nhà nước là một tác nhân can thiệp và chủ yếu đánh giá kết quả mà sự can thiệp đó mang lại, thì khi nghiên cứu liên ngành với khoa học pháp lý, những giá trị bất biến và mang tính triết học như dân chủ, nhân quyền cũng sẽ được đem ra dé cân nhắc như một hệ quy chiếu dé tiếp tục đánh giá sâu sắc hơn. - Thứ hai là về mặt thực tiễn, những chuyên biến về sự can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế Việt Nam đã có những thay đôi đáng kế từ Đại hội Đại biểu toàn quốc (Đại hội) lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đảng) đến nay. Tuy vậy, đây chưa bao giờ là vấn đề bị “đóng khung” mà thực tế vẫn luôn có những tìm kiếm và thử nghiệm mới.