Luận án nghiên cứu miễn trách người vận chuyển đường biển - Hoàng Thị Đoan Trang, Đại học Ngoại thương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---------***-------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN ĐỂ ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế HOÀNG THỊ ĐOAN TRANG Hà Nội – 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---------***-------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN ĐỂ ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM Ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 9310106 HOÀNG THỊ ĐOAN TRANG Người hướng dẫn khoa học : GS. NGND Nguyễn Thị Mơ Hà Nội – 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu thể hiện trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố ở các công trình nghiên cứu trước đó.

Tác giả luận án HOÀNG THỊ ĐOAN TRANG luan an ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU. ix DANH MỤC HÌNH VẼ.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu về các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Tình hình nghiên cứu về đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam.

Đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Hướng tiếp cận của đề tài nghiên cứu. 25 Kết luận chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN NHẰM ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển.

Khái niệm về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Đặc điểm của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Vai trò của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển đối với hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp. Các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận luan an iii chuyển hàng hóa bằng đường biển.

Khái niệm về trường hợp miễn trách. Phân loại các trường hợp miễn trách nói chung. Phân loại các trường hợp miễn trách theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Hệ quả và mối quan hệ hữu cơ đối với doanh nghiệp xuất khẩu khi người vận chuyển gặp các trường hợp miễn trách theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển.

Sự cần thiết phải nghiên cứu các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam. Mối quan hệ giữa hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp với hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Những ảnh hưởng đối với hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam do sự thiếu hiểu biết về các trường hợp miễn trách của người vận chuyển. 61 Kết luận Chương 2.

THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH VỀ CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU VIỆT NAM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Tình hình hàng hóa xuất khẩu Việt Nam vận chuyển bằng đường biển sang thị trường nước ngoài. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật Việt Nam về các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Những bất cập trong quy định của pháp luật.

Phân tích ảnh hưởng của việc áp dụng quy định về các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển tới hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam. Nguyên nhân của bất cập và ảnh hưởng. Phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng ứng phó của doanh luan an iv nghiệp xuất khẩu Việt Nam khi người vận chuyển gặp trường hợp miễn trách theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Những nhân tố chủ quan.

Những nhân tố khách quan. Những vấn đề đặt ra đối với các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Khả năng ứng phó yếu của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam khi gặp những trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Chiến lược kinh doanh xuất khẩu chưa gắn kết với chiến lược thúc đẩy nghiệp vụ vận chuyển hàng hóa và chiến lược ứng phó các trường hợp miễn trách của người vận chuyển.

Chưa chú trọng đào tạo đội ngũ chuyên sâu về nghiệp vụ xuất nhập khẩu, nghiệp vụ vận tải, giao nhận. 117 Kết luận chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VẬN DỤNG CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN TRÁCH CỦA NGƯỜI VẬN CHUYỂN THEO HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN ĐỂ ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU VIỆT NAM. Phương hướng đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu theo hướng phát triển bền vững của Việt Nam.

Những giải pháp tăng cường vận dụng các trường hợp miễn trách của người vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Nhóm giải pháp xây dựng chiến lược xuất khẩu phù hợp trong giai đoạn mới. Nhóm giải pháp sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật Việt Nam về các trường hợp miễn trách của người vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Nhóm giải pháp về ký kết và thực hiện hợp đồng xuất khẩu, hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển.

Nhóm giải pháp ứng phó khi người vận chuyển được miễn trách theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. Nhóm giải pháp về đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp xuất khẩu. 140 Kết luận chương 4. 145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 163 luan an vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Tiếng Việt Chữ viết tắt Tên đầy đủ BLHHVN 2005 Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2005 BLHHVN 2015 Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 DN Doanh nghiệp HĐ Hợp đồng HH Hàng hóa KT Kinh tế LATS Luận án tiến sĩ NCS Nghiên cứu sinh NK Nhập khẩu XNK Xuất nhập khẩu XK Xuất khẩu VN Việt Nam Tiếng Anh Chữ viết tắt Tên đầy đủ bằng tiếng Anh Tên đầy đủ bằng tiếng Việt ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Đông Asian Nations Nam Á AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN CFR Cost and Freight Tiền hàng và cước phí CIF Cost, Insurance and Freight Tiền hàng, phí bảo hiểm và cước phí CIP Carriage and Insurance Paid Cước phí và phí bảo hiểm trả tới To CMI Comité maritime international Ủy ban Hàng hải quốc tế của Liên hiệp quốc CPT Carriage Paid To Cước phí trả tới CPTPP Comprehensive and Hiệp định Đối tác Toàn diện và luan an vii Progressive Agreement for Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Trans-Pacific Partnership DAP Delivered at Place Giao tại nơi đến DDP Delivered Duty Paid Giao hàng đã nộp thuế DPU Delivered at Place Unloaded Giao tại nơi dỡ hàng FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài EU European Union Liên minh châu Âu ICC International Chamber of Phòng Thương mại quốc tế Commerce Incoterms ICC rules for the use of Quy tắc của ICC về sử dụng các domestic and international điều kiện thương mại quốc tế và trade terms nội địa IMO International Maritime Tổ chức Hàng hải quốc tế Organization MTO Multimodal Transport Người kinh doanh vận tải đa Operator phương thức Quy tắc International Convention for Công ước quốc tế để thống nhất Hague 1924 the Unification of Certain một số quy tắc về vận đơn Rules of Law relating to Bills đường biển, ký tại Brussels ngày of Lading ("Hague Rules"), 25/8/1924 and Protocol of Signature Quy tắc Protocol to Amend the Nghị định thư sửa đổi công ước Hague- International Convention for quốc tế để thống nhất một số Visby 1968 the Unification of Certain quy tắc về vận đơn đường biển Rules of Law Relating to Bills năm 1968 of Lading ("Visby Rules") Quy tắc United Nations Convention Công ước của Liên hiệp quốc về Hamburg on the Carriage of Goods by chuyên chở hàng hóa bằng 1978 Sea ("Hamburg Rules") đường biển năm 1978 Quy tắc United Nations Convention Công ước của Liên hợp quốc về Rotterdam on Contracts for the HĐ vận chuyển hàng hóa quốc 2009 International Carriage of tế toàn bộ hành trình hoặc một luan an viii Goods Wholly or Partly by phần bằng đường biển năm 2009 Sea UNCITRAL United Nations Commission Ủy ban về pháp luật thương mại on International Trade Law quốc tế của Liên hiệp quốc UNCTAD United Nations Conference on Diễn đàn Thương mại và Phát Trade and Development triển Liên Hiệp quốc WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới luan an ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. So sánh sự khác nhau giữa các công ước quốc tế về các trường hợp miễn trách nhiệm của người vận chuyển đối với hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển. So sánh nghĩa vụ của người bán và người mua theo điều kiện DDU, DDP Incoterms 2010.

Tổng mức lưu chuyển hàng hoá xuất, nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2015-2020. Trị giá xuất khẩu hàng hóa phân theo ngành kinh tế. Trị giá xuất khẩu hàng hóa theo bảng phân loại tiêu chuẩn ngoại thương. Kim ngạch xuất khẩu sang các khu vực giai đoạn 2015-2020.

Tốc độ tăng trưởng ngoại thương so với năm trước và năm gốc 2010. Trị giá xuất khẩu hàng hóa giai đoạn 2015-2020 phân theo khu vực kinh tế. Khối lượng hàng hóa thông qua cảng biển, cảng thủy nội địa và cảng hàng không giai đoạn 2015-2020. Khối lượng hàng hóa thông qua cảng biển, cảng thủy nội địa và cảng hàng không chia theo loại hàng hóa giai đoạn 2015-2020.

Danh sách các công ước quốc tế về hàng hải mà Việt Nam là thành viên. 129 luan an x DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 3. 10 nhóm mặt hàng xuất khẩu lớn nhất năm 2018 (Tỷ USD). Thống kê số lượng đội tàu của Việt Nam năm 2020.

75 luan an 1 LỜI MỞ ĐẦU 1.